Liber

ſatiſfactuꝫ vel illis quibusª faciēdaeſt reſtitutio ſi preſtoᵇ ſint ipſi: autalijs qui eis poſſint acquirereᶜ: veleis abſentibus loci ordinarioᵈ: auteius vices gerenti ſiue rectori parochieᵉ in qua teſtator habitat cōram aliquibus fide dignis de ipſaparochiaᶠ: quibusᵍ ꝗdem ordinario vicario ⁊ rectori predicto modo cautionem huiuſmodi eorumnomine liceat preſentis conſtitutionis auctoritate reciꝑe: ita ꝙ illisʰ ꝑindeˡ actio acquiratur: aut ẜuoᵏ publico de ipſius ordinarij mandatoⁱ idoneeᵐ de reſtitutiōe faciendaſit cautum. Ceterum ſi receptaruꝫvſurarum ſit quantitas manifeſta:illamⁿ ſemper in cautione predictaexprimi volumus: alioquinº aliaꝫrecipimus cautionem huius arbitrio moderandam: ipſe tn̄ ſcienternon minorem quam veriſimilitercreditur moderetur: ⁊ ſi ſecus fecerit: ad ſatiſfactionem reſidui teneaturᵖ. ¶Omnes aūt religioſos⁊ alios ꝗ manifeſtos vſurarios cōtra preſentis anctionis formaꝫ adeccleſiaſticam auſi fuerint admittere ſepulturam: peneq in conci. la-

ter. contra vſurarios promulgateſtatuimꝰ ſubiacereᶠ. Nullus manifeſtorū vſurariorū teſtamētis interſit: aut eos ad confeſſionem admittat: ſiue ipſos abſoluatʸ: niſi devſuris ſatiſfecerint: vel de ſatiſfaciendo pro ſuaruꝫ viribus facultatum preſtent: vt premittitur idoneam cautionem. ¶ Teſtamēta quoqꝫ manifeſtorū vſurarioruꝫ aliterᶠſcā nō valeāt: ſꝫ ſint irrita ip̄o iure.Rubrica de exceſſibus prelatorū.F Onifacius octauus.Mendicantes non poſſunt acquirere noua loca ad habitādū vel antiqua alienar̄ vel mutare abſqꝫ ſpeciali licentia pape: que de hac prohibitione faciat mentioneꝫ: in acꝗrentibus tamen loca pro heremitica vita ducenda: ceſſat prohibitio.hoc dicit Ioan. and.Um ex eo ꝙ predicatores: minoreſ ⁊ religioſialij mendicātesᵖ in ciuitatibus caſtris villis autalijs locis ad habitanduꝫˣ domosvel loca de nouo ſuſcipiunt ſeu olīſuſcepta dimittunt: ſe ibidem adalia tranſferentes diuerſa ſcādala

a ¶ Uel illis ꝗbus. tolle hic lr̄am que eſt. jͣ. bene ꝑ. xij. lineas ibi idonee. de reſtitutione facienda ſit cautum. illis ꝗbus ⁊cͣ. vſqꝫ ibi de ipſa parochia. poſtea accipe qd̓ eſt infra: aut ſeruo publico de ipſius ordinarij mādato: deinde redeas. sͣ. ꝗbus quidem ⁊cͣ.b ¶ Si preſto .i. preſentes.c ¶ Poſſint acꝗrere. vt ẜui ꝓprij filij in ptāte pr̄is: ſerui ī quibus habemꝰ vſumnictuꝫ: ẜui alieni bōa fide poſeſſi: ⁊ liberi hoīes quos bōa fide poſſidemꝰ vt ſeruos. īſti. perquas ꝑſo. nobis acꝗ. ꝑ totū. ff.de acꝗ. reꝝ do. l. acꝗrit̉. ſꝫ nūquid ꝓcur. dn̄o abſente hanc ꝑſonalē obligationē acꝗret: ⁊ vr̄ꝙ ſic: qꝛ ꝓcurator qd̓ ex re dn̄iacꝗrit dn̄o acꝗrit. ff. de ꝓcu. l.