De regione creaturarum
¶ Prima ꝯſideratio ſola ⁊ ꝑ ſe delcāt qͥdē ſꝫ vanificat vn̄ ph̓i eā hn̄do ſolā vani facti ſūt qͥ ſe ſcrutādiſrerū nat̉is ꝓpt̓ ſcire ſolū dederūt. vn̄ innumeros labores īedias ꝑtuler̄t ml̓tis ānis ī mōtibꝰ iacuerūt ſoloſpōgia aq̄ foti In d̓ẜtis ⁊ p̄tis oberrauerūt. ſicut deqͦdā neſcio qͣntꝭ ꝓ apicule nat̉a īueſtigāda ⁊ tn̄ ſpe d̓fraudatꝰ fuit Hic ſenigētia iā offer̄t voluīa ph̓orumPlimij. Solini Ariſtotel̓ r̄liqͦrūqꝫ ſil̓iū de nat̉is rerū ſcribētiū Et in qͦ hͦ aggregata Speculū nat̉ale vīcēcij Studeat gͦ ſtudioſus Alt̓a ꝯſideraº qͣ ſingulecature r̄ferūt̉ ad mores vtil̓ ē ⁊ edificatīa ⁊ a ſcīs virꝭexercitata Un̄ aiūt catā nat̉aꝫ r̄rū eē exēplar ext̓n ſecū qͦ dirij hꝫ huāna īduſtria nō tm̄ in oꝑbꝰ artiū Inqͥbꝰ vt d̓t ariſto. ars imitat̉ nat̉aꝫ ī qͣntū p̄t ſꝫ etꝭ inmoribꝰ ⁊ actibꝰ ꝟtutū ita vt d̓ ea illud dici poſſꝫ Oīafacito ẜm exēplar qd̓ tibi mōſtratū ē ſcꝫ ī nat̉is r̄ꝝ vtd̓t Mgr̄ helvōicꝰ Nā ex ip̄isnat̉e oꝑbꝰ optīe ſumūt̉ſil̓itudīes ⁊ exēpla vtilia nrīs ꝯpetētia moribꝰ Et hͦſe exercitauit doctor ille p̄cipuus. Grego. nazāzeꝰ qͥhāc ſibi ꝯſuetudīeꝫ fecerat vt qͥcqͥd eꝰ occreret oculisde r̄bꝰ ext̓ioribꝰ īt̓ioribꝰ aīe moribꝰ adaptaret Sic eīr̄fert ip̄e de ſe ī ſuo apologetico dicēs Mosmihi ē admeip̄ꝫ ſingl̓a qͣꝫ r̄uocare p̄cipue ſi qͥes mihi ſit ⁊ ſilentiū ſi vacet aī moribꝰ adapto qd̓ ocul̓ vid̓o Un̄ ⁊ oculoꝝ viſio fit̉ mihi mētꝭ erudicio. hͨ ille Nā hīc iob xij.ſc̄ptū ē. īt̓roga iumēta ⁊ docebūt te volatilia celi ⁊ īdicabūt tibi loq̄re t̓re ⁊ rn̄deb̓t tibi ⁊ enarrabūt piſcesmaris Nō eī ſuffecit optīo illi oīm̄ dn̄o ꝙ caturas d̓diſſet in obſequium ſubiectionis in edulium refectionis ſed etiam dedit eas in eruditionis exempluma qͥbꝰ iob dicit Interrogādū Tūc autē huiuſmodi īterrogamus aut q̄rimꝰ cū eorum naturas ⁊ motꝰ ſb̓tiliter indagaꝰ Interrogata aūt nos docēt loquūtur⁊ rn̄dent cū ex eorū ꝯſideratōe ꝑcipimꝰ qͣliter nrōs actus ꝯponere debemus Hinc dicit Ambroſius creaturas in ſignū factas vt in eis nrōrūi morū vicia vid̓remus ⁊ ea caueremꝰ O qui ſe vel iumētis docentibꝰꝯformare in moribꝰ volet vere ꝯpoſitiſſimꝰ ⁊ moraliſſimꝰ euaderet Quis em̄ digniſſimas quarūdā poterit vl̓ tenuit̓ neturas ſat āmirari Et ꝓ hac exercitatione valēt Exameron ⁊ moralizationes doctoꝝ Itliber de ſil̓itudībꝰ rerū Habet igit̉ ⁊ h̓ ſtudioſus materiā ſtudēdidilatādi ⁊ ppl̓ꝫ r̄creādi Poſtrēo p̄t ſtudioſus ꝯſiderare creaturas quo ad earum in ſcripturisſignificātias Quō videlicꝫ in ſcripturis tranſumunt̉⁊ ad qͣles ꝓprietates ſignificādas in ea ponūt̉ Quodnēo rite ſciet nec ſc̄pturas plene ītelligit qͥ naturarūrerum ignarus fuerit Nā oīs ſenſus miſticus vt aitſuꝑ bibliā mgr̄ henricꝰ de haſſia ſuītura rebus. quēadmodū ꝑ voces ſenſꝰ ltrālis Et ideo d̓t Augꝰ. ꝙ ignorātia reꝝ facit obſcuras figuratiuas locutiōes Nāꝓ aliqͥbꝰ ſil̓itudinibꝰ in ſēpturꝭ ponunt̉ q̄ ſil̓itudo ſumitur ex nature ꝓprietate q̄ valde varie ꝯſideraturpreertim tripliciter vt ait haſſia. ſcꝫ in via natureArtificij. ⁊ morū. vt ſuꝑ biblie Inicio declarat Quiſ
