Liber
nos ad cōeꝫª cam ipſorū qͣꝫ alioruꝫoīum cōmodū ⁊ ꝓfectum paternaſollicitudine intendentes: vt ſit eismora huiuſmodi fructuoſa: prouidimꝰ ꝙ ibidem decetero regatur ⁊ vigeat ſtudium iuris diuini ⁊hūani: canonici videlicetᵇ ⁊ ciuilis:vnde volumꝰ ⁊ ſtatuimus vt ſtudentes in ſcholis ipſis penes fedēˡeandem talibus priuilegijs oīno libertatibus ⁊ īmunitatibus gaudeant ꝗbus gaudēt ſtudentes ī ſcholis vbi generale regit̉ ſtudiū: ac recipiāt ītegreᵍ ꝓuētꝰ ſuos eccleſiaſticos ſicut illi. ALexāder. iiij.¶ Dicit quomodo intelligat̉ priuilegium quod habent quidam abbates de populo benedicendo ⁊ ꝙbus poſſint abbates conferre tōſuram. Io. an.Bbatesᵉ: quos apoſtolica ſedes in exhibitione benedictionis ſuꝑ populū ſpāli pͥuilegio inſigniuit: in eccleſijs q̄ ad eos ꝑtinentplenoᶠ iure: quando in eis diuīa officia celebrāt: pn̄t poſt miſſaꝝ ſolēnia: ⁊ veſꝑtinas ac matutinas laudes benedictionē ſolēnēᵍ ſuper populū elargiri. ¶ Alibiᵖ aūt publiceaut ꝑ vias ciuitates caſtra ⁊ villas:populis ⁊ plebibus benedictioneꝫfacere vel īpartiri nō valeāt. ¶ Niſi hoc eis expreſſoˡ apoſtolico priulegio ſit cōceſſum. ¶ Nec eis licitum ſit alijs qͣꝫ monaſterioruꝫ ſuorum conuerſis: ⁊ qui ad illa conuolauerintᵏ ⁊ in quos eccleſiaſticam etquaſiˡ epiſcopalem iuriſditiōeꝫ obtinēt: primā clericalem cōferre tonſurāᵐ: niſi eis id competat ex plenoprefate ſedis īdultoⁿ.TDem.¶ Exēpti in locis non exēptis ora
toria vel capellas ſine dioceſanoꝝlicētia conſtruere nō poſſunt nec inexēptis ſine licētia pape nec poſſūtexēpti aſſumere cauſas ꝓprias ſuorum liberorū hoīuꝫ in ſe ēt ſi illi ſintſui cenſuales. Io. an.Actoritate ſedis apoſtolice d̓L fratrum noſtrorum conſilioſtatuimus ꝙ oratoriaᵇ vel capellasī locis nō exēptisᵖ ſine dioceſanoꝝlocoꝝ ipſoꝝ ln̄tia exēpti conſtruerenō preſumant neqꝫ ī ſic cōſtructisqnec tꝑe īterdictiʳ: caſibus expreſſisī iure dūtaxat exceptisᵍ: celebrēt vl̓faciant celebrari diuina. ¶ Quodſi talia p̄ſumpſerint ab his ꝑ locorum ipſorum ordinarios compeſcant̉ᵗ. ¶ Et ſi quas ꝓpter hoc exēptorum ipſorum conſeruatores īeos ſententias protulerīt: illas penitus reuocamusᵛ. ¶ Inhibemuſautem īſuper ne in locis etiam exēptis hoc ipſi exēpti facere audeantniſi ſuꝑ his licētiā uel pͥuilegiū hēant ſedis apoſtoliceˣ ſpāle. ¶ Cauſasʸ quoqꝫ ſiue lites propriasᶻ ſuorum hominum liberorumʳ: q̄ videlicet tantum ad ipſos hoīes ꝑtinētꝰ ijdem exēpti ſuo nomīe ſiue vtactores ſiue ut defenſores aliquatenus non aſſumant. ¶ Etiam ſi ſintipſis dicti homines cenſuales: cuꝫid nequaquam licitum ſit eiſdem.¶ Lemens quartus.¶ Priuilegiuꝫ pape ꝙ ꝗs excōicari ſuſpendi vel interdici non poſſit: nō extēditur ad ſnīas ordīariorū: niſi tale pͥuilegiū ſit cōceſſum regibus reginis vel ipſoruꝫ filijs velreligioſo loco vel ordini. h. d. Etolim decr. iſta extrauagans erat etincipiebat quia pro qualitate. aliasquoniam. Io. an.
