Druckschrift 
Scriptum super secundo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Seite
71v
Einzelbild herunterladen
 

Diſtin. XX.Qō II.

Diſtin. XX.inquātum adhuc nō peruenit ad vltimuꝫ complementūſciētie vel virtutis: quod etiā ī primo ſtatu eſſe potuit: cōplectitur etiā quādaꝫ penaꝫ in eſurie ⁊ fletu: ⁊ talis īfirmitas cōgruit īfirmitati culpe. vnde neutruꝫ horum ī primoſtatu fuiſſet .ſ. nec pena nec culpa. Ad quintuꝫ dicēduꝫꝙ hoc eſt ex nobili complexiōe hoīs ꝙ defectuꝫ talem inpueritia pre quibuſdaꝫ aīalibus patitur: quia eniꝫ eſt moſlis cōplexiōis: ideo mēbra puerilia ex ſui mollicie ſunt inpotētia ad ſuos actus exercēdos ⁊ etiā propter humiditatē abundantē in pueritia: quod cōtingit in hoībus pre quibuſdā aīalibus: tum ex magnitudine cerebri quod homomaius pre alijs aīalibus habet ſcd̓ꝫ proportionē ſui corporis: tum etiā propter qͣlitateꝫ cōplexiōis a qͣ ſi in humidiorē recedatur ꝓpter ꝯplexionē etatis inueniet̉ ſuperabundans hūiditas que precipue īpedit motuꝫ neruoꝝ. Undeaīalia ſicce cōplexiōis: vt capre naſcūtur cum mēbris admotum habilibus. Utrum in ſtatu īnocentie pueri mox nati fuiſſent perfecti in cognitione.II.D ſecūdumnic ꝰcedit̉. videt̉ ꝙ pueri mox nati perfecti incognitiōe fuiſſent. Oīs eniꝫ virtus cuius actꝰimpedit̉ ex īperfectōe corporis eſt virtus maI terialis: ſed ītellectus nō ē actus corporis cuiuſdaꝫ. vt ph̓s dicit. ergo naͣliter nō īpeditur a ſuo actu ꝓpter defectuꝫ corporis. ergo videt̉ ꝙ in ſtatu integritatisnature pueri perfectā cognitionē habuiſſent etiā ſi defectū mēbrorum paterent̉. Si dicat̉ ꝙ ītellectus īpedit̉per accidēs ex īpedimēto corporis īquātuꝫ indiget accipere a v̓tutibus corporalibus. Cōtra ꝙ ſuperiores viresab īferioribus accipiāt: videt̉ eſſe peruerſitas ordinis: ſedin primo ſtatu nulla deordinatio in ꝑtibus aīe erat. ergointellectus nō accipiebat perfectionē ſuā ex viribus ſenſibilibus. Pͣ. ītellectus nō indiget ſenſu niſi ad acquirē.dā ſciētiaꝫ: vnde qui priuat̉ viſu ſciētiā de coloribus retinet quā per viſuꝫ accepit: ſꝫ in primo ſtatu habituꝫ ſciētiehō habuiſſet īmediate ex diuina īfluētia ⁊ forte per miniſteriuꝫ angeloꝝ. ergo ad ītelligēduꝫ ⁊ ſciēdū in actu ſenſibus nō indigebat: ⁊ ſic idē quod prius. Pͣ. ſenſus puerorum in primo ſtatu nō fuiſſent īperfectiores qͣꝫ mō ſint: ſꝫmō pueri ꝑfecte poſſūt videre ⁊ audire: ⁊ ſic de alijs. ergo⁊ tūc: ⁊ ita ꝑ defectuꝫ ſenſibiliū viriuꝫ actus ītellectus nōīpeditur. Pͣ. ꝑfectioris cognitiōis