Diſtin. XXIX.Qō I.
virtutes naturales referri poſſūt. Alij vero diſtinguūt ſtatum īnocentie ī duos ſtatus: dicūt .n. ꝙ hō in prīcipio creatiōis ſue ſine gratia creatus ē in naturalibus tātum: poſtmodū vero ante peccatū gratiaꝫ ꝯſecutus ē: ⁊ ſcd̓ꝫ hāc diſtinctionē varia dicta ſanctoꝝ ⁊ doctoꝝ concordare nitūtur. Sed iſtud nō videtur cōuenire dictis ſanctoruꝫ ⁊ doctoꝝ qui de ſtatu īnocētie quaſi de vno ſtatu nō diſtinctoloquuntur: ⁊ ideo hec poſitio non magne auctoritatis eſt.Ideo alij dicūt ꝙ hō in prīcipio creatiōis ſue ī gratia creatus eſt: ⁊ hec quidē poſitio ſatis cōgruere videtur opinioni Augu. qui ponit res ſimul tēpore ꝑfectas fuiſſe creatasin materia ⁊ ī forma. Prīa vero opinio magis congruere.videtur opinioni alioruꝫ ſanctoꝝ qui dicunt per ſucceſſionē tēporis res creatas perfectas fuiſſe. Que tamē harumopinionū verior ſit multū efficaci ratione probari nō pōtſicut nec aliquid eorum que ex voluntate dei ſola dependent. hoc tamē probabilius ē vt cū homo creatus fueriin naturalibus ītegris que ocioſa eſſe nō poterāt: ꝙ in primo inſtanti creatiōis ad deum ꝯuerſus gratiaꝫ cōſecutusſit ⁊ ideo hanc opinionē ſuſtinēdo dicēduꝫ ē.Ad primum primoruꝫ dieruꝫ attenditur ſcd̓umdicēduꝫ ꝙ ſicut ẜm Aug. diſtinctioordinē nature: ⁊ nō ſcd̓ꝫ ſucceſſionē tēporis: ita etiaꝫ ẜꝫ ordinē nature ſtatus ī naturalibus puris ad ſtatum eius ingratia cōparatur: ⁊ nō ſcd̓ꝫ ordinē tēporis: ⁊ ſic intelligendū eſt ꝙ hō in ſtatu naturaliū ītellectuꝫ nō habuit. vndeproficere poſſet: quia dū gratiaꝫ hꝫ nō hꝫ hoc ex naturalibus: ſed ex gratuitis. Uel dicēdū ꝙ hoc ītelligēduꝫ eſt ꝙhō nō potuit proficere ꝑ ſe etiā habita gratia vt beatitudinē ꝯſequeretur. ⁊ hoc ſupra. magiſter dixit ꝓficere ad meritū vite. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ ſcd̓ꝫ tertiaꝫ opinionē tā hoīesqͣꝫ angeli ī gratuitis creati ſūt: ⁊ ideo contra eā nō ē huiuſmodi obiectio: ſed contra ſecundam quā ſuſtinentes dicimus ꝙ potētia naturalis: hoc modo ſe habet ad gratiamꝙ ipſa ſubminiſtrat ſub̓aꝫ actus. ⁊ gratia prebet efficaciāmęrēdi informādo actuꝫ: ⁊ ſicut maioris perfectiōis ē forma actus qͣꝫ ipſa ſub̓a eius: ita ecōtrario maior defectus ēdeficere in ipſa ſub̓a actus qͣꝫ deficere ī forma ipſius: quāuis autē ponatur hō gratiā habuiſſe: ⁊ in hoc angelo ſuperiorē fuiſſe: tamē debilior fuit in potētia naturali: ⁊ ideo d̓fectus potētie naturalis magis excuſat peccatuꝫ hoīs qͣꝫd̓fectus gratie peccatū āgeli. vn̄ ſimpl̓r pctm̄ hoīs minueqͣꝫ pctm̄ angeli inuenitur. ¶ Ad tertiuꝫ dicēduꝫ ꝙ ꝑ gratiā aliquis meretur gloriā: ⁊ ideo conueniēter gratia tēpore gloriā precedit: ſꝫ per naturā nō meret̉ gr̄am. vnde nihil īpedit vt ſimul cum naͣ gr̄a infundatur. ¶ Ad quartūdicēduꝫ ꝙ in illis q̄ agunt ꝑ neceſſitatē nature: oꝫ ꝙ agēsde neceſſitate agat ſcd̓ꝫ exigētiā forme que ī ipſo ē: vt ꝑ calidū calefaciat. hoc autē in volūtarijs nō tenet. vnde etiāſi homo gr̄am habuerit: nihilominus poteſt ī contrariumactuꝫ trāſire. ¶ Ad quintuꝫ dicēduꝫ ꝙ actus perſonalesnō atringūt naͣm: ſed perſonā: ⁊ ideo adā per penitentiaꝫ.quā de peccato egit: potuit recuperare illa bona: q̄ ſibi adactus perſonales data erāt: ſicut gratiā ⁊ virtutes: nō aūtilla: q̄ toti naͣe collata erāt: vt īmortalitas corporis: ⁊ obediētia īferioꝝ viriū ad rationē ⁊ huiuſmodi.¶ Utrum hocmo ī ſtatu primo habuiſſet tātum de gratiaquātum habuit poſt peccatū.III.O rertilꝰ primo ſtatu homo nō tātum⁊ ſic proceditur. Uidetur ꝙ inde gratia habuiſſet quantum poſt peccatum.Ut enim philoſophus dicit in. io. ethicorum.Ridiculum eſt temperātiā ⁊ fortitudinem indijs ponere cuꝫ in eis paſſiones inate ⁊ illate nō ſint circaquas fortitudo ⁊ tēperantia mediū cōmunicāt: ſꝫ in pͥmo
103ſtatu adā huiuſmodi paſſiōibus caruiſſet. ergo. ⁊ per cōſeſequēs his virtutibus: qͣs tamē homo poſt peccatū habuit gratuitas: nō ergo tot gratias homo ante peccatum habuiſſet: ſicut poſt habuit. ¶ Pͣ. perſeuerātia quedā virtuseſt quā multi poſt peccati ſtatū habent: hec autē ade defuit vt eius caſus oſtēdit. nō igitur tot virtutes habuit quothoīes in peccato nati habēt: ⁊ ſic ideꝫ qd̓ prius. ¶ Pͣ. plusindigēti deus plus tribuit: qꝛ miſericordia miſeriā intuet̉.vt dicit Ber. ſed hō plus indiget gratie auxilio poſt pctm̄qͣꝫ ante: cum magis in naͣlibus īfirmetur. ergo plus de gr̄apoſt peccatuꝫ hoī cōfertur qͣꝫ ante contuliſſet. ¶ Pͣ. deuscū ſit ſūme bonus. vt Augu. dicit: mala eē nō permitteretniſi eſſet adeo potēs. vt ex malis bonū eliceret: ſꝫ nō oſtēderetur ꝑfecte diuina bonitas: niſi bonuꝫ qd̓ ex malo d̓uselicit excederet illud bonū qd̓ per malū priuatur. ergo bonum: hoīs qd̓ ex peccato eius deus elicit: excedit illud bonū qd̓ ante peccatū erat: ⁊ eſt poſtmodū per peccatuꝫ priuatum: ⁊ ſic maior eſt gr̄a poſt peccatū qͣꝫ ante. ¶ Pͣ. totaplenitudo gratie humani generis ex virtute incarnatiōis⁊ paſſiōis xp̄i procedit. vn̄ dicit̉ Io. pͥmo. De plenitudineeius oēs accepimus: ſꝫ ſi adā nō peccaſſet xp̄s nō fuiſſet īcarnatus: vt quidā dicunt: vel ſalteꝫ non fuiſſet paſſus. vtoēs dicūt. ergo nō tāta plenitudo gratie fuiſſet ī humanogenere ante peccatum: ſicut poſt.C MNIr& exponit̉ ī glo. de collatinne gr̄arum: virtusMat. 