Qō I.Diſtin. XXIII.

79

¶ Utrum alicui nature create cōferri potuerit vt peccarenon poſſet ex cōditione nature.ſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ alicuiO primum pature create ꝯferri potuit vt ꝯditione ſue nature peccare nō poſſet.¶ Prīo ꝑ hoc ꝙ Aug. dicit ī lr̄a .ſ. ꝙ illa natura que peccare non pōt eſt de ſanctis angelis:hec aūt que peccare pōt eſt de hoībus: nec pōt dici ꝙ hͦ angelice nature ꝑ gr̄aꝫ ꝯueniat: qꝛ in hoc ab hoīe nō differrētcui ēt per gr̄am hoc ꝯuenit. ergo videt̉ ꝙ ꝑ ꝯditionē nature ſue angeli hēant ꝙ peccare nō pn̄t. ¶ Pͣ. naͣ ſpūalis eſtnobilior qͣꝫ naͣ corporalis: ſed aliqͣ naͣ corꝑalis eſt ī qua nullo mō pctm̄ vel error accidere pōt etiā ẜm nature ſue ꝯditionē .ſ. celeſtis. gͦ multo fortius eſt aliqͣ ſpūalis in qua nullo mō peccatū accidere poſſet ẜm nature ſue cōditionem.¶ Pͣ. vt Damaſcenus dicit: ex hoc ꝙ creatura eſt ex nihilo duplex varietas ſequit̉ ipſam in diuerſis. vna ẜm eē ſic̄in his que corrūpunt̉. alia ẜm electionē: ſic̄ in his que peccant: ſed alicui rei ẜm naͣe ſue ꝯditionē ꝯfert̉ vt ſit īuariabilis qͣꝫtū ad eſſe: ſic̄ ſubſtātijs ſpūalibꝰ ⁊ corporibꝰ celeſtibus. gͦ alicui nature ꝯferri pōt. ꝙ ẜm naͣlē ꝯditionē ſit īuariabilis qͣꝫtū ad electionē. ¶ Pͣ. cōſtat ꝙ volūtas diuinahoc natural̓r hꝫ ꝙ peccare nō pōt. cuꝫ ergo ipſe ſit ſummebonus: ⁊ ſumme potens. videt̉ ꝙ alicui creature cōtuleritvel cōferre potuerit ſuā ſimilitudinē: vt per naturā ſuamnon poſſit peccare. ¶ Pͣ. conſtat ꝙ alicui creature hoc cōfert per gr̄aꝫ ꝙ peccare nō poſſit: ſed potuit deus facere vtille habitus gratie qui confirmationē in bono creat alicuinature pars eſſentialis eſſet vel etiā aliꝗd illo habitu perfectius. ergo videt̉ ꝙ ſi eſſet talis natura ẜm naͣle ſibi pͥncipiuꝫ hēret ꝯfirmationē in bono: ergo videt̉ ꝙ alicui creature conferri potuit vt peccare nō poſſet.Perfectio vniuerſi in hoc conſiſtit ꝙSed contra. ꝯēs bonitates creaturaꝝ cōicabilesīgenere cōmunicate ſunt: ſed hoc ꝙ eſt peccare nō poſſe exnatura ꝓpria nulli nature cōmunicatū ē: quia nec hoī: necangelo: qd̓ vtrūqꝫ peccatū ꝓbat. ergo videt̉ ꝙ hoc creaturecōicabile nō fuit. ¶ Pͣ. ꝯfirmatio in bono videt̉ ꝯſequi experfecta adheſione finis: ſed finis ille ad quē rectitudo voluntatis ordinat̉ ⁊ poteſtatē ⁊ intellectū ⁊ deſideriū cuiuſlibet creature excedit. ergo videt̉ impoſſibile ꝙ aliqͣ creatura ſit que natural̓r hēat ꝙ peccare nō poſſit.Reſponde̓ ęnec cōicabile fuit ꝙ peccare nō podicēdo. ꝙ nulli