qua eccleſia iam genitum natura gignit ꝑ gr̄am: vnde dꝫ dici renatus. ideo dixit: quaſi: quia mater que proprie parit.a ¶ Cōem: dꝫ .n. lex eſſe cōis. iiij. di. erit. aūt. ⁊ sͣ. in ꝓemio huius libri.b ¶ Uidelꝫ. iſtud poſſet venire expoſitiue ad vtrūqꝫ. q. d. diuini .i. canonici: humani .i. ciuilis: ſed eſt melius ꝙ veniat expoſitiue tm̄ ad v̓bum humani .i. poſitiui..ſ. canonici ⁊ ciuil̓: ꝙ dic̄ diuiniītelligat̉ ꝓprie d̓ ſacrigina.c ¶ Sedeꝫ eādeꝫ.ꝗd ītelligimus ꝙ h̓ d̓ ſe. apate vtcōprehēdat ēt loca vicina īas dietas. legales: prout dr̄. sͣ.e. li. de p̓ben. pn̄ti. nō credo: ſecintelligam ꝑ ſedē ciuitateꝫ vl̓ locū vbi ē curia cū ſuis ſuburbijstm̄ ad hoc. jͣ. de ſen. excō. ſi ciuitas: al̓s ſeq̄ret̉ ꝙ curia vl̓ ſtudio exiſtēte bon̄. ſtudētes imolevel mutine gauderēt pͥuilegio:qd̓ eēt abſurdū. sͣ. de cle. non reſi. tue. ꝓrogatio igit̉ illius decre. pn̄ti ſuū ſpāleꝫ caſuꝫ cōſtringat: ⁊ puto ꝙ viterbien̄. ſtudēsviterbij: veniēte curia ⁊ ꝑmanēte: gaudebit hoc p̓uilegio: ſꝫ curia recedēte ceſſabit gaudere: ſicut ⁊ ego ſtudēs. bon̄. gaudeo pͥuilegio ſtudij: ⁊ ſi cras tolleret̉bon̄. ſtudiū vl̓ eius pͥuilegium:gaudere ceſſarē. nō ob. pͥdcā decre. pn̄ti. §. ſane. qꝛ ibi odium h̓fauor. ⁊ hoꝝ diuerſa eſt rō. jͣ. dereg. iu. odia. cū ſuis ꝯcor. ſi v̓oaliꝗs exiſtēs in curia ꝓ īpetratōe facienda vl̓ ibi ꝓcurator. veladuudē ſcholas ītraret: vt huius ꝯſtōnis beneficio gauderet: fraus ſibi nonꝓderit. sͣ. de renun. c. ij. cū ſuiscōcor. ſicut nec v̓e cā reipubliceabeſſe dr̄. ꝗ cā ꝓprij cōmodi inlegatione ē. ff. ex ꝗ. cau. maio..l. n̄ v̓e. ⁊ fac̄ qd̓ ibi no. ⁊ qd̓ no.moderni de magiſtris. c. vlti.d ¶ Integre. quotidianis diſtributiōibꝰ exceptis. sͣ. de magr̄ic. vlt. sͣ. de p̓bē. lꝫ. ille .n. nō dātur ēt pn̄tibꝰ ꝗ nō īterſunt diuinis. sͣ. e. li. de cle. nō reſi. c. vn.nec ītelligas ꝙ d̓ iure cōi exiſtetes in ſtudio ꝑcipiunt corpꝰ pͥbēde: ſaluo ꝙ d̓ ſacra pagina dicimus: ſed h̓ ītendit dice̓ ꝙ ſi exdiſpēſatione ꝯſuetudine vel ſtatuto eccleſie exiſtēs ī ſtudio pōtꝑcipere prebēdam: hoc poteritſtudendo in curiaGbates. Sunt due ꝑLres. Prima tractat de bn̄dictione ſuꝑ ppl̓o fiēda ⁊ ꝑ abbates ſuꝑ hoc p̓uilegiatos. Scūda ibi: nec eis: de collatione cēſure. Iteꝝ: Prima dicit ꝗd eis liceat determinādo locū ⁊ tēpus. Scd̓a ibi: Ulibi ponit ꝗd nō liceat a quo excipit ibi: niſi. Do.e ¶ Abbates. lꝫ hic de abbatus ēmat: idē intelligo de prioribꝰ archipreſbyteris vel alijs ꝗbus hoc priuilegiū cōceſſum eēt: cū eadeꝫ ſit rō. iſta aūt d̓cre. olimīter extrauagātes īcipiebat qm̄ nōnulli.f ¶ Pleno iure .