Titulus.XXIII.
Quantū ad ſecun §. IIdū prīcipale gl̓ioſuſ pr̄iarcha dn̄icꝰ vocat̉ meritomagnꝰ ī regno celoꝝ .i. gr̄aꝝ affluētia. de qͦ pōt exponi illud Eccl̓. Spēs celi gl̓a ſtellaꝝ. Suꝑ celoſſeptem planetarum eſt octaua ſpera ſcꝫ celum ſydereum: in quo fixa ſūt ſyderā. Unde ⁊ firmamētum dicitur. Et quemadmodum ſtelle celi illiuspre multitudine dinumerari nō poſſunt: ideo necgradus gratie ſanctorum. Nullus enim ſanctusita fuit in tanta gratia ſublimatus quin ſemꝑ potuerit in ea creſcere magis: qua gratia deus habitat in ſanctis. ẜm id Eſaie. lxvj. Celum mihi ſedes eſt .i. anima mediāte gratia. Et gratia dei aitapoſtolus ad Ro. vj. Uita eterna. Ipſa ē que facit opera noſtra deo grata ⁊ meritoria vite eterneHec copioſa fuit in Dominico vt dicere poſſet idapoſtoli. Gratia dei ſum id qd̓ ſum: ⁊ gratia eiusin me vacua nō fuit: ſed ſemper ī me manet. Hācgratiam gratum facientem ſuis meritis ⁊ precibꝰpluribus impetrauit: vt patet exemplum de magiſtro Conrado: qui ſua ſcientia conductus eratad legendum bononie: qui cum mundanis eſſetimplicatus: orante pro eo beato Dominico vnanocte: de mane diei aſſumptionis beate marie cātore inchoante hymnū prime ſcꝫ Iam lucis ortoſydere: acceſſit prefatus magiſter cōradus ad pedes beati Dominici in choro exiſtētis: ⁊ totꝰ gratie vino ebrius petijt inſtanter habitum ⁊ accepitQuidam etiam adoleſcentulꝰ nomine Thomaſquem propter ſui puritatem ⁊ ſimplicitatem tenere diligebat: ita vt filius eius diceretur: ſeductusa quibuſdam ſocijs laycis reuertebat̉ ad ſeculuꝫ.Quod cum patri relatum eſſet: orationi pro eiusſalute ſe dedit: que ſubito eū reduxit ad viam gratie. Nam cum exuto iam habitu religionis camiſiam ſecularem indueret: cepit clamare fortiter.Iſte me cōburit vt ignis: cito extrahite eam a me:quia totus ardeo. Sicqꝫ inter iſta compunctꝰ adreligionem redijt ⁊ gratiaꝫ. Innumeros alios reduxit ad gratiam hereticos ⁊ fideles peccatores.¶ Uerum in ſanctis reperitur nō ſolum gr̄a gratum faciens omnibus neceſſaria: ex qua oriunturcuncte virtintes: ſed aliquādo etiam gratia gratiſdata. De qua ait apoſtolus. j. Corin. xij. diuiſiones gratiarum ſunt: idē vero dominus. Alij datur per ſpiritum ſermo ſapientie: alij ſermo ſcientie in eodem ſpiritu: alij fides: alij prophetia: alijgratia ſanitatum: alij operatio virtutum: alij genera linguarum: alij interpretatio ſermonum: alijdiſcretio ſpirituum in eodē ſpiritu. Noueꝫ ponitgenera gratiarum: que dantur aliquibus ſanctisquādoqꝫ non vt habitus permanētes: ſed vt paſſiones tranſeuntes ẜm Tho. ⁊ ad vtilitateꝫ eccleſie dantur ad manifeſtandam ſanctitatē alicuiusvt habeatur in reuerentia: ⁊ probandum veritatēdoctrine eius. Has omnes fere reperitur habuiſſe dominicus. Ubi primo ſciendum ꝙ ſapientia ⁊ſciētia a propheta Eſaia numerantur interꝭ donaſpirituſſancti: ab apoſtolo inter genera gratiaruꝫ
