Diſtin.XXVI.

Diſtin.eſt a peccato ⁊ a iuſticia: ⁊ vtraqꝫ ſuꝑaddit̉ libertati arbitrij: ſicut hītꝰ potētie. vn̄ ẜm aliꝗd vtraqꝫ opinio veꝝ dicit(Liberiꝰ eſt ad malū) : vr̄ hoc eſſe falſuꝫ: qꝛ vt dcm̄ eſt: admalū nō eſt libertas: niſi ẜm ꝗd: ⁊ qd̓ eſt ſimpl̓r eſt magis:eo qd̓ eſt ẜm ꝗd. Et dd̓m ꝙ hec cōparatio non attēdit̉ ẜmꝓprietatē libertatis: qꝛ libertas ad bonū magis eſt libertas qͣꝫ libertas ad malū: ſed attendit̉ ſcd̓ꝫ ſufficiētiā liberar. qd̓ quidem per ſe in quodlibet malum poteſt: non autēin quodlibet bonum.¶ De gr̄a operāte ⁊ cooperāte. Di. XXVI.Ec eſt gr̄a operans ⁊ cooperans.Operans enim gr̄a preparat hoīsvolūtatē vt velit bonum. Gr̄a cooperās adiuuat ne fruſtra velit. Un̄Aug. in li. de gr̄a ⁊ li. ar. Cooperādo deus ꝑficit in nobis: qd̓ operādo incipit. Quia ipſe vt velimus operat̉ īcipiēsqd̓ volētibus cooperat̉ ꝑficiēs. vt ergo velimꝰoperat̉. Cum autem volumus: ⁊ ſic volumusvt ꝑficiamus: nobis cooꝑat̉. Tamē ſine illo veloperāte vt velimus: vel cooperante cum volumus bona pietatis opera nihil valemus. Eccehis verbis ſatis aperitur que ſit operans gratia⁊ que cooperans. Operans enim eſt que preuenit voluntatem bonam. Ea enim liberatur⁊ preparat̉ hominis volūtas: vt ſit bona bonūqꝫ efficaciter velit. Cooperās ꝟo gr̄a voluntatem iaꝫ bonā ſequit̉ adiuuādo. Vnde Augcōtra Iulianū hereticū: qui bonam volūtatemex libero ar. tantū eſſe dicebat: atqꝫ hoīeꝫ ꝑ liberuꝫ arbitriū poſſe bonum velle ⁊ oꝑari ſine gr̄aaſſerebat: ait. Aꝑtā de cōmēdatōe gr̄e apl̓s ꝓtulit ſcīaꝫ cūait. Non eſt volētis neqꝫ currētis: ſedmiſerētis dei. hoc ſi attēderes Iuliane non extēderes cōtra gratiam merita volūtatis humane.Non enim ideo miſeret̉ deus alicuiꝰ: qꝛ voluit⁊ cucurrit: ſed ideo voluit ⁊ cucurrit: qꝛ miſertus eſt deus. Preparat̉ enī hoīs volūtas a deo⁊ a dn̄o greſſus hoīs dirigunt̉. Ideoqꝫ cōgrueait. Nō eſt volentis: neqꝫ cur. ſed mi. dei. Nonqꝛ hoc ſine noſtra volūtate agat̉. ſed qꝛ volūtasnoſtra nil boni agit: niſi diuinitꝰ adiuuet̉. Vndealibi Apl̓s ait. Nō aūt ego: ſed gr̄a dei mecum.Nō ideo hoc dicit: qꝛ nihil boni agebat: ſed ꝗanihil boni ageret: ſi illa non adiuuaret. His teſtimonijs aperte inſinuat̉: qꝛ volūtas hoīs gr̄a depreuenit̉ atqꝫ p̄parat̉ vt fiat bona: nō vt fiat voluntas. Quia ⁊ an̄ gr̄am volūtas erat: ſed nonerat bona ⁊ recta volūtas. Voluntatem ipſamAug. in lib. de duabꝰ aīabꝰ ita diffinit. Volūtaseſt animi motꝰ cogēte nullo ad aliꝗd nō admittendum vel adipiſcendum. Hec aūt vt non admittat malū vel adipiſcat̉ bonum: p̄uenit̉ ⁊ preparat̉ dei gr̄a. Vnde apl̓s: gr̄am p̄uenientem ⁊