ſ. in ſpiritualibꝰ ⁊ tēporalibꝰ. sͣ. e. cum ⁊ plantare. §. ī eccleſijs. ⁊sͣ. c. qm̄ per cōfeſſionem.Solēnē .ſ. quā faciūt ep̄i ſolēniter dicēdo ſit nomē dn̄i bn̄dictū ⁊c̄. qꝛ priuatābn̄dictionē exhibēt etiā pͥſbyteri ſimplices. xcv. di. c. ecce ego dico.hbi .ſ. extra eccleſias ſibi pleno iure ſubiectas.i ¶ Expreſſo. quātūcūqꝫ ergo generaliter loquat̉ priuilegiū: hoc n̄ poterit niſi id īpͥuilegio ſit exp̄ſſum ⁊c̄. ſi. sͣ. e. li. de here. inquiſitores.k ¶ Cōuolauerint. vt ibi cōuertant̉ ⁊ fiant monachi.l ¶ Quaſi ep̄alem. hoc dixit. qꝛ vere ep̄alem hr̄e nō poſſet .ſ. vt poſſet chriſmare⁊ alia face̓ q̄ ſūt ep̄alis ordinis: ſi igit̉ abbas in parochia ſua vel alio loco hꝫ iuriſditionē ī ſpūalibꝰ: qd̓ alias de iure dꝫ hr̄e epiſcopus: ēt puros laicos nec ꝯuerſosnec ꝯuertēdos poterit clericare: al̓s non: ſicut .n. epͥs laicū non ſue iuriſditōis ordinare non pōt abſqꝫ licentia ſui ep̄i. sͣ. e. li. de tēp. ordi. c. vlt. ſic nec iſte abbas talem poterit ordinare.m ¶ Tonſurā. cōfert̉ .n. ꝑ ipſam clericalis ordo. sͣ. de eta. ⁊ qua. cuꝫ contingat: ⁊hoc inge ẜm determinationē illius de abbate benedicto ⁊ preſbytero: ſaluobes de ſuꝑ. ne. prela. c. i. poſſunt tales abbates conferre ēt ſuperiores ordi
nes vſqꝫ ad lectoratū incluſiue. lxix. di. c. i. in p̄di. c. cum cōtingat.n ¶ Indulto. puta qꝛ hꝫ pͥuilegiuꝫ: ꝙ quoſcūqꝫ ēt nō ſubditos volentes apeis ordinari. clericare ⁊ ordinare poſſint: tenor ēt pͥuilegiorum ſeruabitur.FF. sͣ. eo. porro.IActoritate. Sunt tres ꝑtes. Prima ponit triplicem prohibitionem ꝯͣ exēptos. Scd̓facientes iubet cōperordinarios ibi. QTertio ꝓuidet ordꝯͣ cōſeruatores ibi: Eqͣs. Scd̓a pͥncipaliinhibemus ponit ilnem ⁊ exceptiōem. Tetia ibi: Cauſīhibitionem qibi: ēt. Do.o ¶ Oratoria.bent eſſe id qd̓ v̓inat. xlij. di. c. vlti.iſta publica oratori.dioceſanorum licētiaꝯſtruēt ī loco n̄ exēpto: etde his oratorijs hab.sͣ. de cēſi. c. vl. sͣ. e. titu.patētibꝰ. pͥuatī aūt ore in domo ſua cuilibet lꝫnō erigēdo ſibi altaremiſſam celebrando.p ¶ Nō exēptis. ſicut.