creature cōmunicatūſet ꝑ ꝯditionē nature ſue: cuius rō eſt: qꝛ cū omne creatuꝫdepēdeat: ſicut a cauſa ſui eſſe a deo: opꝫ ꝙ ſi ſibi relīquat̉deficiat: qͣꝫdiu aūt cauſe influētiaꝫ recipit ꝯſeruet̉. ſed ap.plicatio cauſati ad cauſam ſuaꝫ pōt eſſe dupliciter: vel itaꝙ ſit in poteſtate cauſati a cauſa ſua recedere qͣꝫtuꝫ ad aliquid vel non recedere: vel ita ꝙ nō ſit in poteſtate eius. ⁊pͥmū pertinet ad li. ar. quia hoc eſt eſſentiale li. ar. vt poſſitfacere vel nō facere: ſi aūt cauſe ſue nō inheret: oꝫ ꝙ deficiat. Unde dicit Aug. 8º. ſuꝑ gen̄. Homo deo ſibi p̄ſente illuminat̉: abſente aūt cōtinuo tenebrabit̉. ⁊ ideo impoſſibile fuit vt ſeruata libertate arbitrij alicui creature ꝯferret vt ẜm ꝯditionē ſue nature peccare non poſſet. eſt eniꝫquaſi quedā cōtradictionis implicatio: quia ſi eſt li. ar. oꝫꝙ cauſe ſue poſſit inherere vel nō inherere: ⁊ ſi nō pōt peccare nō pōt cauſe ſue nō inherere: ⁊ ſic ſequit̉ ꝯͣdictio: ſednature diuine: que ex ſe rectitudinē hꝫ: ꝯuenit per cōditionem nature ſue vt deficere non poſſit: ſicut nec ab eſſe: itanec a rectitudine bonitatis: et quibuſcūqꝫ hoc ꝯfert̉: vt ꝑgratiam confirmentur in bono: habent per donum gratieper quod filij dei efficiuntur ⁊ quodammodo diuine nature conſortes.

ergo dicēdū. ꝙ Aug. non intēdit diceAd primuꝫ re ꝙ angeli hoc habeant: vt peccarenō poſſint per ꝯditionē nature ſue: ſed per donū gratie: inhoc ramē ab hoībus ſecernunt̉: ꝙ gratuitā cōfirmationēquaſi a pͥncipio creationis acceperūt: que hominibꝰ per lōgum tēpus dat̉. ¶ Ad 2ᵐ dicēdū. ꝙ natura ſpūalis etiamin eſſe inuariabilis eſt: ſicut naturā corporalis: ſed hꝫ electionem: vt poſſit ẜm hoc in ea eſſe peccatū: vnde quantūad potētiam electionis non ſtat cōparatio īter corporaleꝫ⁊ ſpiritualē creaturā. ¶ Ad 3ᵐ dicēduꝫ. ꝙ quelibet res habet pͥncipia determinata ad ſuuꝫ eſſe ⁊ ꝓprietates naturales que pͥncipia nō ſunt de illis que ſue poteſtati ſubiacēt.⁊ ideo aliqua creatura in illis inuarietatē hꝫ: ſed electio ēeoꝝ que ſunt in poteſtate eius. vnde qꝛ in his creatura rōnalis aliquo modo ſibi relīquit̉. vt dicit̉ eccleq. 17. Reliꝗteum in manu ꝯſilij ſui: ideo deficere pōt. ¶ Ad 4ᵐ dicendum: ꝙ non eſt ex imꝑfectione potētie diuine vt creatureconferre nō poſſit quātuꝫ ad hoc ſuam ſimilitudinem: ſedex imꝑfectione creature: partim ex hoc ꝙ reciꝑe non pōt:⁊ partim ex hoc ꝙ eſt quedā impoſſibilitas in implicatiōecōtradictorioꝝ. vt dictū eſt. ¶ Ad 5ᵐ dicēdum: ꝙ qn̄cūqꝫalicui nature cōuenit