Druckschrift 
Scriptum super secundo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Seite
65v
Einzelbild herunterladen
 

Diſtin. XVIII.Qō II.

vel inducens ad formā ſit cōpoſitū ex maͣ ⁊ forma: ⁊ nonforma tm̄ vl̓ ſub̓a ſeꝑata: ⁊ ī hoc ſuſtētat̉ Ariſt. ī 7º metaph̓ice: ⁊ ꝑ eandē rōnē on̄dit in. 17. de aīalibꝰ aīam vegetabilē ⁊ ſenſibilē nō ab extrinſeco eē on̄dēs eas eē formasmaͣles: ex hoc ꝙ oꝑatiōes exercēt mediāte corꝑe: qd̓ enīhꝫ eē abſolutū a maͣ: hꝫ ēt oꝑationē a maͣ abſolutam. Etiō vult ꝙ oīa pͥncipia vl̓ virtutes quaꝝ oꝑatiōes nō exercētur ſine corꝑe nō ſint ab extrinſeco: ſꝫ ab agēte corꝑali:⁊ ꝙ intell̓s ſolus ſit ab extrinſeco: qꝛ eiꝰ oꝑatio ē ſine corpore: ⁊ ēt eius eē abſolutū ē. vnde ſibi debet̉ factio nō tātu ꝑ accidēs: ſꝫ ēt per ſe vt eē incipiat: ⁊ oꝑꝫ tūc ꝙ h̓ ſit 2mōdū ſibi competētem ⁊ a pͥncipio ſeparato. Alij v̓o ph̓attēderunt ad ip̄as formas ac ſi eis per ſe fieri deberet̉.⁊ iō poſuerunt oēs formas eſſe a pͥncipio formali ſęꝑatoSꝫ poſitio Ariſt. multo rōnabilior ē: qꝛ nihil incipit velfit vl̓ gn̄atur: niſi ẜm modū quo eē hꝫ. Et iō concedimusaīam ſenſibilē ⁊ vegetabilē extraduce eē. Modus autētraductionis talis ē. cū .n. oē agēs vniuocum ⁊ ꝓximū īducat ſpēm ſuam in patiēte: ⁊ cibus ẜm ꝙ ē patiēs ⁊ alteratū in nutrimētum corporis cedat: qꝛ nutrit ẜm ꝙ ē poͣcaro: vt in prīo de gn̄atiōe: ⁊ in ſcd̓o de aīa dicitur: opꝫ ꝙin fine ſpēm ⁊ virtutē nutrimēti recipiat. an̄ gͦ vltimā aſſimilatiōem qn̄ efficit̉ actu ꝑs determinata: vt caro velos ē in ea virtꝰ ſpēi indeterminate ad hͦ vel illud: qꝛ d̓terminatio ad hͦ vl̓ illud ē ẜm ꝓpriam virtutē determinatepartis: ⁊ iō cū ſemē ſit reſiduū vltimi cibi propinquiſſimad vltimā cōuerſionē: ē in ea potētia totū: ⁊ nō actu aliꝑs: ante v̓o qͣꝫ reſoluat̉ ꝑ actū v̓tutis gn̄atiue ſeꝑatū a reliquo ſui gn̄is ē in eo poͣ illa indiſtincta: ſicut forma totiꝰ n̄ē in parte niſi in poͣ: qn̄ aūt ſeparat̉ efficit̉ actu hn̄s talempotētiā vl̓ formā: ſicut ēt videmꝰ in aīalibꝰ anuloſis in ꝗbus ẜm ph̓m: vna ē aīa in actu ⁊ plures in poͣ: vn̄ qn̄ diuidūtur efficit̉ quelibꝫ pars aīata hn̄s aīam diſtinctaꝫ. Inhoc tn̄ differūt: qꝛ ꝑꝑ paruā dr̄iam organoꝝ in illis aīalibus ꝑs ē fere toti ꝯſil̓is: ⁊ iō in parte remanet aīa ꝑfecta:ſicut erat in toto: ſemē aūt deciſum nōdū ē actu ſil̓e totiſꝫ in poͣ ꝓpinqua: ⁊ iō non remanet poſt diuiſionē anīa inactu: ſꝫ in poͣ ꝑꝑ qd̓ dr̄ vndecio de aīa ꝙ ſemē in poͣ viuit⁊ non actu. Hec āt poͣ non ē paſſiua in ſemine maris: ſicutdicimꝰ lignā: ⁊ lapides eē ī pō domꝰ. Sic .n. ē poͣ ī mēſtruomulieris: ſꝫ ē poͣ actiua: ſicut dicimꝰ formā domus in mēte artificis eē pō domuꝫ vn̄ arti ꝯparat eā ph̓us in. 17. deaīalibus: ⁊ hāc poͣm Auicē. ⁊ ꝯmē. in ſeptimo metaph̓icevocāt virtutē formatiuā que ꝗdē virtꝰ quātū ad moduꝫoꝑandi media ē inter intellcm̄ ⁊ alias vires aīe. Alie tm̄vires vtunt̉ in ſuis oꝑationibꝰ determinatis organis. Intellectus aūt nullo. h̓ āt vtit̉ aliquo corꝑali in ſua oꝑationę quod nōdū hꝫ determinatā ſpēm: ſub̓m aūt et organūhꝰ virtutis ē ſpūs vitalis incluſus in ſemine. vn̄ ad continēdū ho ſpm̄ ſemen ē ſpūmoſum: ⁊ hec ē cā albedinis eiꝰ.Huic aūt ſpūi coniūgitur virtus formatiua magis ꝑ mduꝫ motoris qͣꝫ ꝑ modū forme. ⁊ ſi forma eius aliquo mōſit. vnde dicit ꝯmētator in ſeptīo metaph̓ice: ꝙ includitin ſemine virtꝰ illa quodāmodo ſicut vniūt̉ motores orbibus. Illi āt corꝑali ſpūi coniūgitur triplex calor .ſ. calorelemētaris qui ē ſicut inſtr̄m reſoluēs ⁊ conſumēs: ⁊ huiꝰoꝑans: ⁊ calor aīe qui ē viuificās: ⁊ calor celi cuius virtute mouet ad ſpēꝫ determinatā: ⁊ virtute huiꝰ triplicis caloris virtus formatiua conuertit maͣm a muliere preparatā in ſub̓aꝫ mēbroꝝ per modū quo ē tranſmutatio corporis in augmēto. vt. 15. de aīalibus dicitur. ⁊ ẜꝫ ꝙ proceditur in ꝑfectione organoꝝ ẜm h̓ aīa īcipit magis ac magis actu eſſe in ſemine que prius erat in poͣ. ita ꝙ cōceptūꝑ ꝑticipat oꝑa vite nutritiue: ⁊ tūc dr̄ viuere vita plāte ⁊ſic deinceps donec peruēiat ad cōpletā ſil̓itudīs gn̄antꝭ.

Ad primumᵍ ᵈīcedu: ᵐ anīa ſēſibilis nullo mōē h̓ aliꝗd: qꝛ nec hꝫ aliquā ꝑtē ſui ꝑquē īdiuiduetur: nec hꝫ eē ſubſiſtens ⁊ abſolutā cū nullaeius operatio ſit niſi mediante corpore: nec hoc ip̄m qd̓ē mouere motu progreſſiuo facit ſine organo corporali: ēenī duplex virtꝰ motiua: vna imparans ⁊ altera īparata.Imparans eſt virtus appetitiua ſenſitiua cuiꝰ actus conſtat ꝙ nō eſt ſine orgāo corporali: virtus āt motiua imparata: ⁊ exequēs motū ē vis quedā muſculis ⁊ lacertis affixa quorū motu totū corpus mouetur: ⁊ ſic pꝫ ꝙ in motu aīalis hec operatio que ē mouere non ē aīe ſenſitīe ẜꝫſe: ſed mediāte organo corꝑali: vnde non ſeꝗtur ꝙ eē abſolutū hēat. Ad ſcd̓ꝫ dicēdū: ꝙ ex actione qͣlitatū elemētariū ſeꝗtur aliquid dupl̓r. vno mō ex ipſis ſcd̓ꝫ ſe ſicut ſapor ⁊ odor: durū ⁊ molle. ⁊ alia que determinātur īqͣrto methauroꝝ: ⁊ ſic nec anīa ſenſibilis nec aliqͣ formaſub̓alis ex actionibus earū ſequitur: qꝛ ſequeretur ꝙ forme ſubſtātiales ex neceſſitate maͣe inducerentur. vt em̄pedocles dixit: alio āt modo ſequitur aliquid ex eis: ſic̄ex inſtrumētis: vt dicit ph̓us in ſcd̓o de anima ꝙ ignis īmotu augmenti: eſt ſicut inſtrumētuꝫ regulatum: ſed pͥncipaliter agens ⁊ regulās ē virtus aīe dirigens indeterminatā quātitatem ⁊ ſil̓r dico ꝙ ex actionibꝰ qͣlitatumactiuarū ꝯſeꝗtur aīa ſenſibilis ⁊ alie forme ſub̓ales ẜꝫ ꝙin eis vt inſtrumētis manet virtus aīe vl̓ alteriꝰ ſubſtātialis forme ⁊ ipſius celi: ⁊ ideo non opꝫ cū non agāt ī virtute ſua tm̄: ꝙ ex actionibus eaꝝ nihil ſeqͣtur vltra earūſpēm: qꝛ ex motu īſtrum̄ti ſequitur effcūs ẜꝫ rōnē principalis agētis. Ad tertiū dicendū: ꝙ ſuppoſito ẜm fidēnoſtrā ꝙ celū ſit corpus inaīatū nihilominus tn̄ ponimꝰꝙ motus eiꝰ ſit ab aliqua ſub̓a ſpūali: ſicut a motore: ⁊ cūmotus ſit actus motoris ⁊ mobilis oꝑꝫ ꝙ in motu nō tm̄relinqͣtur virtus corꝑalis ex ꝑte mobilis: ſed etiā virtusquēdā ſpūalis ex ꝑte motoris: ⁊ qꝛ motor eſt viuēs nobiliſſima vita: ideo non eſt inconueniens ſi motus celeſtis inquantum eſt in eo intenſio ⁊ virtus motoris permodū quo virtus agentis pͥncipalis eſt in inſtrumento ēcā vite maͣlis qͣlis eſt ꝑ aīam ſenſibilē ⁊ vegetabilem. Ad 4ᵐ dd̓ꝫ. ꝙ qͣꝫuis hō ⁊ equus in hoc conueniūt ꝙ ēſenſibile: nō tn̄ oꝑꝫ ꝙ aīa ſenſibilis ſit vnius rōnis in homine ⁊ equo: quia homo ⁊ equus nō ſūt vnū anīal in ſpē.vnde ī hoīe aīa ſenſibilis ē multo nobilior qͣꝫ in alijs animalibus quātū ad pͥncipales actus: vt pꝫ in actibus interioꝝ ſenſuum: ⁊ in operatiōe tactus qui ē pͥncipalis ſēſusin omni enī toto poteſtatio poͣ inferior ſuperiori coniuncta perfectior inuenitur: vt poteſtas prepoſiti multo excellentior eſt in rege: aīa āt ſenſibilis in hoīe per eēntiamꝯiūgitur aīe rōnali: ⁊ ideo totū ē per creationem: ſed tammodus traductionis ſeminis eſt ſil̓is in hoīe ⁊ ī alijs animalibus: qꝛ in ſemine hoīs eſt ēt virtus formatiua ſicut īalijs aīalibus: ſed qꝛ actio illius virtutis ē maͣlis: vt dcm̄eſt: non poteſt actio eius pertingere ad eēntiā īmaͣleꝫ: ſedtn̄ per actionē huius virtutis prīo conſequitur conceptꝰvitā nutritiuā: ⁊ poſtea vitā ſenſitiuā. Sed quia vt Aui.dicit in hoc ꝓceſſu ſunt plurime gn̄ationes ⁊ corruptiones ſicut ꝙ ſemen conuertit̉ in ſanguineꝫ: ⁊ ſic deincepsquādo venitur ad ſecūdā perfectionē: prīa perfectio nōmanet eadem numero: ſed acquiritur ſimul cum acꝗſitione ſcd̓e ⁊ ſic pꝫ ꝙ in infuſione aīe rōnalis ſimul conſequitur in vna eēntia aīe aīam ſenſitiuam ⁊ vegetatiuaꝫ:⁊ priores perfectiōes non manent eedē numero. Adꝗntū dd̓m ꝙ in aīalibus generatis ex putre factione virtus celi: vt cōmen. dicit in ſeptimo metaph̓ice ſupplet locum virtutis formatiue in ſemine. hō enim aīalia ꝓpterſui imperfectiōem non requirūt tot ad ſui generationeꝫ