ſi anglicꝰ ī ciuitate bon̄.vellet eccleſiam exhoc nō poſſet ſulicētia: ſic nec exēptꝰ balta ꝯparatione vt dixi. sͣ.c. i. ad idē de ꝯſe. di. j. nemo edificet. in autē. d̓ eoti. §. ſi ꝗs āt voluerit coix. in aucͣ. vt nullꝰ fa. ora.do. col. v.q ¶ Cōſtructiſ. tolle quodeſt infra celebrent vel faciant celebrari.r ¶ Interdicti. hodie religioſi ēt exempti violātes generale interdictqd̓ ſeruat mater eccleſiaipſo iure excōicati ſuncle. de exceſ. prela. ex frequentibus.s ¶ Exceptis. sͣ. e. vt priuilegia. ⁊. c. ꝙ nōnulisͣ. de ſen. ex. ꝑmihodie dic. vt. jͣ. de ſen. ex..c. vlt.t ¶ Cōpeſcāt̉. ecce ergo ꝙexēptꝰ ꝑꝑ delictū in locnō exēpto cōmiſſum ſubeſt ordinario. sͣ. c. j.v ¶ Reuocamus.uatores enī pͥuilesad hunc caſum iuriſditionem ſuam extēdere nequeunt: cū ſe ad hurpriuilegia non extēdant. sͣ. c. j. nec ſe ītromittere poſſunt niſi de manifeſtisiniurijs. sͣ. e. li. de of. dele. c. j. ⁊ vlti.x ¶ Sedis apoſtolice. qꝛ ſicut ep̄s ē dioc. in loco non exēpto: vt. sͣ. ſic papē dioc. in loco exēpto: puto tn̄ ꝙ in hoc caſu ſufficeret licentia legati d̓ latēar. jͣ. de v̓b. ſig. veniens. in pͥn. sͣ. de elec. ſi abbatem. ⁊ ad hoc facit qd̓ dixi. sͣ. de elec. cupientes. circa prī. in gl. in hoc caſuy ¶ Cās quoqꝫ. ⁊ facit iſte. §. ad ea q̄ no. hoſti. sͣ. de ap. dilectis.Proprias. palā eſt illā ꝓpriaꝫ cām eſſe cuius dānū vel emolumead aliquē ſuo noīe ꝑtinet. ff. qn̄ ap. ſit. l. i. ii. q. vj. biduū. ver. palam.⁊ ¶ Liberorū. in ẜuis .n. ſecus. ⁊ ī hoc nulla dubitatio.Pertinēt. dicebant īno. ⁊ hoſti. ī p̓dcā decre. ꝙ ſi aliꝗs turbat cultoreꝫagri mei vel colonos meos: ꝯͣ illū dat̉ mihi vtile īterdcm̄ vti poſ. ⁊ et aciōiniuriaꝝ ſi ī īiuriā meā illud ſcm̄ ſit. ar. ff. de vi ⁊ vi ar. l. vī facit. ff. de ac.ēp. ⁊ vē. ꝗ pēdente. ⁊. ff. d̓poſi. l. i. §. ſi ꝗs tabulas. de furto tn̄ eis ſcd̓ dn̄snō agit. ſibi .n. ſubditi īputent ꝗ nō bn̄ cuſtodierūt: nec īiuriarū: ſi n̄ ſit factū ī īiuriā dn̄i: ſꝫ ꝑꝑ ſpāle odiū ſubditi: ⁊ iſtud habuerūt pro īdubitato:dn̄s in iudicio noīe ſubditi agere n̄ pōt vt ei ſatiſfieret: cū nec iſtud eiꝰ pͥnpal̓r īterſit: nec eiꝰ ſit ꝓcurator. alioꝗn eadē rōne ius ſubditi remitte̓ poſteiſti aūt exēpti: forte vt duriorē caſuꝫ aduerſarioꝝ illoꝝ ſuoꝝ hoīum redderent: aſſumebāt in ſe cām vt actores vel rei: qd̓ nō lꝫ eis. etiaꝫ ſi illi ſint eiscēſuales .i. certum cenſum ſoluentes: qꝛ non ꝓpter id ſunt ipſorum ſerui