De angelis
quadam marīa multitudine ſunt omnem materialem numerū excedentes. Et hoc ſcriptura cōfirmat.Daniel̓. vij. vbi dicitur Milia miliū miniſtrabanr ei⁊ decies milies centena milia aſſiſtebant ei. Qui tamen numerus licet maximꝰ videatur nullo mō complectitur multitudinem angelorum. ſed in eo innuit̉ꝙ ſit in maxima quantitate duꝫ mille multiplicaturper omnes limites ⁊ maximos numeros. Hinc iobxxv. Nunquid eſt numerus militū eius ſcꝫ cognitusnobis; Et certe nō. Nam vt Grego. ait Supernoꝝciuium numerus īfinitus ⁊ diffinitus exprimitur: vtqui deo nūerabilis eſt nobis innūerabilis demōſtret̉¶ Tertio eorum numerus eſt exceſſiuus etiā ſuꝑāsvt ait Bernardinus atomos in aere volitātes Quiaſcꝫ bonorū angelorum nūerus in celo ſtantiū vel remanentiū maior fuit qͣꝫ cadentiū Cuius ratio eſt. qꝛin angelis bonū eſt vt in pluribus eo ꝙ ſunt intellectualis nature. Malum vero in angelis eſt vt ī paucioribus. In hominibus autem eſt oppoſitū ſcꝫ ꝙ ineis eſt malū vt in pluribus. bonū vero vt in paucioribus Tum ꝓpter corruptionē nature. tum ꝓpter ſenſualitatis appetitū ⁊c̄. ex quo hōies ſequūtur magisſenſum qͣꝫ intellectū: Ex his itaqꝫ ſanctus Thomasprimo ſcripto. diſt. xl. articulo. ij. cōcludit ꝙ multoplures fuerunt angeli remanentes qͣꝫ cadētes. Et forte etiā multo plures qͣꝫ demones ⁊ omues damnatiſimul Confirmās hoc auctoritate ſcripture dicentisij. Paral̓ xxxij. Nolite timere. plures em̄ nobiſcumſunt qͣꝫ cum illis. Dyoniſius tn̄ carth̓. aliter in hͦ opinatur dicens. Q plures erunt hōies reprobi qͣꝫ ſiml̓angeli ſancti homineſqꝫ electi ac demones vniuerſi:Oīno inquit apꝑet ꝙ plus qͣꝫ in duplo excedet nūerus hōim impiorū multitudinē hominū electorumaliter cōparatione eorū electi nō erunt pauci vocatiCum ergo par ſit hominū electorū ac angelorum vtGregorius ait pluralitas ad minꝰ tot exiſterēt reꝓbi quot ſunt electi homines ac angeli ſancti. Cunqꝫmulto plures putandi ſint quēadmoduꝫ cōparatioilla inſinuat ⁊ demones ipſis angelis valde pauciores cōſiſtant. ꝯſequēs fit plures homines reprobosfuturos qͣꝫ ſint angeli boni ac demones electiqꝫ homines Hec ille in dialogion ſuo libro. v. articulo. xixQui volet credere credat Horrendū magis qͣꝫ diſcutiendū illud Et procedit ex illa autoritate dn̄i. Multi ſunt vocati. pauci vero electi Thomas autē vt patet ex aſtera. Qui licet diſcrepent in numero hominūꝯueniūt tamē in exceſſu angelorum. ſcꝫ ꝙ ſtantiumnumerus excedat lapſorum. Quantus aūt ſit numerus ſtantiū illorū nō eſtimo poſſe cōprehendi licꝫ neſcio quante ꝓphetie homo aſſeruit. vt ait Guilhelꝰ.parienẜ. Q legio vna medio loco ꝓportionaliter int̓ordinem vnū ⁊ ſubſtantiam hmōi vnā. Hoc eſt dicere ordinē vnum tot legiones cōtinere quot hꝰ mōiſubſtantias continet legio vna Numerus autem le-
