Diſtin. VVIII.Queſtio. II.
65
L3moda imitatiōe ipſa ēt poſitio veritati fidei nō ꝯſonat qͦſolū deū creatore enūciat in quo oīs ydolatria tollit̉ cuiꝓculdubio maximū fomentū dcā opinio ſubmīſtrat: vn̄ẜꝫ fidē nō p̄t poni aliꝗd eē cā alteriꝰ pꝰ deū niſi ꝑ viā motus ⁊ gn̓ationis: ⁊ ideo oīum eoꝝ q̄ per gn̄atiōem nō inceperūt: oꝫ deū īmediatā cām ponere vt ſūt angeli: aīe ſub̓eceloꝝ: ⁊ maͣ elemētoꝝ: ⁊ prīe ypoſtaſes in oībꝰ ſpēbꝰ: dcāēt poſitio tollit honorē aīaꝝ ſāctaꝝ ꝗbꝰ ꝓmittit̉ āgeloꝝeqͣlitas Mat. ii. in ꝯſecutiōe vltimi finis ꝙ nō poſſet eſſeſi cā eēntialis aīe āgelus eēt cū eē cāti ſemꝑ dependeat aſua cā eēntiali: ſicut ⁊ Anſel. ꝓbat ꝙ reꝑatio hūani gn̄isꝑ āgelū fieri nō debuit ne dignitati aīaꝝ derogaret̉. Seq̄ret ēt aliud incōueniēs ꝙ vltīa btītudo aīaꝝ non eēt indina fruitiōe: ſꝫ potiꝰ in fruitiōe angeloꝝ: qꝛ vltima perfectio ad quā res pōt ꝑuēire ē h̓: vt ꝯiūgātur ſuo pͥncipio.Et iō a ph̓is ponit̉ vltimā felicitatē hoīs eē in continuatiōe intell̓s pol̓is ad intelligētiā agentē: ſiue talis ꝯtinuatio ſit inuita ẜꝫ qͦſdā: ſiue pꝰ hāc vitam ẜm alios.Ad Primum bri de cāis recipiēde non ſunt: quiagͦ dd̓m ꝙ in hac maͣ auctoritates liille ꝗ libꝝ illū ꝯpoſuit hꝰ erroris auctor fuiſſe īuenit̉ niſiquis velit extorte expōere: qd̓ ē p̄ter nr̄ꝫ ꝓpoſitū. ¶ Ad2ⁿ dd̓m ꝙ illa rō ſi vim hēat ꝯcludit ꝙ nihil a deo īmediate cāet. qꝛ oē quod ē p̄ter ip̄m finitū eſt niſi forte ẜmaliquē modū ſub̓as ſeꝑatas infinitas eē ponamꝰ non ſimpl̓r: ſed ẜm ꝗd .ſ. verſus īferiꝰ: vt in libro de cauſis dr̄: hͦ ēẜm ꝙ eius v̓tus nō limitat̉ ad determinatos effcūs ī hisque ſue oꝑatiōi ſubdūt̉ quo ēt mō infinitatē hꝫ aīa rōnalis tā ex ꝑte ītell̓s agētis quo ē oīa facere: qͣꝫ ex ꝑte intellectus pol̓is quo ē oīa fieri: ⁊ cuiꝰ ē formā vl̓em reciꝑe ī quaſūt poͣ infinita ſingularia: qd̓ ē ēt euidēs argum̄tū īmaͣlitatis ipſiꝰ aīe ⁊ ꝙ exͣducē non ſit: ꝗa oīs forma maͣlis finta ē. vt in. 8. ph̓yſicoꝝ ꝓbat̉. Et iō ad rōneꝫ illā dd̓m ē ꝙet ſi deꝰ ſit infinitꝰ ſimpl̓r: effcūs tn̄ eiꝰ dupl̓r limitatur ꝑ⁊ pͥncipal̓r ex ordine ſapīe eius que cuilibet rei certos terminos p̄figit. 2º ex ꝑte recipientis: qꝛ influentiā agentisrecipit patiens ꝑ modū virtutis ſue: ⁊ non ꝑ modum virtutis ipſiꝰ agentis. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ ēt ī corꝑalibus nō ponimus ſuperiꝰ eē cām inferioris niſi per modū mouentis⁊ gn̄antis: ⁊ h̓ in ſub̓ijs ſpūalibus non ponimus: quia pergn̄atiōem ⁊ motū ineē nō ꝓducūtur: ſed tn̄ ſicut. ſuꝑioracorꝑa mouēt inferiora ad gn̄ationē: ita ſuꝑiores ſub̓e ſpirituales mouēt inferiores ad ꝓpriā oꝑatiōem ẜm ꝙ Dionyſiꝰ dicit inferiores angelos a ſuꝑioribꝰ illuminari: ⁊ homines ab angelis. ¶ Ad 4ᵐ dd̓m ꝙ quelibet res tenditin finē vltimū per ꝓpriā oꝑationeꝫ. ⁊ iō ẜm ꝙ per illuminatiōem ſuperioꝝ inferiores illumināt̉ ad ꝓprias operatiōes dicūt̉ per eos in deū reduci. Non ē enim inconueniēs vt vna creatura ponat̉ cā motꝰ vel oꝑātionis alterius. ſꝫ nō ē ſil̓is rō de exitu reꝝ a pͥmo pͥncipio: qꝛ res nonerit a ſuo pͥncipio per h̓ ꝙ aliꝗd oꝑet̉: ſed ſolū per h̓ ꝙ aliꝗd a pͥncipio recipiat. ¶ Ad ꝗntū dd̓m ꝙ ſi intelligaturaīa ꝑticipare oꝑatiōem intellectualem ab intell̓ia hͦ mōꝙ poͣ ītelligendi inſit aīe ꝑ virtuteꝫ intelligētie hereticuꝫeſt ⁊ redit in dcm̄ errorē: qꝛ poͣ intelligendi ſeꝗtur naturāaīe: ſi āt intelligatur hoc mō ꝙ anīa iuuetur in ſua operatione ꝑ illuminatiōem angeloꝝ: ex hoc non pōt ꝯcludi ꝙaīa ẜm ſuā naͣm ab angelis creata ſit non enī a quocūqꝫiuuat̉ res vel mouet̉ ad opus ab eo eſſe habet.III.¶ Utꝝ anima ſenſibilis ſit extraduce.O tertiuꝫ pilis nō ſit ex traduce. Nulſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ ēt aīa ſenſila eniꝫ ſub̓a ſimplex ꝑfecta in eſſe que ſit hͦ aliquid educitur in eē niſi per creationem: ſed aīaſēſibilis ē ho ſb̓a. ergo ⁊c̄. ¶ Probatio medie.
luſtiillud qd̓ ē tm̄ forma: ⁊ nō h̓ aliquid non pōt eē motor. vn̄in occauo ph̓ycoꝝ ph̓us vult ꝙ forma ignis non ſit. motor in motu eius naturali: non enī pōt habere perfectam⁊ abſolutā actiōem que debetur motori qui non hēt eſſeperfectum: ſed aīa ſenſibilis eſt motor in aīali. ergo eſt h̓aliquid habens eē perfectum ⁊ ꝙ ſit ſimplex per ſe pꝫ.¶ Preterea ꝯmentator dicit in tertio de aīa ꝙ non pōteē aliqua virtus cognoſcitiua ex cōmixtione elementoꝝſed ea que ꝓducūtur per actioneꝫ nature in inferioribuselemētis producūtur per actiōem qualitatum actiuaruꝫ⁊ paſſiuarum elemētoꝝ ꝯmixtoꝝ: eo ꝙ nulla virtus actiua eſt in iſtis inferioribus niſi ꝑ qualitates elem̄tares vtcōmen. dicit in vndecīo metaph̓yce. cū ergo aīa ſenſibilisſit virtus cognoſcitiua: videtur ꝙ nō per oꝑationem naͣetraduci poſſit: ſed per creationem in eē producat̉. ¶ Pͣ.omnis operatio nature inferioris reducitur in virtutemceleſtem: ſicut in virtute̓ pͥmi alterantis: ſed ꝑ virtutemceli aīa ſenſibilis educi non poteſt cū corpus celeſte inanimatū ſit: ⁊ nihil agat vltra ſuā ſpēm: qꝛ effectus nō pōteē potior cauſa agente. ergo vr̄ ꝙ non ꝑ operatiōem naͣeſed