CATILINAE
Ambitio multos mortalis falſos fieri ſubegitAliud clauſū ī pectore, aliud inligua prōptumhabere amicitias inimicitiaſqꝫ nō ex re ſed ex cōmodo æſtimare, magiſqꝫ multum, ꝗͣ ingeniū bonum habere: Hęc utraqꝫ primo paulatī creſcere interdū uendicari. Poſt ubi cōtagio qͣſi peſtlētia in uaſit, ciuitas immutata eſt, īperiū ex iuſtiſſimo atqꝫ optimo crudele intollerādumqꝫ factum. Sed primo magis ambitio ꝗͣ auaritia, animos homīumexercebat. Quod tamen uitium ꝓpius uirtuti erat. Nā gloriam, honorem, imperium, bonus ignauus, æque ſibi exoptant Sed illeuera nitit̉ uia, huic, ꝙ bonę artes deſunt dolis atqꝫ fallacis contēdit. Auaritia ſtudiū pecuniæ habet, quā nemo ſapiēs cōcupiuit. Ea, quaſi uenenis malis imbuta, corpus animūqꝫ uirilē effoeminat: Semꝑīfinita, īſatiabilis ē, Neqꝫ copia, neqꝫ inopia minuitur. Sed poſtꝗͣ. L. Silla, armis recœpta R. P. bōis ex initiis malos euētus habuitrapere oēs, trahere, domum alius, alius agroscupere; neqꝫ modū, neque modeſtiā, uictores habere fœda crudeliaqꝫ facīora ī ciues facere. hucaccedebat, quod. L. Sylla exercitum, quē ī Aſiaductauerat, quo ſibi fidē faceret, cōtra morē maiorū, luxurioſe nimiſqꝫ liberaliter habuerat. Loca amœna, uoluptaria facile ī ocio feroces mili
propter pecuniam: ille dicitur habere omnia uenalia qui omnia pecuniarum cā facit. Falſos fallaces & mēdaces. Subegit coegit. Aliud clauſum: ecce quomodo falſos oſtendit eſſe factos. Aliud cla. i. odium & ſimultates. Prompta billingua uidelicet benignitatem: manſuetudinem & comitatē. Exiſtimare coegit:non ex re quia ſi bonus ciuis eſſet: amari dignus tantum ego ipſum cōtendam ſi mihi nullo erit emolumento nā uis amicitiæ ſeruatur cū eum amamus ꝗ amari digni ē: non aūt ꝗ nobis aliquo erit emolumento: ēt ſiindignus erit qui amatur. Ex re non ex natura ipſarum amicitiarū: nam qui ſibi erant utilitati diligebant etiam ſi indigni eſſent amari. qui uero nulli ſibi erant cōmodo: odio habebant: etiam ſi digni eſſent amicitiis: quā ingenium quā naturā ſimulabant bonoſ eſſe: & naturaliter malaſ habebātnaturas naturaliter mali erant. Interdum uendicari: pro uendicabantur. i. puniebantur quia puniebantur qui populum corrumpebant. Poſt ubipoſtꝗͣ. Contagio .ſ. huius ſimulationis. Cluitas eſt immu. quia non puniebantur ꝗ populumcorrupiſſent: eo ꝙ omnes eodem crimine tenebātur: nam quod a multis peccatur inultum eſt: ſedprimo quidem ambitione mahis tenebantur corrupti ciues quam auaritia: eo ꝙ honoris cupidi erant quod tamen uitium minus erat auaritia.Quod uitium .ſ. ambitionis. Propius: propinquus. namqꝫ & ꝙ ambitio ſit propinquior uirtuti ex hoc probatur: ꝙ tā boni ꝗͣ mali ſibi honores cupiunt & gloriam: auari autem nullam penitus uirtutem habere poſſunt. Sed ille niti. ille. ſ.bonus. Vera uia. l. uirtutis. Bonæ artes: boni mores. Dolis atqꝫ falla. ſimulatione & falſitate. Studium: deſiderium & uoluptatem. Quāſcilicet pecuniam. Nemo ſapiens ſcilicet ſi oēsmortales pecuniam cupiunt: relinquitur ergo omnes ſtultos eſſe. Effœminat: effœminatum reddit. Ea .ſ. auaritia. Semper infinita: preterꝗͣhomines facit effœminatos: etiam ſi uiles fuerint:hoc etiam accidit ꝙ infinita ſit inſatiabilis. Inſacrabilis: nam quanto plures comparat diuitias auarus: tanto plures deſiderat. unde iuue. Creſcit amor nummi quantum ipſa pecunia creſcit.Minuitur: decreſcit. Sed poſtquā. L. Sylla: oſtendit ſuꝑius auaritiā deteriorē anibitiōe: proptereaꝙ amibitioſi homines tam boni quā mali īuenirētur eo ꝙ ferme oēs laudis & gloriæ & īperii cupidi eſſent: in hoc tamē differre uidetur ꝙ bonꝰ uerauirtutis uia ad honorē accedit malus autē dolis & fraudibus honores conſequitur: nunc āt dicit multo ꝑnitioliorē rē pu. euaſiſſe tēpore Caij Marii &. L. Syllæ. Lucius ſylla fuit: ꝗ bellum ciuile contra Martium geſſit: inquo quidem bello multas clades populo ro. uterqꝫ edidit: ſicut apud Valerium & alibi habetur plenius. Recepta re pu. occupata re pu. factione ſua. Boniſinitiis primo quidē uirtutem ſuam populo ro. preſtitit. & reipu. ratione multum pro fuit Malos euentus quia opes ſuas in rei pu. pernitiem conuertit. Rapere: pro rapiebant. Omnes milites ſyllani. Trahere pro trahebant. Cupere pro cuipibāt. Alius domum alterius. i. non contenti ſuis aliena petebant. Victores .ſ. milites ſylle. Modum: quantū ad quātitatē. Modeſtiāquantum ad continētiā nunquam tantas diuitias ſurrepuerāt ꝙ multos plures hēre non q̄rerent: non moderati erāt in ciues ſed eorum bona adiripiebant: & non nūquam eos īterficiebant Fœda turpia & ſordida:Huc accedebat: ꝓpter uictoriam accedebat cōſuetudo quā habuerāt: tūc cū ſylla cū eis p̄fuerat ī aſia ubi oīaꝓ arbitrio ſuo fecerāt ipſo ſylla concedēte. Huc .ſ. ad uictoriā. Accedebat hūc addebat̉ ad hoc. Exercitumque ducta .i. exercitum cui ipſe p̄fuerat ī aſia: ī aſia ſunt omnia amœna & uoluptatis plena tū qualitate loci tūclæmētia aeris: q̄ clæmētia facit eā fertiliorē: & ꝓpterea ēt amœniorē. Quo. ut. fidū ꝓ fidelē. More maiorum cōtra conſuetudinē & diſciplinā romanorū militū: ꝗ ſemper continentes & ꝑci militauerāt uſqꝫ ad hoctēpus. Luxurioſe: abundanter & ſuꝑflue. Liberaliter: licenter: ꝗa oīa quæcūquæ libuiſſent: cōmittere patiebatur Sylla ſiue honeſta ſiue turpia fuiſſent. Amœna: delectabilia: & ſine fructu īter amœnū & iucūdūhoc iter ē ꝗa amœna loca ſūt ſine munere & amunio dicta ſūt eo ꝙ munere careāt. Iocūdū āt utilitatis rōnē:net: amœna loca ſunt umbris arborū & floribus pratoꝝ: ſuauia hec .n. græce tēpe dicunt̉. Volupta. .i. plēa uo