ſcd̓ꝫ ſuā naͣꝫ alijs aīalibus eſt hō: ſꝫ alia aīalia mox nata hn̄t cognitiōeꝫ quarūdā reruꝫ q̄ proſunt eis vel nocēt. vnde agnus ſequit̉ mr̄eꝫ⁊ fugit lupu. ergo multo fortius hoc hō ſcd̓ꝫ ſuā naͣm hr̄edꝫ ⁊ ita videt̉ ꝙ defectus cognitōis qui eſt ī pueris nō eſtnaͣlis: ſed ex pctō īductus: ⁊ ita videt̉ ꝙ ante peccatū perfectā cognitionem habuiſſent.Sꝫ Colra ſciēs ⁊ prudēs: ſꝫ ī pueritia nō pōt eſſe ꝑfevt dicit ph̓us. 7. phy. In quieſcendo fit aīacta quies corporis ꝑꝑ multos motus: ⁊ p̄cipue ꝓpter augmētuꝫ. ergo nec ꝑfectā cognitionē ẜm naͣꝫ habere poteſt. Pͣ. ad hoc aīa īfuſa eſt corpori vt in ipſo acꝗrat ꝑfectionē ſciētie ⁊ virtutis: ſꝫ hoc nō eſſet ſi per ſeipſaꝫ ſcientiamꝑfectā haberet: quā per tēporuꝫ ſucceſſionē ī corpore acꝗreret. ergo nō ſtatim dum corpori īfunditur ꝑfectā cognitionē hꝫ: ſꝫ experim̄to īdiget ⁊ tēpore ītellectualis virtus.vt ph̓us ī ſcd̓o ethicoruꝫ dicit.Reſpondeo dicēqo ꝙ ficut magiſter dicit in lr̄a:opꝫ ꝙ poſitio de ꝑfectiōe ītellectꝰ cōſonet poſitioni de ꝑfectiōe corporis. vn̄ cum poſuerimuspueros in prīcipio nō habituros fuiſſe mēbroruꝫ vſum: oꝫponere ꝙ nec vſum ꝑfecte cognitiōis habuiſſent: qui autēmēbroruꝫ ꝑfectiōꝫ cōcedūt: ꝑfectuꝫ vſum rōnis etiaꝫ cō-

cedere poſſūt. Inter alia .n. mēbra corporis cerebrum humidiſſimū ē. Un̄ ſi propter humidtateꝫ etatis mēbroruꝫalioꝝ officio pueri hr̄e nō poterant multo minus plenumvſum imaginatiue virtutis: cuius organū ē in an̄riori parte cerebri hr̄e poterāt. Abundātia eniꝫ humiditatis cōfuſionē quādā fantaſmatū creat: ſicut pꝫ in ebrijs ex multovapore ad caput aſcendēte. Fantaſmata autē vt in tertiode aīa dicit̉ ſe habēt ad ītellectum: ſicut colores ad viſuꝫ.vn̄ ſicut ad cōfuſionē coloruꝫ ſequit̉ īdeterminatio ⁊ ꝯfuſio in actu virtutis viſiue: ita ad cōfuſioneꝫ fantaſmatumſequit̉ quedā cōfuſio in actu virtutis ītellectiue: ⁊ īde eſtꝙ pueri in prīcipio ꝯfuſam cognitionē habēt vniuerſaliūquorūdam ⁊ poſtmoduꝫ per ſucceſſiōes tēporis diſtinctevnūquodqꝫ cognoſcūt: vnde ī primo phyſicorum dicit̉: ꝙpueri in prīcipio appellāt omneꝫ virum patreꝫ poſteriusautē determinant vnūquodqꝫ.ergo dicēduꝫ ꝙ operatio ītellectusAd primum nō īpeditur ꝓpter defectum corporis ꝑ ſe: ſꝫ per accidēs. vt dictū eſt .