Liber

ſeu miniſtros vel locum aliorumtenentes: quodqꝫ animaruꝫ curaꝫ⁊ regimen nec pro ſe poſſint nec ꝓalijs exercereª. ¶ Quicquid autemin contrarium attentatum fuerit:ſit irritumᵇ ipſo iure: quouis priuilegioᶜ non obſtante. ¶Ad illorumautem mēdicantiū ordinesᵍ quosapoſtolica ſedes eo modo ſubſiſtere voluit vt eorum profeſſoribusita in illis remanere liceret: ꝙ nullum extunc admitterentᵉ ad profeſſionem eorum quibuſcunqꝫ conceſſit licentiam generalem ad approbatosᶠ alios ordines tranſeundiᵍ: preſentem nolumus conſtitutionem extendi TDem.¶ Pubes per annum deferenshabitum nouitiorum non patenter diſtinctum ab habitu profeſſorum intelligit̉ profeſſus. Io. anOs qui deincepsᵛ in diſcre¶ I tionis conſtituti etateᶠ nouitiorum habitum in aliquaᵏ religioneˡperᵐ annuꝫ portauerintⁿ: hoc ipſoreligionem illamᵈ decernimus eſſeprofeſſos. ¶ Niſi huiuſmodi habitus ī coloreᵖ ſciſſuraq vel formaſe diſtinctum patenter exhibeat abhabitu profeſſorumᶠ.Rubrica de ſtatu monachorū velcanonicorum regulariunCxemens quintus in cōcilio vienenſi.¶ Premittit exordium breuequo conſtitutionis cauſam ponit:⁊ generale interdictum monachorum nigrorum circa exquiſitum

ornatum vel notabilem exceſſumin veſtibus cibis potibus equitaturis ⁊ lectiſternijs. Secundo ſpecialiter prouidet circa veſtes habituiproximas: almutias caputios calciamenta zonas cultellos calcariaſellas ⁊ frenos ipſorum ⁊ vltimocirca habitum ſuperiorem. Tertio circa ipſorum confeſſionem ueprofeſſionem communionem expoſitionem regule: ⁊ inſtructioneꝫnouitiorum. Quarto circa venationes ⁊ aucupationes ipſorum.Quinto punit certos predictorumtranſgreſſores: omnes alios puniri iubens iuxta diſciplinam regule.Sexto contra profeſſos euntes adcurias principum vel alias vagantes: vel infra ſepta monaſterij arma tenentes. Septimo contra ipſorum ſolitudines. Octauo proudet de priorum etate: ⁊ ipſorumſacerdotio profeſſione ⁊ habitatione. Nono de monachorum ordinatione ⁊ ipſoſum doctrina. Ultimo confirmat ⁊ innouat decret. ſupra eodem cum ad monaſterium⁊ capitulū in ſingulis. h. d. Io. anE in agroˢ dn̄ico ſacraⁱvidelicet monachorū niCruꝫ aliꝗd obrepatˣ: autgrorūʸ religione indecōvitioſuꝫ ꝗcquā ꝑnicioſaꝫ in ſegetēʸcoaleſcat̉: ſꝫ ut ī illa ⁊ potiꝰ floreshonoris ⁊ hōeſtatisᶻ fructꝰ in vbertate ſuccreſcāt: eisᵏ ī veſtibꝰ inordinatumª omnem ſeu exquiſitumᵇ ornatum aūt cultum: necnō in cibisᶜ ⁊

