Hiſtin.I.QōI.

Iquid nouiter exiſtere. Cum ergo dicitur aliꝗdfacere: tale ē ac ſi dicat̉ iuxta eius voluntatemvel per eius voluntatem aliquid nouiter contingere vel eſſe: vt in ip̄o nihil noui contingat.Sed nouum aliquid ſicut in eius eterna volūtate fuerat: fiat ſine aliqua ſui motione vl̓ mutatiōe. Nos vero oꝑando mutari dicimur ꝗamouemur. Non enim ſine motu aliquid facimus. Deus ergo facit vel agere aliquid dicitur: quia cā eſt oīum reruꝫ nouiter exiſtentiū:dum eius voluntate res noue eſſe incipiunt: q̄ante non erant abſqꝫ ipſius agitatione: vt actꝰproprie dici non queat: cum vꝫ. actꝰ omnis inmotu conſiſtat. In deo auteꝫ motus nullus ēSicut ergo ex calore ſolis aliqua fieri contingit: nulla tamen in ipſo vel in eius calore factamotione vel mutatione. Ita ex dei voluntatenoua hēnt eſſe ſine mutatione auctoris qui eſtvnum ⁊ ſolum principium oīum. Ariſtotelesvero duo principia dixit .ſ. materiaꝫ ⁊ ſpēm:⁊ tertiam operatorium dictuꝫ: mundū quoqꝫſemper eſſe ⁊ fuiſſe.¶ Quod catholicum eſt docet.Orum ergo ⁊ ſil̓ium errorem ſpūsAſcūs euacuās veritatiſqꝫ diſciplinaꝫtradēs deū ī principio tempoꝝ mūdū creaſſe: ⁊ āte tꝑa eternaliter extitiſſe ſignificat ipſius eternitatem ⁊ oīpotētiāꝯmendans. Cui voluiſſe facere ē: qꝛ vt p̄diximꝰ ex eiꝰ volūtate ⁊ bonitate res noue exiſtūt.¶ Diuiſio textus.IlIA termīat d̓ creaturis ī cōi. In 2ºgͦ liber iſte ī ꝑtes duas. In pͥª d̓d̓termīat de eis ī ſpāli qͣꝫtū ad ꝯſideratōemtheologi ꝑtinet. 2ª ibi (De āgelica itaqꝫ naͣ¶ Prīa ī duas. In prīa determinat de creaturſcd̓m exitu eaꝝ a pͥncipio. In ſcd̓a determinat de eis ſcd̓ꝫordine eaꝝ in vltimū finē. ibi (Credamus gͦ rerum creatarum ⁊cͣ.) Prima diuiditur in tres. In prīa inducit auctoritatem q̄ on̄ſa veritate oīum errore excludit. Scd̓oꝓſequitur errores qui per auctoritates confirmātur. ibi(Plato nāqꝫ) Tertio cōcludit veritatem: ibi (Horuꝫ gͦ⁊ ſimilium) Circa primum duo facit. Primo tangit errorem Platōnis. Scd̓o errorē Ariſt. ibi (Ariſt. v̓o ⁊cͣ.) Circa primū facit duo. pͥmo on̄dit qūo ꝑ aucͣitateꝫ ſcripturerefellitur error Platōnis. tum ꝓpter multitudinem pͥncipioꝝ: tum ꝑꝑ negatiōem creationis: ſcd̓o remouet quādam dobitationem ex dictis: ibi (Uerū tn̄ ſciēdū ⁊cͣ.)¶ Queſtio.¶¶ Deuidētiā ʰuʰ otis q̄runt̉ hic ſex. p̄vtꝝ ſit tm̄ vnū priᵐ principium. Scd̓o vtrum ab illo principio res percreationem effluxerunt. Tertio vtrum tātūpoeE ab ip̄o res per creatiōem ꝓdierūt: an ēt ab aliquibus principijs ſcd̓is. Quarto ſi non per creationem.vtrum alio quolibet modo vnum poſſit eſſe alterius.Quinto vtrū res ab eterno a deo create fuerunt. Sexto

ſuppoſito ꝙ nō: qūo dr̄ deꝰ ī pͥncipio celuꝫ ⁊ terrā creaſſe.¶ Utrum ſint plura principia.ſic ꝓcedit̉. Ur̄ ꝙ ſint pl̓aO primuꝫ j. pnº. qꝛ ſcd̓ꝫ ph̓ꝫ 2s ceAli ⁊ mūdi. Si vnū ꝯͣrioꝝ fuerit ī naͣ ⁊ reliquū.