ſ. ex defectu viriuꝫ a ꝗbus ītellectus accipit. Ad ſcd̓m dicēdū ꝙ ꝑfectio intellectus poſſibilis ē per receptionē obiecti ſui qd̓ eſt ſpeciesintelligibilis in actu: ſicut aūt in obiecto viſus eſt aliꝗd qͣſi materiale qd̓ accipit̉ ex parte rei colorate: ſꝫ cōplementū formale viſibile īquātū huiuſmōi ē ex parte lucis q̄ facit viſibile in potētia eē viſibile in actu: ita etiā obiectū ītellectus quaſi material̓r amminiſtrat̉ vel offert̉ a virtute imaginatiua: ſed ī eē formali ītelligibili cōplet̉ ex lumine intellectus agētis: ⁊ ẜm hanc formā hꝫ ꝙ ſit ꝑfectio inactu ītellectus poſſibilis: ⁊ ita nō ſequit̉ deordinatio ī partibus aīe ſi intell̓s poſſibilis perficiat̉ ꝑ ſpecies a fantaſmatibus acceptas inquātū illuſtrant̉ lumine ītell̓s agentis que eſt potētia altior qͣꝫ intell̓us poſſibilis. Ad 3ᵐ dicēdū. ꝙ cū fantaſma ſit ob̓ꝫ ītell̓s pol̓is. vt dcm̄ ē ẜꝫ ſtatūvie aīa ad ſuū actū fantaſmatibꝰ īdiget: nō ſoluꝫ vt ab eisſcīaꝫ accipiat ẜꝫ motū ꝗ ē a ſenſibꝰ ad aīaꝫ: ſꝫ ēt vt habitūcognitiōis quā hꝫ circa ſpēs fantaſmatū ponat ẜꝫ motū ꝙē ab aīa ad ſenſus vt ſic īſpiciat ī actu qd̓ ꝑ habitu cognitionis tꝫ in mēte. Un̄ etiā Dio. dicit in epiſtola ad Titū: ꝙilli qui ītellectuales reuelatiōes accipiūt: eas ꝗbuſdaꝫ figuris circūponūt. vn̄ leſa imaginatōe ꝑ leſionē orgāi: vt ēin freneticis intell̓us impedit̉ ab actuali conſiderationeetiā eoruꝫ que prius ſcribat. Ad quartuꝫ dicēduꝫ ꝙ exterioruꝫ ſenſuuꝫ actus in pueris diſtincti ſunt: ſed imaginatio cōfuſa eſt propter cerebri humiditateꝫ excedētem:⁊ ita etiam oportet ꝙ operatio intellectus ſit confuſa: nōeniꝫ intell̓us īmediate ab exterioribus ſenſibus accipit:ſed ab īterioribus. Ad quintū dd̓ꝫ. ꝙ alia aīalia nō ꝓſequunt̉ ꝯueniēs ⁊ fugiūt nociuū per rōnis debilitationē: ſꝫper naͣle inſtinctum extimatiue virtutis: ⁊ talis naturalisinſtinctus eſt ēt in pueris. vn̄ ēt mamillas accipiūt: ⁊ aliaeis cōueniētia etiā ſine hoc ꝙ ab alijs doceātur.III. Utꝝ ī ſtatu īnocētie pueri naſcerēt̉ ī gr̄a.ſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ in ſtatu īnoO tertibꝰ) cētie pueri in gr̄a naſceret̉:qꝛ ẜꝫ ꝯſideratiōeꝫ ph̓i ſi ꝓpoſitū in ꝓpoſito ⁊oppoſitū in oppoſito: ſꝫ hō corruptus ꝑ pctm̄A trāſmiſit peccatū in poſteros. ergo ēt ⁊ grati-am ⁊ iuſtitiā quā habuit ī poſteros trāſmiſiſſet. Pͣ. bonū eſt potentius qͣꝫ malū: qꝛ malū nō agit niſi v̓tute boni.vt dicit Dio. 4. ca. de diuinis noībus. Si ergo malū primihoīs a deo fuit potēs vt totū hūanū genꝰ īterficeret: multo ampliꝰ eius gr̄a totū hūanū genꝰ iuſtificaſſet. Pͣ. adān̄ ſolū ſibi: ſꝫ ēt nob̓ d̓meruit: qꝛ ꝑ vnū hoīeꝫ pctm̄ ⁊ morsin mūdū intrauit. Ro. 5. Sed meritū ⁊ demeritū ab eadēpotētia ꝓcedūt. ergo ⁊ ip̄e ſi ꝑſtitiſſet oībꝰ mereri potuiſſꝫ