ꝓcurator. in ꝯͣrium vr̄. ſi enimꝓcurator ꝓ pecunia dn̄i quammutuat fideiuſſores recipit dn̄onon acꝗret ꝑſonaleꝫ ꝯͣ fideiuſſores: niſi dn̄s ſit priuilegiata ꝑſona. ff. ſi cer. pe. l. ſi pecunia.itē ſi ꝓcurator ſtipulat̉ d̓ euictōne n̄ acꝗrit. ff. d̓ acꝗ. poſ. l. poſſeſſio quoqꝫ. §. ⁊ ſi poſſeſſio.dixit hic gra. ſic diſtinguendū.aut ꝓcurator ſtipulat̉icijsaut ī ꝯͣctibus. ſi in iudicijs: ſꝑacꝗrit dn̄o abſenti vtilem. ff.de procura. l. ſi procurator. inꝯͣctibꝰ: aut preſente dn̄o: aut abſente. ſi preſente acꝗrit vtilē. ff.de ver. ob. ſi procuratori pn̄ti: ſi abſenti aūt ex re dn̄i: vt ꝙſtipulat̉ penſioneꝫ domus dn̄i⁊ tunc acꝗrit dn̄o vtilē. ff. de ꝓcur. l. ꝙ ꝓcurator. ſi aūt exͣ reꝫdn̄i aūt dn̄s eſt perſona priuilegiata vt miles pupillus veladultus: ⁊ tūc acꝗrit vtilē. ff. ſicer. pe. ſi pecuniā: aut nō ē dn̄sꝑſona pͥuilegiata: ⁊ tūc domīonihil aꝗrit: ſed tenet̉ ꝑ actiōenrandati cedere actionem. ff. d̓acꝗ. poſ. l. poſſeſſio quoqꝫ. §. ⁊ ſi poſſeſſio. ⁊ dr̄ procurator tunc ex re dn̄i ſtipulari: qn̄ acceſſoria ꝓuenientia ex re dn̄i ſtipulatur vt penſioneꝫ domus: fructus ⁊ ſimilia. Extra rem: qn̄ ſtipulat̉ ipſam rem: vel aliquid exͣneum non ꝓueniēs ex rein hoc ergo caſu ẜm eum ſtipuletur rem ipſam pͥncipalem dn̄o debitam .ſ. vſuras: que lꝫ ſint acceſſorie quo ad recipientem. quo ad ſoluētem ⁊ poſtea repetēteꝫſunt ipſa res principalis: que ſunt ipſa res debita repetenti: ꝓcurator non aꝗretdomino: per. d. l. poſſeſſio quoqꝫ. §. fi.d ¶ Loci ordinario. intelligas de loco in quo degit vſurarius: ⁊ per ordinariumintelligas ep̄m de iure: lꝫ idem in decano archipreſbytero vel abbate: ꝗ alias decōſuetudine iuriſditionem hr̄et in ſpiritualibus: ⁊ nō eſt mirum ſi per ordinariūvel eius vicarium actio acꝗratur cum ēt ſi ipſe det aliquem ꝗ recipiat cautioneꝫvtilis actio acquiratur per illum. ff. rem pu. ſal. fo. l. iij.e. ¶ Parochie ſic. sͣ. de ꝯuer. cōiu. dudū. Eſt .n. illa publica ꝑſona .i. di. ius publicū. ⁊ qd̓ dicit d̓ rectore parochie in qua teſtator habitat intelligas idem multofortius dectore parochie illius cui facienda eſt reſtō: ⁊ enim acꝗrit: cum quaſiiudex ⁊ miniſter ſuus ſit ẜm gra. ff. de in ius vo. l. eum pro quo.Parochia. qꝛ magis creditur indigenis notis ꝙͣ exͣneis ignotis: ī auc̄ colla.vi. de teſta. §. ſi vero ignoti. sͣ. de elecſi poſtquā. ⁊ erunt ſaltē duo. jͣ. de reg. iu.pluralis. vt per eos ſi poſt fuerit cautio ꝓbari poſſit. g ¶ Quibus ꝗdeꝫ. interpoſitio eſt que circa tabellionem non ponit̉: qꝛ de illo nō dubitabatur.Ilis. a ꝗbus .i. vſure fuerunt extorte vel eoruꝫ heredibus vel ſucceſſoribusi ¶ Perinde .ſ. ex tali ſtipulatione: alias ꝑinde .