Liber.

tro apl̓o vt ſue ſtabilitateª fidei ceteros in xp̄iana religiōe firmaret:eorūqꝫ mentes ad ſalutis oꝑa ſueaccēderetᵇ: deuotionis ardore cōmiſit: vnde nos eiuſdē apl̓i effectidiſponente dn̄o licet immeritiᶜ ſucceſſores: ⁊ ipſius redēptoris locuꝫin terris quāquam īdigne tenētes:circa gregis eiuſdē cuſtodiā ſollicitis excitati uigilijsᵈ ⁊ animaruꝫ ſaluti iugis attentione cogitationis ītendere ſubmouendo noxia ⁊ agēdo profutura debemusᵉ ut excuſſoa nobis negligentie ſomnoᶠ noſtriqꝫ cordis oculis diligentia ſedulavigilantibus: animas deoᵍ lucrifacere ſua nobis cooperante gr̄a valeamus. ¶ Cuꝫ igitur illi ꝗſic horrenda inhumanitate deteſtandaqꝫ ſeuitia mortem ſitiunt aliorumvt ipſos faciant per aſſaſinos occidi: non ſolum corporuꝫ ſed mortem procurent etiam animaꝝʰ niſieos exuberans gratia diuina preuenerit vt ſint armis ſpiritualibuspremunitiⁱ: ac omnis poteſtas tribuatur a dominoᵏ ad iuſticiam rectumqꝫ iudiciū exercēdū. ¶ Nostanto periculo volentes occurrereanimarum: ⁊ tam nepharias p̄ſūptiones eccleſiaſtice animaduerſionis mucrone ferire: ut metus penemeta huiuſmodi p̄ſumptionis exſtat: preſertimᶠ cum nonnulli magnates taliter ꝑimi formidantesᶠcoacti fuerint ſecuritatē ab eorūdēaſſaſinorum dn̄o impetrare: ſicqꝫab eo non abſqꝫ chriſtiane dignitatis opprobrio redimere quodammodo vitam ſuam. ¶ Sacri approbatione cōcilij ſtatuimꝰ: vt quicunqꝫ pͥnceps p̄latusⁿ ſeu queuisalia eccleſiaſtica ſeculariſue perſona quēpiaꝫ chriſtianoꝝ ꝑ p̄dictosaſſaſinos interfici fecerit vel etiammandaueritᵇ quanquam mors exhoc forſitan nō ſequat̉: aut eos receptaueritᵖ vel defenderit ſeu occultauerit: excōicationisq ⁊ depoſitionis a dignitate honore ordine:officio ⁊ bn̄ficio īcurrat ſnīas ipſofacto: ⁊ illa libereᶠ alijs per illos adquos eoꝝ collatio ꝑtinet cōferant̉ſit etiam cuꝫ ſuis bonis mundanisoībus tāquaꝫ chriſtiane religionisemulus a toto chriſtiāo populo ꝑ-

bilibus ꝯſtiterit argumētis aliquēſcelus tam execrabile commiſiſſe:nullatenus alia excōicationis: veldepoſitionis ſeu diffidationis aduerſus eum ſententia requiratur.IO nifacius octauus.Relatis vl̓ clericis quibuſcūqꝫ qui de laicisᵍ ſuis malefactoribus querelam penes ſecularēiudicem deponentes petūt emendamʸ ſibi fieri ⁊ prouideriˣ ne contra eos talia decetero preſumant̉:ꝓteſtādoʸ expreſſe ꝙ ad vindictaꝫſeu penā ſanguinis non intenduntimputari non debet quamuis alias ⁊ tali caſu de iure debeat penaſanguinis irrogariᶻ: ſi iudex mortem illis inferat iuſticiaᵉ exigente.Alioquin ſi prelati aut clerici propter metuꝫ huiuſmodi: quia iudexad penam ſanguinis poſſet procedere de ſuis malefactoribus taliterconqueriꝰ non auderent daret̉ pleriſqꝫ materiaᶻ trucidandi eoſdem⁊ ipſorum bona libere depredandi.TDem.¶ Mādanti aliquem verberariſecuta mors īputatur. h. d. ẜm zen.Squi mandat aliquem verL berari: licet expreſſeª īhibeatne occidatur vllatenus: vel mem.bro aliquo mutiletur: irregularisefficitur: ſi mandatariusᵇ fines mādati excedenſ mutilet vl̓ occidat.Cum mandando in culpaᶜ fuerit ⁊ hoc euenire poſſe debuerit cōgitareᵇ.Rubrica De vſuris.G Regorius. x. in generali ꝯciliolugdunen̄.¶ Primo innouat ⁊ obẜuari p̄cipit later. ꝯci. cōtra uſurarios editūuſqꝫ ad uer. ⁊ qꝛ ibi precipit oībusdn̄is ⁊ vniuerſitatibus terraꝝ ne ꝑmittāt alienigenas ī terris ſuis cōducere domos ad exercēdū fenusvl̓ cōductas hr̄e: ⁊ ꝙ aliꝗs eis adhoc domos nō locet: vſqꝫ ad ver.ꝗ vero: vbi īponit penā clericis cōtrafacientibꝰ: vſqꝫ ad ver. ceteruꝫvbi imponit penā laicis: ⁊ hoc facit vſqꝫ in fine. Io. an.Surarum voraginemque animasᶠ deuorat ⁊facultatesᵍ exhaurit cō-peſcere cupientes: conſtitutionemᵖ latera. cōcilij cōtra vſu-