b ¶ Irritū. irritat ergo ſuffragiuma ¶ Exercere. repete ſtatuimus.vocis ⁊ promotionē fiendam contra hanc conſtitutionē illa enim cadunt in decretum iſtud que ſunt retractabilia. Sunt enī quedā d̓ officio cure que ſi exercuiſſetnon eſſent irrita: ut baptizare: euchariſtiā dare: ⁊ his ſimilia. Item quedam queconſiſtunt in facto ⁊ nequeūt nō fuiſſe: ſicutlicare. de quo predixi caſtaldia ⁊ fimilia. ⁊ vide qd̓ dicā. jͣ. de hereti. c. i. ver. duro.e ¶ Priuilegio. prius conceſſotn̄ iam cepit curia tales priuilegiar̄ contra hanc conſtitutionēnec voluit nec potuit papa legēindicere ſucceſſori: de elec. innotuit. cū concor.d ¶ Ordines. approbatos ꝑ ſedem apo. tamen poſt conciliuꝫgenerale.e ¶ Admitterent. ita ꝙ oportetY deſinant in ſeipſis.f ¶ Approbatos. etiam minoris religionis.¶ Trāſeundi. ſingulariter n̄ollegialiter: ut patꝫ d̓ reli. do..c. vno. in fi. li. vi. In his ergoceſſat ratio inducta in princi. c.quia non expedit eam vocationē manere ī qͣ vocati ſunt.Os qui. Se ſummat d̓L terminans decre. ex parteeo. ti. ⁊ qd̓ ibi no. Ber. ⁊ Inn.⁊ ipſe inno. ⁊ hoſti. e. ti. ca. ii. ⁊abba. eo. ti. cōſulti. ⁊ decre .i. eo.ti. lib. vi.h ¶ Deinceps. ꝑ hoc patet ⁊ ꝑverbū infra d̓cernimꝰ ꝙ hec cōſtitutio ius nouū ſtatuit. ⁊ preterita nō reſpicit. Dicebamꝰ enīolī ꝙ tūc delatio hītus per ānūinducebat profeſſioneꝫ tacitamquando erant habitus indiſtincti: ⁊ ſic intelligebatur decre. exparte eo. ti. vt ibi no. in fine. vl̓time glo. Si vero erant diſtircti ſecus qualiſcunqꝫ foret diſtīctio. eo. ti. ſtatuimus. ⁊ apertiꝰeo. ti. c. i. in fi. li. vi. Hodie v̓oquo ad hunc caſum diſtinguimus qualis ſit diſtinctio habitus. an patens altero de tribusmodis hic expreſſis: an latens:puta ꝑ bn̄dictioneꝫ veſtium. ꝑſonam dantem locum vel formam dationis: ex duabus eniꝫcappis quarum altera benedicta vel data per prouīcialem vel in capitulo: altera nō: primā a ſecunda diſcernere neſcis. primo caſu delatio talis habitus etiam vltra annuꝫ nō īducit tacitaꝫſecundo ſic. Ideo autē dixi quo ad hunc caſum: q. quo ad alios caſus adhuc ſtamꝰ iuri antiquo: ut ſufficiat qualiſcunqꝫ diſtīctio. vnde adhuc hodie maior ꝗ ſciēter ⁊ ſpōte recipit habituꝫ diſtinctuꝫ ꝑ moduꝫ quē ſupra dixi latentē: ſi perſeuerattriduo profeſſus eſt quod dic vt eo. titu. conſtitutionē. libro ſexto. Ex his no. trīplicem habitum nouitioruꝫ: diſtinctum: indiſtinctum: ⁊ indiſtinctiſſimuꝫ. Iteꝫ pͥmus ſcilicet diſtinctus duplex habens ſcilicet diſtinctionem latentem ⁊ patenteꝫut hic: in habitu ergo nouitioruꝫ latenter diſtincto uel indiſtincto ul̓ īdiſtinctiſſimo: dummodo receptus fuerit ab adulto: delatio per annum inducit