ſ. ac ſi ipſi idem ſtipularentur.ruo publico .i. tabellioni ſic dicto: qꝛ publicum exercet officium. nō ꝙ ſitſeruus. C. de tabul. l. generali. li. x.l ¶ Mādato. ergo tabellio hoc caſu non acꝗrit actionē exͣneo ex ſua ſtipulationeniſi eam faciat de ordinarij mādato: ⁊ ideꝫ vr̄ dicere antiqua lex. ff. reꝫ pu. ſal. fo..l. ij ibi profecto dicemus ẜuum publicum apud pretorem ſtipulari debere.m ¶ Idonee. noīe idonee pignora vel fideiuſſores intellige. ff. ſi mādato ticij. §.fi. al̓s verbū cautionis nudaꝫ ꝓmiſſioneꝫ deſignat. C. de v̓. ſi. ſancimus. ſi autēpignora vel fideiuſſores dare non pōt: iuret ſe pignora vel fideiuſſores dare nonpoſſe: ⁊ ſe facturuꝫ qd̓ cauet. C. de epiſ. ⁊ cle. in auc̄. general̓r. sͣ. de dona. īter virū⁊ vxo. ꝑ veſtras. īſti. de ſatiſda. §. ſed hodie. jͣ. de ſen. ex. c. vlti. §. illis ēt hoc maxime quando ſic ē veriſil̓e eū .ſ. aliā dare nō poſſe. Sed cū ſoluētes vſuras hēantactiōem ad repetēdū: qͣre ſic ſollicitus fuit papa ꝓuidere illis ꝑ cautōis remediū:Sol. iō. vt haberēt plura auxilia. ff. de lib. le. l. iij. Itē qꝛ magis ſunt ſecuri per fideiuſſores vel pignora. ff. ꝗ ſatiſda. cog. l. i. ⁊ ſit hoc nō tm̄ in fauorē illoꝝ ꝙͣtuꝫin odiuꝫ vſurariorū. Et ſcire debes: ꝙ ſi recepta huiuſmodi cautione noīe eoruꝫquoꝝ intereſt: vſurarius manifeſtus vſuras repetit nō audietur: ⁊ poſſet ī aīarūfauorem ep̄s vſuras reciꝑe: ⁊ ſoluere illis a ꝗbus iſte petitor extorſerat: ⁊ idemẜm guil. ⁊ gar. ſi non eſſet manifeſtus: ⁊ hoc ꝓbar̄ poſſet petitoreꝫ .ſ. vſurariū. ſi

aūt iſte vſurarius ꝗ ſic ſatiſdedit cōualuit: tenebitur ad ſatiſdatione ẜꝫ eos.qꝛ ⁊ ſi non ſatidediſſet tenebatur. sͣ. e. cūtu. ⁊ ſi petitor eſſet notorius vſurarius: ēt ſi heres non exciperet: dixerunt p̄dicti doctores ꝙ ex offō ſuo iudeeum repellet. sͣ. de excep. exceptionē. ff. de poſtul. l. quos prohibet. ſecus ſinotorius vel manifeſtus non eſſet.n ¶ Illam. l. quantitateꝫmanifeſtamo ¶ Alioꝗn .i. ſi quantitas manifeſta non apparet: ⁊ repete exprimi volumus aliam ſed quō fietexpreſſio ⁊ moderatioqͣ loquitur iſte ver. rn̄deoconſiderabit iudex quanto tꝑe ille vſuras exercuit: ⁊ ꝙͣtū nunc hꝫ in bōi.⁊ ꝙͣtū hēbat tꝑe quo fenerare incepit: ⁊ ſuꝑ hocꝯſiderabit̉ fama vicinie⁊ an alias mercationesexercuerit: ⁊ an in eis fortuna ei ꝓſpere ceſſerit: ⁊an fuerit īprobus exactoran curialis fenerator: h̓⁊ ſil̓es circunſtātie ſūt circa hoc cōſiderande ⁊ ẜmeas magis vel minus arbitrandū. C. de bo. q̄ lib.cum oportet. §. i. xxij. q..v. hoc videtur.¶ Teneat̉. ꝑꝑ ſui maliciaꝫ parti leſe reſarcire tenet̉. C. ſi tu. vel cu. īter..l. ēt ⁊ facit litem ſuaꝫ. sͣ..e. li. de re iud. cū eterniiſti. de obli. q̄ ex quaſi d̓īic. in prin. Et ſi nullamꝙͣtitatē moderat̉ tunc tenetur ī totū: nā ⁊ reſiducōmemoratio totum admittit. C. de here. īſtitu.l. ij. ff. de ver. ſi. l. ceterorum. caute ergo faciet ſi in cautione certam veriſimilem exprimit quātitatem: ⁊ adijcit quod etiam vltra illud ſatiſfiet: inquantum conſtabit euꝫvſurarum rōne teneri.q ¶ Pene. ſupple