a philoſopho inter virtutes intellectuales: ſed differenti ratione. Nam dona ſunt inquantum importantia quandam noticiam a deo infuſaꝫ. Sapiētia quo ad diuina. Scientia quo ad humanaagibilia cum quodam guſtu ſuaui: vt illam omnibus poſtponat mundanis. Gratie vero ſunt gratiſdate aliquibus: vt ſcilicet quis ſciat ⁊ loquaturde diuinis quo ad ſapientiam: de humanis ⁊ moribus quo ad ſcientiam ſuauiter ⁊ efficaciter: nonex ſtudio: ſed diuina infuſiōe. Unde dicit̉ ſermoſapientie ⁊ ſcientie ſermo. Uirtutes ſunt intellectuales inquantum quis ex exercitio lectiōis ⁊ audiendi per rationes humanas cognoſcit ſuperna⁊ diuina: quo ad ſapientiam: vel humana ⁊ naturalia quo ad ſcientiam. Omni iſto triplici modobeatus Dominicus habuit ſapientiā ⁊ ſcientiamvt de eo dici poſſet quod dicit̉ de helya. Surrexit helyas quaſi ignis: ⁊ verbum eius vt facula ardebat. Nec poterat reſiſti (vt dicit̉ de Stephanoprothomartyre) ſpiritui ⁊ ſapiētie: qui per os eiꝰloquebatur. Cum rome moniales in omnibus pene monaſterijs viuerent multum diſſolute ⁊ ſeculariter. Decreuit Honorius papa reducere omēsad vnum locum in quo clauſe ſimul religioſe viuerent. hoc autem executioni mandandū cōmiſit tribus cardinalibus ⁊ beato Dominico. Quiomnes collegit in eccleſia ſancti Sixti facto ibi ſolenni monaſterio cum debita clauſura: normaꝫ religioſe viuendi eis tradens: ſub habitu ordinis ⁊cura fratrum predicatorum. Licet enim multasinueniret contrarietates ⁊ impedimenta ab ipſis⁊ conſanguineis earum hoc recuſantibus: ita ſuauiter ⁊ efficaciter loquebatur de diuinis ⁊ ſanctismoribus: vt omnes demum acquieſcerent verbiseius. ¶ Fides ꝓut ē gratia gratiſdata importatquandam certitudinem mentis de inuiſibilibusvel talem noticiam ꝙ efficacibus verbis oſtenditrationes perſuaſibiles fidei. Hanc oſtendebat ſehabere beatus Dominicus: cū ⁊ ī miſſa ita copioſe flebat: ac ſi chriſtum videret in altari. Et cū ꝓficiſceret cum epiſcopo ſuo didaco in ytaliā quado adhuc iuuenis erat: prima nocte qua declinauerunt ad hoſpicium hoſpitem ſuum quē inuenithereticum: tam efficaci ratione qͣꝫ irrefragibili ꝑſuaſione ad fidem conuertit. ¶ Ut verus propheta multa reuelauit alijs futura vl̓ occulta: ac ſi p̄ſentia eſſent: vt mortem comitis montiſfortis: etmortem regis aragonum. Item cum magna ſiccitas eſſet: ita ꝙ circa feſta natalia adhuc non eratſeminatum: propter hoc ⁊ populo predicaret ſciens eorum ſuper hoc afflictionem conſolatus eſtpredicens pluuiam qͣꝫcitius deſcenſuraꝫ. Quodſubito contigit. Quendam fratrem euntem adpredicandum occulte habentem ſecum pecuniaꝫcognoſcens dure redarguit. ¶ Gratia fuit plenſanitatum. Nam fratrem Rodulſum procuratorē fratrum febricitantē ad mortē: ſubito or̄e ſanitati plene reſtituit: ⁊ mulierē a quartana liberauit̉in vita exiſtēs. Nā pꝰ mortē varijs infirmitatiboccupatos ſoſpites reddidit. ¶ Oꝑatio ꝟtutum