tacitam: ⁊hoc indubitataꝫ. Delatio vero habitus nouitiorum patenter diſtincti. vel indiſtincti vel indiſtinctiſſimi vbi receptus fuerit ab īpubere ꝑ lapſum āni non inducit tacitam: ⁊ in his caſibus adhuc veꝝ eſſet quoa no. Inno. ī decre. ex ꝑte ⁊ ab.in decre. conſulti. qui dicebāt ꝙ delatio habitus nouitiorum diſtincti quātocunqꝫ tempore non inducit profeſſionē. ⁊ abbas dicebat ꝙ vidit litterā papalē abſolutoriam conceſſam illi qui talem habitum detulerat fere per. xx. annos hec ꝓbātur ſupra eo. ex parte. i. ⁊. c. ſtatuimus. eo. ti. c. i. lib. vi. ⁊ hic dubitatur tamē nedecretalis iſta intendat corrigere quod vltimo dixi de habitu indiſtinctiſſimo recepto ab impubere: ut infra dicam.j ¶ Etate. xiiij. ī viro. ⁊ .xij. in muliere. ⁊ reꝗrit̉ etas cōſurnata. sͣ. eo. ad noſtraꝫ.Nec ſufficit ꝙ prudētia uel malitia ſuppleat etatē: de hoc. sͣ. eo. poſtulaſti.k ¶ In aliqua. ſecus ergo ſi extra religionē: ⁊ ſic non corrigitur decre. ut clericiſup̄ra eodem.l ¶ Religione. per ſe. apo. approbata: de vo. c. vno. lib. vi. sͣ. eo. ca. proxi. in fi.ſiue ſit mendicans uel non. Io. an.m ¶ Per annuꝫ. ītegruꝫ. e. ti. c. i. li. vi. ibi ꝙ ſi totuꝫ ⁊c̄. ⁊ ꝑ hanc litterā q̄ dr̄. sͣ.e. ex ꝑte. e. ti. c. i. li. vi. pꝫ ſatis eē ꝙ detulerit ꝑ integrum annuꝫ lꝫ annuꝫ nō exceſſerit: dꝫ ergo nolens obligari īfra annuꝫ deponere. sͣ. e. ſtatuimꝰ. Io. an.n ¶ Portauerint. lꝫ eniꝫ ante ānos diſcretōis īduxerīt ex quo tamē poſt illos ꝑ

annum portauerint ſunt profeſſi: hoc verum niſi eo caſu tanta eſſet īdiſtinctio habitus ꝙ ſeculares illis conuiuentes vterentur illo. eo. ti. c. i. ij. rn̄ſoli. vi. niſi dicat̉ ꝙ hec decre. que ſolū ponderat dilationē nō aſſumptioneꝫillud corrigat: ſecundum quod nō eſſet hodie dare habitum indiſtinctiſſimum. Sed non credo ꝙ hec decre. illud corrigat: quod probat littera. ſupra nouitiorum habituꝫfacit de electione cū expediat. lib. vi. cuꝫ concor.Item intelligas hanc litteraꝫ de illo qui ſpōte recepit vel ſaltem portauitalias non obligaret portatio que fieret durāte ꝓbabili metu: qd̓ me. cau.c. i. Io. ar.o ¶ Illā. licet igitur illatacita profeſſio. d̓ qua eoti. conſtitutionē. ij. reſpōſo. li. vi. obligat religiōiin genere ut ibi. Iſta tn̄obligat in ſpecie: ut hic.p ¶ Colore. ut quia nouitij album: alij griſervel nigruꝫ: apud quaſdāmoniales diſtīguuntiprofeſſe per velum nigrūab albo. Sed cōmuniꝰeſt illud diſtinctum conſecrationis.