gionis eſt ſex milia. ſexcenti ſexaginta ſex. Qui cumeſſet ductus ſiue multiplicatus ꝑ ſeipſum .i. totiensſumptus quot cōtinet vnitates ſi verū eſſet redderꝫnumerū eorum. Sed puto hic oīm calculantiū. digitos ꝓhibitos eſſe Nimia em̄ multitudo angelorumadeo vt ante ſtellas celi. guttas maris. athomos ſolis. puto nūerari poſſe qͣꝫ nūerū angelorū. Si tāti ſācti vt dictum eſt ſūt in choro infimo angelorū quantos putabimus in ſummo; Nam ẜm diuiniſſimumac theologiſſimū Dyoniſium Quo fuerit in celeſtibꝰhierarchijs ordo ſuꝑior. eo plures in ipſo angeli cōtinētur. Hec de numeroſitate eorum dixerimꝰ: vtvel quandoqꝫ ad tantam talemqꝫ ſocietatem aſpiremus nil certi determinātes. ſed in verbis magni Dioniſij cōcludentes ⁊ dicentes. Multi ſunt dei exercitus ſupernarum mentiū infimam ⁊ cōſtrictam excedentes noſtrarū materialiū cōmenſurationē. Hecille Qui plura de horum numeroſitate ſcire volꝫ guiſhelmū in de vniuerſo ſpirituali ⁊ alios doctos ⁊ bertrannium videat. ¶ Quintum Angelorum priuilegium cōſiſtit in diuine eſſentie maiori conformitateNam ſimpliciter ⁊ abſolute loquendo imago dei magis eſt in āgelo qͣꝫ in homīe Et hīc eſt ꝙ nō ſolum adimaginem dei dicūtur. ſed a Dyoniſio imago ⁊ ī ſcriptura ſignaculū ſimilitudinis vocantur. Ezechielisxxviij. Tu ſignaculū ſimilitudinis dei ⁊c̄. Ubi Gre.Angelus non ad ſimilitudinē dei tantum dicitur factus ſed ſignaculum ſimilitudinis. vt quo in eo ē natura ſubtilior. eo in illo imago dei ſubtilius inſinuet̉expreſſa Quod ⁊ ratione patet Nam imago conſeqͥt̉naturam intellectualem. ergo vbi natura intellectualis perfectior. ibi ſimilitudo maior. ſed natura intellectualis in angelo eſt dignior ⁊ perfectior qͣꝫ in homine in quo ratio intellectualis luminis naturalis ml̓tipliciter eſt obumbrata ergo ⁊c̄. Quā autem perfecta ſit imago patet ex capacitate dei que ſe illi totaminfundit: vnde ſpecula ſplendidiſſima vocantur pleniſſiiue illuminata adeo vt qui videret angelum videret deum in ipſo clariſſime relucentem Sicut em̄ſi duo ſpecula cōtra ſe inuicem tenerētur imago eiꝰreluceret in aliud. ſic ſimiliter diuinū ſpectaculuꝫ relucet in angelica natura vt patet ſupra ex eius diffinitione. Sic ergo patet ꝙ perfectior in angelo eſt imago dei ſimpliciter. ẜm quid tamen magis in homineqͣꝫ in angelo reꝑitur ob multa alia dicenda ¶ Sextueſt in ampliori puritate Nam angeli qui perſtiterūtnunqͣꝫ aliquid mali cōmiſerunt. Nos autem homines cōputre ſcimus in ſordibus peccatorū. nō em̄ vtvt dicitur Eccl̓i. vij. Eſt homo iuſtus ſuper terra quifaciat bonū ⁊ nō peccet venialiter ſaltem. De angeliſautem Dyoniſius ait Qꝭ angelus ſit ſpeculum puꝝincōtaminatum ⁊ immaculatum nullis vſqͣꝫ peccati ſordibus fedatum qui nec peccare iam poteſt.Septimū in virium ⁊ virtutum perfectibilitate.
N
O