25. Dedit vnicuiqꝫ ẜꝫ propriā virtutēaūt hoīum naͣlis maior erat ante pctm̄ qͣꝫ poſt. ergo ⁊ plusd̓ gr̄a ꝯſecuti fuiſſent an̄ pctm̄ qͣꝫ poſt. ¶ Pͣ. nullus ex pctōreportat cōmodū: ſed ſi hō poſt pctm̄ maiorē gr̄aꝫ hr̄et qͣꝫan̄: cōmodū ex malo reportaret. ergo ⁊c̄.Reſponde C prainatur abſolute ī perfectōeꝫ eiusdd̓m ꝙ donoruꝫ gratuitorū quedaꝫcui cōferuntur. quedā autē ad vtilitatē aliorum. vt dicit̉pͥme Cor. 12. Unicuiqꝫ datur manifeſtatio .ſ. ad vtilitatē.vtilitas aūt quedā eſt vt defectibus proximoꝝ ſubueniatur: ſicut per operationē ſignoꝝ īfidelitati ſuccurrit̉: qꝛ ſigna data ſūt nō fidelibus: ſed īfidelibus. Et ſimiliter ē ētde generibus linguaꝝ: ⁊ de alijs huiuſmōi donis. Et qꝛ huiuſmodi defectus ī pͥmo ſtatu nō fuiſſent: ideo etiā nec talia dona hoī collata forēt que cōtra hos defectus ordinātur. Dona vero abſolute in ꝑfectionē recipiētis ordinataſūt ea quibus homo ī actibus proprijs ꝑficitur ⁊ ẜꝫ aīam⁊ ẜm corpus: ſicut eſt gr̄a gratū faciēs: v̓tutes: donū ſcīe: ⁊ſapiētie: ⁊ huiuſmōi: ⁊ īpaſſibilitas corporis: ⁊ in his hō inpͥmo ſtatu ſimpl̓r loquēdo magis abundaſſet qͣꝫ ī ſcd̓o ſtatu poſt pctm̄: ſꝫ iſte exceſſus pōt ꝯſiderari dupl̓r vl̓ intēſiue vl̓ extēſiue. Extēſiue ꝗdē: qꝛ pl̓a de hȯ hō in pͥmo ſtatuqͣꝫ in ſcd̓o habuiſſet. hūit .n. īpaſſibilitatē corꝑis ⁊ ꝑfectaꝫobediētiā īferioꝝ viriū ad rōnē ⁊ ho q̄ ī hoībus poſt pctm̄nō inueniunt̉. Sꝫ veꝝ eſt ꝙ ēt q̄dā dona poſt peccatū ſūtque īperfectionē annexā habēt: q̄ aūt ī primo ſtatu nō fuiſſent oīno: aut ſi fuiſſent ẜm aliuꝫ modū ⁊ alios actus fuiſſent: vt tn̄ hoc ītelligat̉ d̓ īperfectōe nō q̄ naͣꝫ ꝯſequit̉: ſꝫ q̄ex pctō ꝯſecuta ē. Fides .n. ꝑfectionē hꝫ ꝯſequēteꝫ naͣꝫ: cuius ē dīna qͣſi in ſpeculo ītueri: ⁊ h̓ etiam hoī in primo ſtatu cōgruiſſet: lꝫ vidiſſet clarius diuina. vt ſupra dictū eſt.Et iō fides in pͥmo ſtatu fuiſſet etiā ſcd̓ꝫ eiuſdē gn̄is actū:quāuis ꝑfectior qͣꝫ modo ſit. Cōtinentia vero que īportatimperfectionem in repugnantia paſſionū ex peccato cauſata ẜꝫ ꝙ philoſophꝰ ꝯtinētiā accipit ī. 7. ethi. ī pͥmo ſtatunō fuiſſet ⁊ ſil̓r penitentia ſi ſpālis virtus ponatur: ad minus ẜm eoſdem actus quos nunc habet: ⁊ ſimilis ratio eſtde alijs ſimilibus. Si autē exceſſus intenſiue conſideret̉⁊ p̄cipue qͣꝫtū ad dona gratū faciētia ſic ꝯſiderādo ſtatuꝫad ſtatum vl̓iter hō ante pctm̄ ampliori gratia preditus