¶ Sciſſura. vel formapatet in ordine minoruꝫvbi nouitij non habentſutum caputium.r ¶ Profeſſorum. addecāſum quādo ꝓteſtaturꝙ per lapſum nō ītendiobligari religioni: ⁊ hocp̄cipue ſi ꝓteſtatō fuit cōuentionalis: de hoc ſcripſi poſt vin. eodē tit. exparte poſt hoſt. e. ti. tua.ij. ⁊.c. ad apoſtolicam⁊ de hoc in ſpecu. de ſta.mona. in vltima. qōne.¶Sibidituiria. x. ꝑies ut pꝫin rubro. Secunda ibiſtatuimus. Tertia ibiſane. Quarta ibi porroQuinta ibi: Si ꝗs autēSexta ibi: qꝛ v̓o. Septima ibi: ad hec. Octauaibi. Ceteꝝ. Nona ibi ad ampliandā. vltima ibi: premiſſa. Imola.s ¶ Agro. hꝫ dn̄s agrū ut h̓. ⁊ vineā. d̓ magiſtris. c. vlt. ī fi. domum: deelec. cū in cunctis. in pͥn. de cuſto. eucha. capl̓o ſecūdo: ⁊ āplā ī qͣ ſūt māſiones multe. de pe. di. iiij. ī domo. ꝗd vltra nō īſtemꝰ in his. qꝛ ipſiꝰ eſt terraorbis terraꝝ ⁊c̄. de deci. tua. ii. t ¶ Sacra. cōcor. ſupra eo recolentes. in prin. de priuileg. cū ⁊ plantare. in pͥn. Sāctitatē ⁊ venerationē huiordinis oſtēdūt documēta patrū ⁊ abūdātia tꝑaliū ꝗbꝰ mōaſteria hꝰ ordinis pullularūt. ſed nūc ꝓhdolor ꝙ in multis deficiunt verborū ⁊ exēploꝝdocumenta. ⁊ ad inſtar filij prodigi diſſipate ſunt patruꝫ ſubſtātie: ⁊ qn̄qꝫnoſtri cupiunt replere d̓ ſiliquis ventrē ſuū luce. xv. xxxvi. di. §. hinc ēt ille filius. ⁊ cū habitus nigredo ī mortificationē carnis ⁊ vitioꝝ fuerit īuenta. vtinā meritorū ⁊ virtutū obfuſcationes per illam hodie nō ſignenturad quod optatum laborat hec conſtitutio. Io. an.u ¶ Nigrorū. ī alijs nō vr̄ hec ꝯſtitutio locū hr̄e in quātū .ſ. ius nouū īducit: ſaluo ꝙ infra dicā. §. ſane. in pͥn. ⁊. §. qꝛ v̓o. cū. §. ſequētibus: ⁊ potuiteē cōſideratio: qꝛ alij mōachi cōmuniter hn̄t corpꝰ ⁊ caput maiꝰ: ut ciſtercien. camaldul. ⁊ his ſimiles. quo quia carēt nigri monachi minus ibi viget correctio facit. jͣ. c. ꝓxi. in prin. x ¶ Obrepat. qͣſi latenter ſubintret: ⁊ eſt idem verbū in proemio huius compil. poſt prin.¶ Segētē. xxiiij. q. i. qm̄ vetus. lvi. di. naſci. z ¶ Coaleſcat. qͣſi caleſcat alat̉ uel nutriat̉.⁊ ¶ In illa. regione nigrorū.Honeſtatis. eccl̓iaſtici. xxiiij. flores mei fructus honoris ⁊ honeſtatisꝝ ¶ Eis. īterdicētes qd̓ ē. jͣ. a ¶ Inordinatū. beatus ber. cōtra cluniacenſes. Nullus quidē ordo quippiā recipit inordinatum.b ¶ Exꝗſitū. hoc ſoluit oē ꝯͣrium qd̓ d̓ mūdicia vl̓ ornatu poſſet opponi:ꝙ dic ut. xxi. q. iiij. ī ſūma. ⁊ ꝑ totū de cuſto. eucha. c. vlti. ī vlti. glo.c ¶ Cibis. potibus. de vi. ⁊ ho. cle. a crapula. ⁊ in regula. xxxix. ⁊ .xl. diſ.capitulis. Dicit aūt Anaſtaſiꝰ Abſtinētia cōtinētie nutrix eſt que faciliꝰfrenos patitur ſi non delitiarum calcaribus incitetur.