quis ergo ſcriptpras ītelligere volet rimari ꝓfundafluuioꝝ īueſtigare ſecreta dei eloqͥa Ille vtiliter ſe increat̉arū ꝯſideratōe exercere p̄t at dū foris creaturaꝫviderit qͥd in ſcripturꝭ ſignet mēte retractet Sic gerſon vt de ſe ſcribit exercitare ſolebat Et ad hāc exercitationē valent libri ⁊ expōnes quorūdā doctorū exprimentes ſignificātias reꝝ ⁊ p̄ſertim Rabanꝰ quiapplicat ſcripturaꝝ ſignificatiōibꝰ qͥcquid narrat vſido. de ip̄is creatis. Hēs ergo ſtudioſe nūdinas tuasad meas mihi ꝓperandū.¶ Quō hic ſe deuotꝰ debet queſtūare Capͥ. iij.Auenit ſecūdo in nūdinis hꝰ regiōis deuotꝰ quo ſuū affectū ſuccēdat ſi diligenter ⁊ affectuoſe creaturas attēdit Ita ꝙverū ſit illud ph̓i dcm̄ ꝙ hōi vere ſapienti hͦ eſt deuoto ⁊ ſapidā ſcīam hn̄ti totꝰmūdus ē diuitiaꝝ adeo vt ex qͦlibet creaturaꝝ quantūuis etiā rnīmo facile ſe digne eſtimet magnū ꝯflabit amoris ⁊ deſiderioꝝ rogū. Nā huic oīs creaturaquātum libet paruaMonimētūmeōrieēdocumentūScꝫītelligētiemomētū vel irritamētūaffectiue.Cōſiderat em̄ hmōi deuotꝰ vt mēbra nō ꝓſeqͣmur ſꝫꝓ ſimplicioribꝰ loqͣmur oēꝫ creaturā ſb̓ his mōis .ſ.Ombrariuꝰ ſpeculū l̓ odor. ſeu veſtigiūqꝫUtqꝫ lib̓ lre. donū. fax. voxqꝫ ſonorans.Prīo inqͣꝫ pn̄t cōſiderare totū vniuerſū creaturarūvelut vmbrā qͣꝫdā vt ſcꝫ nō ſit niſi vmbraticū qͥddaꝫꝑatū ſuo autori. Un̄ mox intelligūt qͥ aliqͥd intelligere pn̄t vt hec ſit eminētia creatoris ad vniuerſumqd̓ ē corpꝰ ad ſuā vmbrā. de qͣ ꝯſtat vt Guilhel. ait.qꝛ ē deſignatio corꝑis vaniſſima ⁊ nulla ex ꝑte ꝯꝑabilis corꝑi ꝟtute aut bōitate. Et ſic ſe hꝫ vniuerſumad creatorē Secūdo cōſiderant̉ creata oīa velud riui ⁊riuuli ad fontē. ſꝫ nimiuꝫ claudicat hec ſil̓itudoad creatorē. Fons em̄ eſt ꝑs qd̓ emanat. ex eo tn̄ p̄tꝑpendi ex hoc magnitudo creatoris quēadmodū dixit ꝓph̓a pꝰ enūerata multa dei ingͣlia. Ecce inqͥt hͦex ꝑte dicta ſunt viaꝝ eiꝰ Et cū vix ꝑuā ſtillā ẜmonūeꝰ audierimꝰ qͥs poterit tonitruū magnitudīs eiꝰ intueri Tertio velut forma inſpectoris in ſpecl̓o exitab inſpectore. Sed ⁊ h̓ diſtantia magͣnīs. Nā qn̄qꝫimago reſultās in ſpeculo pene eiuſdē pulchritudīsapꝑet vt inſpector vel facies eꝰ Uniuerſū āt ⁊ oīs creatura incōꝑabilis diſtātie ē a pulchritudīe creatorisꝑꝑ ſil̓itudinem tn̄ Auēcebron dixit ꝙ creature erexerūt ſe ad creatorē ⁊ fecerūt ei vmbrā ⁊ reſplendentiaꝫQuarto vt odor ab odoramēto Nā oīs bōitas ſuauitas vtilitaſqꝫ vniuerſi nō eſt niſi odor dine bonitatisſuauitatis. Et hic valde erigit̉ intellectꝰ ad cōtēplandā immēſitatē dīne ſuauitatis Et ex hac eadē ꝯꝑatione ait Guilhel: ꝑiſienẜ maīfeſta ē prauitas cordium q̄ in hūc odorē nō currūt. ſꝫ vmbratico creat̉ aru