ꝑ creatiōem in eē educatur. ¶ Preterea eoꝝ q̄ ſuntidē ẜm ſub̓am nō poteſt vnū creari quin alterū creetur:ſed in hoīe anīa ſenſibilis: ⁊ aīa rōnalis ſunt idē per eſſentiam. ergo vr̄ ꝙ cum aīa rōnalis non traducatur: ſed creetur: ꝙ ſil̓r nec anima ſenſibilis: ſed ẜm aīam ſenſibilemnon differt homo a bruto. ergo videtur ꝙ etiam in brutꝭanima ſenſibilis ſit per creationem. ¶ Preterea quātoaliquid eſt nobilius tanto nobiliorem cām habet vl̓ ſaltem non minus nobilē: ſed aīa ſenſibilis nobilior ē ī animalibus perfectis qͣꝫ in generatis ex putrefactione. ergocum in generatis ex putrefactiōe non poſſit poni animaſenſibilis ex aliquo pͥncipio naturali produci: cum nō generētur ex ſibi ſimilibus: ⁊ ita oporteat ꝙ a principio ſupernaturali aīam ſortiantur: videtur ꝙ multo fortiꝰ hocneceſſariuꝫ ſit in animalibus perfectis.Sed Contra reptile anime viuētis: ſed aque nonē qd̓ dicitur Gen̄. i. Producant aqueꝓducunt niſi illud ꝙ virtute nature ꝓducitur. ergo videtur ꝙ per virtutem feminalē rebus collatam anime ſenſibiles ꝓducātur. ¶ Preterea ph̓us dicit in. 16. de anīalibꝰ ꝙ intellectus ſolum ab extrinſeco ē. ergo videtur ꝙaīa ſēſibilis nō ſit ab extrinſeco.ReſpondeOuerſe inueniūtur opiniones ⁊ philodicēdum: ꝙ circa hanc q̄ſtionem diſophoꝝ: ⁊ ēt magiſtrorū. Quidā enim piloſophi vt Plato. Auicēna ⁊ Themiſtius poſuerunt oēs animas a prin.cipio ſeparato eē: quod quidē principiū Plato ydeā poſuit. Auicē. Intelligētiam agētem. Et theologi hanc viaꝫtenentes ip̄m deū. Ratio autē que p̄dictos philoſophosmouit vt ꝯmen. narrat ſeptīo ⁊ vndecimo metaph̓yce ēſūpta ex anīabꝰ putrefactis: q̄ ēt obijciēdo tacta ē. Et ſil̓rex hͦ ꝙ in naͣlibꝰ nihil inuenit̉ agēs niſi forma accidētal̓:vt calor ⁊ frigꝰ quoꝝ actiōe nō pōt aīa ꝓduci: cum nihilagat vltra ſuā ſpēm. Sed tn̄ aduertēdū ē ꝙ nullus ph̓usinter aīaꝫ ſenſibilē ⁊ alias formas ſub̓ales diſtinxit qͣꝫtūad originē: quia p̄dicti ph̓i oēs formas ſub̓ales eē a principio ſeꝑato poſuerunt: tā aīam ſenſibilē qͣꝫ formā lapidisvel ignis. Alij vero vt Ariſto. ⁊ ꝯmē. eius qui ponūt formas alias maͣles ex poͣ maͣe educi virtute agētium naturaliū: ponūt ēt aīam ſenſibilē ⁊ vegetabilē extraduce eēeo ꝙ eē formaꝝ naͣliū nō ē ip̄aꝝ abſolute: ſed ip̄orum cōpoſitoꝝ: non enī per ſe poſſūt ſubſiſtere: ⁊ ideo ipſis formis ꝑ ſe loquēdo non acꝗrit̉ eē: ſꝫ ſub̓ijs cōpoſitis: vn̄ forma per ſe loquēdo neqꝫ fit neqꝫ gn̄atur: ſed ꝯpoſitum: etqꝛ oē qd̓ gn̄atur: generatur ex ſibi ſil̓i. ideo opꝫ ꝙ gn̄ans
i