ſtatute in late. ꝯci. edito ſuꝑ. ꝯͣ vſurarios: hoc dico: quiahic non habet locum pena ꝯͣ viurarios ſtatuta: ſed hꝫ locum pena ſtatuta īrecipientes eos ad oblationes ⁊ eccleſiaſticam ſepulturam.r ¶ Subiacere. hodie ſunt excōicati ipſo facto nō obſtan. exceptionibus vl̓priuile. per cle. de ſepul. eos qui.s ¶ Abſoluat. ēt ab alijs peccatis. xxiiij. q. ij. legat̉. qd̓ pꝫ: qꝛ nec ad confeſionem debēt admitti: vt. sͣ. dixi. nec dimittit̉ peccatū ⁊c̄. jͣ. de reg. iur. peccatū. caueāt ergo religioſi ꝗ interdū de preda pluſꝙͣ de aīa ſolliciti ſunt.t ¶ Al̓r fcā .ſ. nō facta ſatiſfactiōe nec pͥſtita idōea cautiōe: ꝗd dicēs d̓ codicillis: vr̄ ꝙ valeant: diuerſa .n. ſunt. C. de codicil. l. ſi ideꝫ. ⁊ hec ꝯſtō ē pnalis ergo eſt reſtrigenda. sͣ. e. lib. de elec. ſtatutū. ⁊ ꝓhibitis maioribrmīora petere nō ꝓhibētur. ff. de ſeruis expor. l. cui. ꝗ fi. ſint legi. ꝑ veneribilē circa prin. dic ꝯͣ ẜm Guil. ⁊ Gar. ⁊ hoc pꝫ ex pͥncipio. vbi dixit in vltima voluntate: ⁊ ar. sͣ. d̓ teſta. cū eſſes: qꝛ large codicilli ſunt teſtm̄: qꝛ mētis teſtatio. xiij. q. ij. §. ſed aliud īſti. de teſta. in pͥn. ff. de iure codicil. l. conficiunt̉: ⁊. l. abinteſtato. alias facile eſſet ꝯſtōnem hāc in hoc eludere: ⁊ dicidē de qͣlibet vltīa volūtate: ⁊ qꝛ iſtudcrimē eccleſiaſticuꝫ ē: potuit papa inritare teſtamēta laicorū. ꝑ que ī alios trāſferebant̉ bona: ⁊ fiebat durior cōditio exactorū: erit ergo qd̓ euīcere valebūt ⁊ hr̄e. sͣ. vt li. pē. eccleſia .i. in.hꝫ .n. rōne huiꝰ criminis iuriſditioneꝫ in talibus. sͣ. e. li. de fo. cōpe. c. vl.Quid ſi primo teſtm̄ fecit: poſtea cauit: dixit h̓ gar. ꝙ non firmat̉ per hocteſtm̄: qꝛ ab initio nō valuit: vt. jͣ. de reg. iu. nō firmat̉. cū ſuis cōcor. ſatis vr̄ ſufficere ſi ante mortē cauit cū teſtm̄ morte firmet̉. sͣ. d̓ cele. miſ. cuꝫmarthe. nec ob. regula nō firmat̉: que d̓ ſolo tractu tēporis loquit.Um ex eo. Tria facit. Primo ponit proemiū. Scd̓o ꝓhibitōemrum decreto ibi: Nos ſuꝑ hoc. Tertio ꝓhibitionis determinationeibi: ꝑ hoc. do. determinat aūt hec decre. no. sͣ. e. nimis. ij. in ver. ad hoc.v ¶ Mēdicantes. hi dicunt̉ mendicātes ꝗbus victū tribuit īcerta mēdictas: ⁊ qui reditus aut poſſeſſiones ex regula vel ꝯſtōnibus hr̄e non pͥn̄t. s.e. li. de reli. do. c. vno. ⁊ quo ad cāꝫ decre. noſtre in oībus mēdicātibꝰ idēius. ꝯcor. sͣ. e. li. de regula. ꝯſtōnem. ꝗ .n. ſimilem cum alijs vitam ſuſcipiunt ſil̓em ſentiant in legibus diſciplinā. sͣ. de ſta. mo. recolentes.¶ Ad habitandū. no. qꝛ de locis acꝗſitis ad habitandū tantū fit hic prohibitio: ergo alias ꝙͣ ad habitandū bene poſſunt loca acquirere: ſed quoex quo ſunt mendicantes: dic vt dixi. sͣ. e. li. de reli. do. c. vno.y ¶ Scandala. bene ergo fecit hic prouidendo: qꝛ ſui officij eſt ſcandala re