Queſtio I.Diſtin. I.

io

Diſtin. I.ad cōſecutiōeꝫ deſiderati. vn̄ opꝫ ꝙ apud euꝫ differat anſit vl̓ n̄ ſit ſuū opus. Nō āt apud eū ꝗ agit ꝑꝑ finis amorēqꝛ nō agit ad acquirēdū aliquod bonū. ¶ Ad 4ᵐ dd̓ꝫ. ꝙactio diuina ē eſſentia eius ⁊ ex hac parte nō q̄ritur finiseius: ſed ex parte illa qͣ effectu creature cōicat.II.¶ Utꝝ creature ſine propter bonitatem dei.ſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙD ſecundun. creature nō ſint ꝑꝑdei bonitatē. ſicut .n. ī pͥmo ce. ⁊ mun. dr̄ nihilmouet̉ natural̓r ꝓpter illud qd̓ cōſeꝗ n̄ pōt.ſed nulla res pōt cōſeꝗ diuinā bonitatē: quiaip̄a n̄ recipit̉ vt ꝑfectio alicuiꝰ creature vl̓ forma. gͦ res n̄ſunt ordinate naturaliter in ipſa. ¶ Preterea. in pͥmo ce.⁊ mun. dr̄. oīs res eſt ꝑꝑ ſuā operationē: ⁊ res ſempiternavl̓ ī corporalis ē ꝑꝑ ſempiternalitatē ſui eē. ſꝫ eē rei ⁊ oꝑatio nō ē exͣ ipſaꝫ. gͦ vr̄ ꝙ n̄ ſint ꝑꝑ dei bonitatē q̄ eſt a rebſeꝑata ⁊ impermixta. ¶ Preterea. omnis res ꝓducit̉ abagēte ꝓpinquius fini qͣꝫtucūqꝫ pōt. ſed qͣꝫto aliꝗd eſt melius ⁊ diuturnius magis ad diuinā bōitatē accedit. gͦ defecit vnūquodqꝫ qͣꝫtūcūqꝫ meliꝰ potuit: ⁊ ab eterno ſi facere potuit. q̄ cū falſa ſint vr̄ ꝙ bonitas dei creaturarumfinis n̄ ſit. ¶ Preterea diuīa bōitas ē ſua btītudo: ſꝫ beatitudinis eius nō eſt capax niſi ītellectual̓ creatura vt inlr̄a. dr̄. gͦ nō oīs creature finis ē diuina bonitas.hoc: ꝑꝑ qd̓ res fit ē finis eiꝰ. Sꝫ ſicutSed contra. pr̄ ꝓuerbiorū. 16. vniuerſa ꝑꝑ ſemetipſuꝫ operatus ē dn̄s. gͦ videt̉ ꝙ ipſe ſit finis oīum. ¶ Pͣ.bonū hꝫ rōnē finis: vt ī tertio meta. dr̄. gͦ ⁊ ſummū bonūhꝫ ī deo rōnē finis vltimi: ſed dīna bonitas ē ſūma bonitas. gͦ ipſa eſt vltimus reruꝫ finis.Reſpondeo adinuicē: ſicut mā ⁊ forma. Un̄ ẜmdd̓m ꝙ finis ⁊ agens ꝓportionāturdr̄iaꝫ agētis ē dr̄ia finis. Eſt aūt duplex agēs. qd̓dā qd̓ ſuſcipiēti ſuū effectū ē ꝓportiōatū. vn̄ formā eiuſdē ſpēi vl̓rōnis ī effectū īducit ſicut ī omnibus agētibꝰ vniuocis: vtignis generat ignē: ⁊ domꝰ q̄ ē ī aīa artificis cauſat domūq̄ eſt ī maͣ. quoddā v̓o agēs nō ē ꝓportiōatū recipiēti ſuūeffectū. Un̄ effectꝰ nō cōſequit̉ ſpēm agētis: ſed aliquamſimilitudinē eius qͣntū pōt ſic̄ ē ī oībus agētibꝰ equiuoce.vt ſol calefacere dr̄. ita ēt eſt duplex finis ꝗdā ꝓportiōatus ei qd̓ ē ad finē: ⁊ talis finis acquirit̉ vt perfectio ī eoqd̓ ad finē ē. Sicut ſanitas ꝑ oꝑationē medicīe. Eſt etiāꝗdā finis improportiōabiliter excedēs illud qd̓ eſt ad finē: ⁊ hic nō acquirit̉ vt perfectio īherēs ei qd̓ eſt ad finēſꝫ aliqͣ ſimilitudo eiꝰ: ⁊ talis finis ē diuīa bonitas in īfinitū creaturas excedēs: ⁊ iō n̄ acꝗrit̉ in creatura ẜꝫ ſe ita vtſit forma eiꝰ: ſꝫ aliqͣ ſil̓itudo eiꝰ q̄ ē ī ꝑticipatōe alicuiꝰ bōitatis. ⁊ iō oīs appetitꝰ nature vel volūtatis tēdit in aſſil̓ationē dīne bonitatis. ⁊ in ipſammet tenderet ſi eſſet poſſibilis hr̄i vt perfectō eēntialis q̄ eſt forma rei. Sed tn̄ ip̄amet diuina bonitas pōt acꝗri a creatura rōnali vt perfectio que eſt obiectū oꝑationis inquātū rōnalis creaturapoſſibilis eſt ad vidēdū ⁊ amādū deū. Et iō ſingulari mōdeus ē finis ī quē tēdit creatura rōnalis preter modumcōem quo tēdit in ipſuꝫ oīs creatura: inquātū .ſ. oīs creatura deſiderat aliqd̓ bonū: qd̓ ē ſimilitudo quedam diuine bōitatis: ⁊ ex hͦ pꝫ ꝙ ī oī bono ſumū bonū d̓ſideratur.ergo dd̓m ꝙ qͣꝫuis res nō acꝗrat dīnāAd primu) bonitatē: tamē acꝗrit aliquā ſimilitudinē eius: ⁊ ex hoc dr̄ finis. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ ipſa operatioeſt vltima perfectio in qua res exiſtit. habitus eniꝫ ⁊ potētia imperfectionē dn̄t. ⁊ ideo idē eſt rei eſſe propter ſuamoperationē ⁊ ꝓpter diuinaꝫ bōitateꝫ ad quā maxime accedit ẜm ꝙ maxime eſt in actu perfecto. ſimiliter ēt ipſaſempiternitas eſſendi ē quedam aſſimilatio dīne bonita

Iitis. Et ꝓpter hͦ ꝑpetuitas ſpecierū vocat̉ a ph̓is diuinuꝫeſſe. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ finis nō ē cā rei niſi ẜm ꝙ eſt ī volūtate agentis. Et ideo ipſa bōitas dīna ẜm modū: ⁊ ordinēquo ē ab eo volita ē finis rerū. Et ideo tūc vnaqueqꝫ resmaxime ad ſuū finē accedit qn̄ imitatur diuinā voluntatē ẜm ꝙ de ipſa re diſpoſitum eſt a deo. ¶ Ad 4ᵐ dd̓ꝫ ꝙcū bonitas dei ſit finis reꝝ ad ipſam res diuerſimode ſehn̄t. ipſe .n. deus hꝫ eam ꝑfecte ẜm ſuū eſſe vn̄ ſumme bonus ē: ⁊ ēt ẜm ſuā operationē qua perfecte eam cognoſcit⁊ amat. vnde beatus ē: qꝛ beatitudo ē operatio perfectaẜm ph̓m. creatura aūt intellectualis nō attingit ad eamẜm ſuū eē: vt ipſa ſit ſummū bonū: ſed ẜm oꝑationē intelligēdo ⁊ amādo eam. vnde ꝑticeps ē beatitudinis ⁊ n̄ tm̄bonitatis diuine. ſed creatura irratiōalis accedit ad eaꝫẜm aliqͣꝫ aſſimi lationem qͣꝫuis nō pertingat neqꝫ ſecūdūoperationem neqꝫ ẜm eſſe vnde ē particeps bōitatis ſednon beatitudinis.III.¶ Utꝝ omnia ſint facta propter hoīem.ſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ non oīa¶ D tertium ant facta ꝓpter hoīem:AIIfinis enim eſt intētus ab agēte: ſed hūana naͣ¶AI nō pōt eē intēta a deo: qꝛ nulliꝰ intētio eſt adhoc ꝙ eſt vilius ſe. ergo videtur ꝙ deus nonfecit omnia propter homineꝫ. ¶ Preterea. ſicut vniuerſale agens nō eſt niſi primū agens ita vniuerſalis finis n̄videtur eſſe niſi finis vltimus: ſed homo non eſt finis vl̓timus creature: ſed diuina bonitas vt dictū eſt. ergo nōeſt finis omnium creaturarū. ¶ Preterea. nō ē ſapientiſartificis facere multa ⁊ magna īſtrumēta ꝓpter aliquodparuum: ſed hūana natura eſt quaſi qd̓dā minimū ī vniuerſo. ergo vr̄ ridiculū ꝙ totū vniuerſum ꝓpter hoīeꝫ factū ſit. ¶ Preterea. illud qd̓ nō iuuat ad id ꝓpter qd̓ fiteſt ſuꝑfluum ⁊ inane: ſed multa ſunt ī vniuerſo q̄ ſunt homini nociua vt ſerpētes ſpine ⁊ ho. multa ſūt ēt ex ꝗbusnullū iuuamētū habet ſicut aliqui piſces in ꝓfundo maris exiſtētes. ergo cū nihil ſit vanū in operibus dei: videtur ꝙ nō omnia propter hominē facta ſint.eſt qd̓ dicitur in ſcd̓o phy. ꝙ ſumꝰ etSed COnra nos quodāmodo finis oīuꝫ. ¶ Preterea. ordo vniuerſi eſt finis totius creature. ſꝫ in hoīe ēquedā ſimilitudo ordinis vniuerſi: vnde ⁊ mīor mūdusdicitur: qꝛ omnes nature quaſi ī homīe cōfluunt. ergo videtur: ꝙ ipſe ſit quodāmodo finis omnium.Re ſponde̓ Opliciter vel in quē tendit naͣliter: vl̓dd̓m ꝙ finis alicuius rei dicitur duex eo ꝙ ad ipſum ſicut ad finē ordinari dicit̉ vt vtilitatēaliquā conſequatur ẜꝫ intētionē ⁊ ordinē agentis: vtroqꝫautē modo homo finis creaturaruꝫ dicitur: ⁊ primus exparte operis: ſed ſecundus ex ꝑte agentis: differenter tn̄homo dicit̉ finis: ⁊ diuina bonitas: qꝛ ex ꝑte agētis dīnabonitas eſt finis rerū ſicut vltimum intentum ab agente. ſed natura hūana nō eſt intēta a deo quaſi mouēs voluntatem eius: ſed ſicut ad cuius vtilitatē eſt ordinatꝰ effectus eius. Ipſe enim duplicē ordinē ī vniuerſo īſtituit:pͥncipalem .ſ. ⁊ ſecūdariū. pͥncipalis eſt ẜm ꝙ res ordinātur in ip̄m: ⁊ ſecūdarius eſt ẜꝫ ꝙ vna iuuat aliā ī perueniendo ad ſimilitudinē diuinā: vnde dicitur in. xi. meta. ꝙordo partiū vniuerſi adinuicem eſt ꝑꝑ illū ordinē qui ēin bonū vltimū: ⁊ ſic dr̄ eē ꝑꝑ aliud omne illud ex qͦ ꝓuenit ei vtilitas. Sed hoc cōtingit dupliciter: aut ita ꝙ illd̓ex quo prouēit alicui vtilitas nō hꝫ participationē diuīebōitatis niſi ſcd̓ꝫ ordinē eius ad hoc cui eſt vtile ſicut ſūtꝑtes ad totū ⁊ accidentia ad ſubiectum que nō habēt eēabſolutum: ſed ſolum ī altero: ⁊ talia nō eſſent nec fierētniſi illud eſſet cui eis prouenit vtilitas ſed quedā ſūt que

b 2