Capitulum X.Fo. .LXXI.
remus ꝙ importuna videretur: aut viris ꝓ ſexuiungi aut exercitui xp̄i ſociari: reſpōdit. Benedicite benedicite: et orate pro me et iſto nepote paruulo meo cū quo ad exilium pergo. Non inueniat eum ſolus inimicus: et a via veritatis reuocetad mortem. Ad hec verba repleti lachrymis nihil dicere valuimꝰ: niſi vt fieret volūtas dei.Sed vbi ad .§. IIII.uerſarius qui iam forte dicebat. Partibor ſpoliareplebo animam meam interficiam gladio meo:dominabitur manus nullū potuit occupare reqͥrit anguſta et teterrima loca in quoꝝ conclauibꝰdei exercitū coartaret. Tunc eis etiam viſitatōishumane negata eſt ꝯſolatio. Puniuntur et fuſtibus grauiter affligūtur. Iactantur ꝯfeſſores xp̄ianguſtia coartante vnus ſuper aliū. vt agminalocuſtarum. et vt proprie dicitur vt precioſiſſimagrana frumentorum. In qua conſtipatione ſecedendi ad naturale officiū nulla ratio ſinebat lociſed ſtercoris et vrine vrgente neceſſitate ibidemfaciebant. vt ille tunc fetor et horror vniuerſaruꝫgenera penarum ſuperaret: ad quos aliquandodatis ingentibus muneribus mauris dormientibus wandalis vix clam admiſſi ſumus intrare.Qui introeuntes veluti in gurgite luti vſqꝫ adgenua cepimus mergi: illud tūc hieremie videntes completū. Qui nutriti ſūt in croceis: amplexati ſunt ſtercora ſua. Quid ml̓ta? Precepti ſūtvndiqꝫ perſtrepentibus mauris ad iter vbi deſtinati ſūt preparari. Exeuntes itaqꝫ die dominicalinita habentes veſtimēta ſtercoribus et facies ſimul et capita: a mauris tamē crudeliter minabātur hymnum cum exultaione domino decantantes. Hec eſt gloria in omnibus ſanctis eius.¶ Aderat em̄ tūc ibi beatꝰ pōtifex cyprianꝰ winditzilien̄. epiſcopus conſolator egregius. qui ſingulos pio et paterno fouebat affectu: nō ſine fluminibus currentium lachrimarum: paratus prefratribus animam ponere et ſe vltroneum ſi dimitteretur paſſionibus tradere: qui totum quodhabuit egentibus fratribus in illa neceſſitate tūcexpendit. Querebat enim occaſionem qualiterconfeſſoribus ſociaretur ipſe animo ⁊ virtute cōfeſſor. Qui poſtea per multos agones et ſqualores carceris in exilio quod deſiderabat cum exultatione perrexit. ¶ Quante et tunc multitudines de diuerſis regionibus et ciuitatibus ad videndos dei martyres concurrerunt: populorumteſtantur vie vel ſemite que agmina viſentiū nequaqͣꝫ capiebant: per vertices montiuꝫ et vallescōcurrentes turba fidelium inextimabilis deſcēdebat: cereos in manibus geſtantes. ſuoſqꝫ infātulos veſtigijs martyrū proicientes ita voce clamabant. Quibus nos miſeros relinquitis: dumpergitis ad coronam? Qui hos baptizaturi ſūtparuulos fonte aque perhennis? Qui nobis penitentie manus collaturi ſunt: et reconciliatōnisindulgētiam obſtrictos peccatorum vinculis ſoluturi? Uobiſcum et nos libeat pergere ſi liceretvt tali modo filios a pr̄ibus nulla neceſſitas ſepararet. ¶ In his vocibus et laudibꝰ nullus iaꝫ
pergere admiſſus ē cōſolator: ſed artabatur multitudo ad currendum: vt vbi tunc nauis erat preparata laborioſam caperent manſioneꝫ. Qui cūſenes deficerent et alij forte etſi iuuenes delicati:ceperunt primo haſtilium cuſpidibus ad currendum et lapidibus tundi. Unde magis deficientes amplius laſſabantur. Poſt vero imperatumex mauris: vt qui ambulare non poterant: ligatis pedibꝰ veluti cadaueris animalis mortui traherentur per dura et aſpera loca: vbi primo veſtimenta poſtea membra ſingula carpebantur:quia per gladios acutos petrarum hic caput cōterebatur: alij latera ſcindebantur: ⁊ ita inter trahentium manus ſpirituꝫ exalabant. quorum numerum colligere nequaqͣꝫ valuimusª multitudine coercente. Reliqui vero abiliores ad ſolitudinis loca perueniunt: in quibus collocati: ordeumad veſcendum vt iumenta accipiunt: vbi etiamvenenatorum animalium atqꝫ ſcorpionum tanta eſſe dicitur multitudo: vt ignorantibus iucredibilis eſſe videatur que ſolo flatu etiam proculpoſitis veneni virus infundat. Scorpione autēpercuſſum nullū dicunt aliquando euaſiſſe: quorum feritas virulenta vſqꝫ ad preſens chriſto defendente: nullum ſeruorum eius nocuiſſe docet̉.Sed cum illi aluntur ordeaceis granis: poſtea ⁊hoc ablatum eſt quaſi non poſſet deus qui manna pluit patribus in deſerto: paſcere et nunc taliexilio mancipatos.Cogitat ille ſe/ .§. V.uiſſimus tyrannus honoricus aduerſus eccleſiādei: vt qui mēbra aliqua abſciderat: totū laniando perderet corpus. Nā die aſcenſionis dominilegato zenonis imperatoris rege nō preſente: legēdum media eccleſia eugenio epiſcopo dirigitpreceptum: tali tenore cōſcriptum: qd̓ etiam vniuerſe affrice veredarijs diſcurrētibus deſtinauit¶ Rex honoricus wandaloꝝ et alanorum vniuerſis epiſcopis homouſionis nō ſemel ſed ſepius conſtat eſſe prohibitum vt in ſortibus wandalorum ſacerdotes veſtri conuentus non facerēt̉:ne ſua ſeditiōe aīas ſubuerterēt xp̄ianas. Quaꝫrem ſpernētes: plurimi nūc reperti ſūt ꝯtra īterdictū miſſas in ſortibus wandaloꝝ facere: aſſerētes ſe integrā regulā fidei tenere. Et qͥa in ꝓuincijs nobis a deo cōceſſis ſcandalū eſſe nolumus:ideo dei ꝓuindentia cū cōſenſu ſāctoꝝ ep̄orū noſtrorū hoc nos ſtatuiſſe cognoſcite. vt ad diē kalendarū Ianuariarū proxime futuraruꝫ: omiſſaom̄i excuſatōe formidinis: oēs carthaginē veniatis: vt de ratiōe fidei cū nr̄is venerabilibus epiſcopis poſſitis inire conflictum: et de fide homouſionorum quam defenditis de diuerſis ſcripturis proprie approbetis: quō poſſit agno ſci ſi integrā fidem teneatis. ¶ Huius autem edicti tenorem nos qui aderamus cognoſcentes ſimulqꝫ legentes ingemuimus: eo ꝙ future perſecutionisfuroreꝫ indicaret: ⁊ p̄ſertī vbi dixit. In ꝓuincijsnob̓ a d̓o ꝯceſſis. Tūc ſcō eugenio rōnabile vidobat̉: ſi cor barbaroꝝ ſuggerendo molliret̉. Nitebaturqꝫ regi ſuggerere ꝯſortes ſue religiōis etiā