l.IAVſubſequentē cōmēdans .i. operantē ⁊ cooperātem: vigilanter dixit. Nō eſt vo. neqꝫ cur. ſꝫ mi.dei. ⁊ non ecōuerſo. Non eſt miſerētis dei: ſedvolentis ⁊ currentis. Nam ſi vt quibuſdā placuit: qd̓ dcm̄ eſt ita accipiat̉. Non eſt vo .n. cur.ſed mi. dei. tanqͣꝫ diceret̉. Nō ſufficit ſola volūtas hoīs: ſi non ſit etiam miſericordia dei: econtra dr̄. Non ſufficit etiam miſericordia dei ſi nōſit volūtas hoīs. At per hoc ſi recte dictū eſt illud: qꝛ id voluntas hominis ſola non implet:cur non etiam ecōtrario recte dicit̉: non miſerētis eſt dei: ſed volētis eſt hoīs: cuꝫ id miſericordia dei ſola non impleat̉. Homo enim crederevel ſperare non poterit: niſi velit nec perueniread palmam: niſi volūtate currat. Reſtat ergo vtideo ita recte dictū intelligatur: vt totū det deoqui hoīs voluntatē bonam p̄uenit ⁊ preparatadiuuādā: ⁊ adiuuat p̄paratā. Nolentē p̄uenitvt velit: volentē ſubſequit̉ ne fruſtra velit. Ecce his verbis ⁊ alijs p̄miſſis euidenter traditurꝙ volūtas hoīs preparatur ⁊ p̄uenitur gr̄a deivt bonū velit: ⁊ adiuuatur ne fruſtra velit.¶ Ꝙ bona volūtas comitatur gratiam.Taqꝫ bona volūtas comitatur gratiaꝫI non gratia voluntatē. Vnde auguſ. adBonifaciū papā ſcribēs ꝯtra pelagiaAnos inquit. Cum fides impetrat iuſtificationem: ſicut vnicuiqꝫ deus partitus eſt mēſuram fidei: non gratiaꝫ dei aliꝗd meriti precedit humani: ſꝫ ipſa meretur augeri vt aucta mereatur ꝑfici volūtate comitāte: nō ducēte: pediſſequa nō p̄uia. Ecce hic exp̄ſſe habes ꝙ gra preuenit bone volūtatis meritū: ⁊ ipſa volūtas bona pediſſequa eſt gratie non preuia.¶ Que ſit gratia voluntatē preueniens .ſ. fidescum dilectione.¶T ſi diligenter intendas: nihilominustibi monſtrat̉ que ſit ipſa gratia voluntatem preueniēs ⁊ preparās .ſ. fides cūdilectione. Ideoqꝫ Aug. in eodem tractans quomodo iuſtificati ſumus ex fide: ⁊ tn̄gratis: vtrūqꝫ enim dicit apl̓s qui dicit iuſtificati ex fide. Alibi ait. Iuſtificati gratis per gratiaꝫHoc enim ideo dixit: ne fides ipſa ſuꝑba ſit: nedicat ſibi. Si ex fide iuſtificati: quomodo gratis? Qd̓ enim fides meruit cur non potius redditur qͣꝫ donatur? Non dicat iſta homo fidelisquia cum dixerit habeo fidem vt merear iuſtificationem: reſpondetur ei. Quid habes qd̓ nonaccepiſti? Fides enim qua iuſtificatus es: gratis tibi tradita eſt. Hic aꝑte oſtēditur ꝙ fides ēcauſa iuſtificationis: ⁊ ipſa eſt gratia ⁊ bn̄ficiū