ſꝫ ſūmū malū ē ꝯͣriū ſummo bono: ſicut ⁊ maagQ ſum bono. gͦ cū ſit quoddam ſummū bonumqd̓ ē pͥncipiū primū oīum bonoꝝ. vr̄ ꝙ ſit ⁊ vnū ſummuꝫmalum qd̓ ē pͥncipiū pͥmū oīum maloꝝ: ⁊ ſic erūt duo pͥma pͥncipia. ¶ Pręterea. oē qd̓ fit vel ip̄ꝫ ē pͥmū pͥncipiūvel ē ab aliquo principio: ſicut in tertio phyſicorum dicitur: ſed aliquod malum fit in mundo. ſi ergo ipſum nonſit primū principiuꝫ: quia hoc dato haberetur ꝓpoſituꝫ:opꝫ ꝙ ſit ab aliquo principio: ſed non a bono: quia bonūē deſtructiuum mali ⁊ non cauſa eius: ſicut nec calidumfrigidi ⁊ eadem ratione illius mali ſi non ſit primum pͥncipium: erit alterum malum principium primū. Non eſtenī in pͥncipijs vel cauſis procedere in infinitū: vt ꝓbat̉in 2º metaph̓. ergo vr̄ ꝙ opꝫ deuenire ad pͥmū maluꝫ: qd̓ſit pͥncipiū omnis mali ⁊ ſic hētur propoſitum. ¶ Si dicas ꝙ malum non habet principium ſed accidit p̄ter intētionem alicuius principij agētis. ¶ Contra. omne qd̓accidit p̄ter intētionē agentis eſt caſuale: ⁊ in paucioribꝰſꝫ malum inuenitur: vt in pluribus: vt in ſcd̓o topi. dicit̉.ergo videtur ꝙ malum ſit intētuꝫ: ⁊ hēat per ſe pͥncipiū.¶ Preterea. que ſunt ab vno principio habēt conformitatē adinuicē: quia pͥncipiatuꝫ imitatur pͥncipium: ſed inrebꝰ reꝑitur magna ꝯͣrietas ⁊ diuerſitas. gͦ opꝫ ea in pͥncipia ꝯͣria reducere. ¶ Preterea. materia ⁊ agēs nunquāincidūt in idē: vt in ſcd̓o phyſicoꝝ dr̄: nec ēt agēs ⁊ formain idē nūero: ſꝫ res hn̄t pͥncipia ⁊ formalia ⁊ maͣlia ⁊ actiua ⁊ in ſingulis ē deuēire ad vnū pͥmū: vt ī ſcd̓o metaph̓.pbat̉. gͦ opꝫ ponere multa pͥma pͥncipia.Sed Contra pluralitas ex vnitate naſcit̉: ſi gͦ ponāoēꝫ multitudinē p̄cedit vnitas. quiatur plura pͥncipia. oꝫ eis eē pͥus vnū pͥncipiū: ſꝫ primo nonē aliꝗd pͥus. gͦ īpol̓e ē ponere pl̓a prima pͥncipia. ¶ Preterea. q̄cunqꝫ conueniunt in aliquo: ⁊ ī alio differunt: oꝫeē cōpoſita: ſꝫ ſi ponātur plura prima pͥncipia. opꝫ ea ī aliquo ꝯuēire: exquo hn̄t rōnem pͥncipij: ⁊ cū ſint plura ī aliquo differre. gͦ opꝫ ea eſſe compoſita: ſed nullum compoſitum ē pͥmū. gͦ impol̓e eſt eſſe plura prima principia.¶ Preterea. ſi eēt plura prīcipia prima aūt eēt ſimiliaaut ꝯtraria: ſi ſil̓ia. aut vtrunqꝫ per ſe ſufficiēs: ⁊ ſic alteꝝſuꝑflueret: aut vtrunqꝫ per ſe inſufficiens: ſꝫ coniunctaſufficerent ad principiandum res: ⁊ ſic non eſſent primaprincipia. tum quia indigerent coniungēte qd̓ eēt priuseis. tum quia agerent ꝑ aliud additum eſſentie .ſ. ꝑ coniunctionem ipſam ⁊ nullum tale eſt principium primuꝫ.ſi autem ſunt contraria. omne autem contrariuꝫ deſtruit ⁊ impedit contrarium ſuum. ergo ſi ſint eque potentiavnū impediet alteruꝫ: adeo ꝙ nullus ſequetur effectus.ſi vero alterum fuerit potentius omnino deſtruit alteꝝgͦ impol̓e ē eſſe plura prima principia.dicendum ꝙ primum dicitur dupliReſpondeo citer. ſ primum ſimpliciter: ⁊ primūin genere vel in ordine aliquo. ſi ſecundo modo ſic ſcd̓ꝫgenera plura cauſarum ſūt plura prima pͥncipia: vt malepͥmum qd̓ ē materia prima: ⁊ primum formale quod eſteſſe: ⁊ ſic de alijs ⁊ vlterius deſcendendo ad diuerſa rerum genera inueniuntur diuerſa prima principia. in diuerſis etiam ẜm idem genus cauſe: ſicut in liquabilibusprima materia eſt aqua ⁊ in aridis terra: ⁊ in animalibꝰſemen vel menſtruum: ſed primum ſimpliciter impol̓eeſt eſſe niſi vnum. ⁊ hoc tripl̓r patꝫ. primo ex ipſo ordine