aliqd̓ accidēs ex īfluētia ſuperioristm̄: nō pōt natura inferior illud accidēs per ſe habere: niſiefficiat nature ſuperioris: ſicut ſi aer illuminat̉ in actu perignem non pōt eſſe ꝙ ſit de natura ſua lucidus in actu: niſifiat ignis. Dico ergo ꝙ cum cōfirmatio in bono inſit creature rōnali ſolum per gratiā que eſt quoddā ſpūale lumē⁊ ſimilitudo increati luminis nō pōt eſſe ꝙ aliqua creatura ex natura ſua cōfirmationē habeat vel gratiā: niſi efficeret̉ diuine nature: qd̓ eſt oīno impoſſibile.¶ Utꝝ deꝰ debuerit ꝑmittere hoīeꝫ tētari vl̓ peccare. II.ſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙ deꝰD ſecundu) nō obuit ꝑmittere hoAminē peccare vel tētari. Sapiētis .n. artificiseſt facere vnūqd̓qꝫ qͣꝫtūcūqꝫ pōt fini cōpetenItius. hō aūt ad btītudinē: ſic ad finē factus ē.cū ergo cōpetētior btītudini fieret ſine pctō. videt̉ ꝙ nondebuit ꝑmittere eū in pctm̄ cadere. ¶ Pͣ. ꝗbus dat idemfinis dꝫ dari eadē facultas ꝑueniēdi ad finē illū: ſꝫ homo⁊ angeli ꝓpter vnū finē creati ſunt .ſ. ꝓpter btītudinē participandā. vt pͥma di. dictū eſt: cū ergo naturā angeli fecerit deus que peccare nō poſſet. vt in lr̄a dr̄: vr̄ ꝙ naturamhoīs talē facere debuit. ¶ Pͣ. ad ꝓuidētiā ſapiētis ꝑtinetvt impedimēta remoueat ſui oꝑis. cū ergo ꝑ tentationemdemonis homo a ſua rectitudine impeditꝰ fuerit: ⁊ ꝓuidētia diuina ſit oīuꝫ creaturaꝝ: ⁊ p̄cipue rōnaliū: videt̉ ꝙ hominē tētari ꝑmittere nō debuit. ¶ Pͣ. qͣꝫto aliꝗd efficit̉ cōpendioſius tāto certius ⁊ melius eſt. vnde ⁊ oīuꝫ linearuꝫīter duo pūcta recta breuiſſima eſt: ſed ꝯpēdioſior fuit viaꝑueniēdi in btītudinē ꝙ hō nō peccaret qͣꝫ ꝙ hō poſt peccatū de pctō erutꝰ in btītudinē trāſfert̉. gͦ vr̄ ꝙ deꝰ nō debuit ꝑmittere hoīeꝫ peccare. ¶ Pͣ. minꝰ malum ꝓ maiorimalo ꝑmittēdū eſt: ſꝫ minꝰ malū eſt diminutio alicuiꝰ laudis qͣꝫ ip̄m pctm̄: qꝛ minori bono opponit̉. gͦ vr̄ ꝙ nō fueritrō ſufficiēs ꝑmiſſionis diuine que in lr̄a aſſignat̉ .ſ. ꝙ glorioſius eſt nō cōſentire. qͣꝫ tentari non poſſe.ē. Id ex quo apparet deus laudabil̓Sed contra. nō dꝫ penitꝰ īpediri: ſꝫ ī pctīs ēt apparet laudabilis deꝰ: cū ꝑ miſericordiā parcit: ⁊ ꝑ iuſticiā punit. gͦ vr̄ ꝙ nō debuit oīo peccatū impedire. ¶ Pͣ. oē bonūpotētius eſt in ſua bonitate qͣꝫ malū in ſua malitia. gͦ non ēcōueniēs vt aliqd̓ malū tal̓r impediat̉. ꝙ per hoc aliquodbonū tollat̉: ſed ſi deus non ꝑmitteret hominem peccaretolleret̉ libertas arbitrij que coactionē nō patit̉. ergo conueniēter ꝑmiſſus eſt homo peccare.