circa collegiū cardinalium cum vacat ſedes: vt dixi. sͣ. ti. proxi. c. vno.a ¶ Stabilitate: fidei: haebemus armari: vt. xxiij. q. i. niſi bella. in fi.b ¶ Accēderet. v̓bo oꝑe ⁊ exēplo. viij. q. i. ꝗ epiſcopatū: ⁊. c. ſe. xliij. di. ſit rector.c ¶ Immeriti. humiliat ſe: vt ēon dicens. Secundus locus gubernaculorum traditus eſt mihi. qui remūnouerā. xl. di. ante omnia. in fi.d ¶ Uigilijs. .sͣ. ī proemio iſtiꝰli. sͣ. de offi. le. c. i.e ¶ Debemꝰ. ad idē. sͣ. de priuile. cum ⁊ plantare. in prin.f ¶ Somno. lxxxvi. di. fratreꝫ.g ¶ Deo lucrifacere. sͣ. e. li. d̓reg. non ſolum.h ¶ Animaruꝫ. quod plus eſtxij. q. i. precipimus.i ¶ Premuniti. ⁊ iō dat canōꝯſiliū qd̓ nullus expectet ī vltimis pēiter̄: ⁊ d̓ pe. di. vij. c. vl.k ¶ A dn̄o. ptātes igit̉ ſunt adeo: vn̄ xp̄s pilato. Io. xix. nōhēres in me ptātē ⁊c̄. ⁊ canon.Qui reſiſtit ptāti dei ordīationi reſiſtit. xi. q. iij. qui reſiſtit. ⁊vniuerſitas nō poſſet aliqͣ rōeꝯſtare: niſi tantꝰ eaꝫ differentiordo ẜuaret. lxxxix. diſ. ad hocl ¶ Preſertim. pro maxime.m ¶ Formidātes. ꝓbabiliter:maxīe ꝑꝑ qͣlitatē aſfaſinorumꝗ nō timēt mortē ⁊ dicunt̉ eſſidel vezo dela montagna.n ¶ Prelatus. etiā ep̄s: qꝛ decre. qꝛ ꝑiculoſum. de ſen. ex. jͣ.eo. li. nō eximit illos a pena excōmunicationis.o ¶ Mādauerit. ſi mādauit ergo cogitatio nō ſtetit ī ſuis finbus: ⁊ ideo nō eſt miꝝ ſi punit̉al̓s ſecus de pe. di. i. cogitationis. mitius ꝓcedit̉ cū mādāte īcaſu. jͣ. e. li. de ſen. exc. quicūqꝫvbi mādās ⁊ reuocās re ītegrapenā euadit: h̓ aūt puto ꝙ etiāſi reuocauerit reintegra penincurrerit cū ex ſolo mādato iāprius ligatus eſſet: ⁊ ad hoc facit quod ſtatim ſequitur.p ¶ Receptauerit. tenent̉ receptatores vt aggreſſores. C. dehis ꝗ la. occul. l. i. ⁊. ij. peſſimienim ſunt receptatores ſine ꝗbus delinquens diu latere nōpoteſt. ff. de recep. l. i.q ¶ Excōicatiōis. ex quo papanō reſeruauit abſolutionē puto ꝙ ordinarius poſſit abſoluere. sͣ. de ſen. exc. nuper. ad hoc.sͣ. ti. ꝓxi. c. vno.r ¶ Libere. ēt illo nō vocato ſipoſſideret. sͣ. e. li. de p̓bē. lꝫ. ij.E regularitatis pn̄t clerici d̓Relatis. Sine pena irſuis malefactoribus conquericorā iudice ſeculari: etiā de criminibꝰ ex ꝗbꝰ debet̉ pena ſanguinis exp̄ſſe ꝓteſtādo ꝙ ad penā ſanguinis nō ītēdūt. Duofac̄ pͥmo ponit dcm̄ qd̓ ſcd̓o ꝓbat ꝑ euitationeꝫ abſurditatisibi: alioꝗn. Do. Et emanauithec decre. ad declarationē eoꝝque no. xxiij. q. iij. maximianꝰ⁊. q. v. vnum ſolum. ⁊ sͣ. e. ti.poſtulaſti.s ¶ Laicis. ſi enī de clerico veleccleſiaſtica perſona coram iudice laico conquereretur habet locum pena. sͣ. de fo. compe. ſi diligenti.t ¶ Secularem. poterunt etiam conqueri coram eccleſiaſtico iudice. sͣ. de fo. cōpe. cum ſit. dic vt ibi.v ¶ Emendam. licet iniuriam paſſus rancorē dimittere teneat̉: nō tn̄ emendaꝫxx. di. ſi quis cōtriſtatus. de hoc. xxiij. q. iiij. ſi is qui.x ¶ Prouideri. ꝓuidet ergo iudex ī futurū ſicut ⁊ in ẜuitutibꝰ. ff. ſi ſer. vē. l. egi.⁊. l. haꝝ. ſicut ⁊ in alimentis. ff. de libe. agno. l. ſi ꝗs. §. alimenta ⁊ circa futuras

expēſas. sͣ. de ꝓcur. auditis. in fi. vbi de hoc: ⁊ sͣ. de ſepul. in nr̄a. licꝫ. ꝓcat lex ꝙ tractus futuri tꝑis non ſpectat ad iudicē. ff. de vſur. l. i. §. i. jenim locum hꝫ in vſuris q̄ ſunt odioſe: vel nō ſpectat: ita ꝙ ſtatiꝫ det eractio. h̓ aūt ꝓuidebit ſtatuendo penas cōminādo: vel penam malefactorobus imponendo: ⁊ ſic metus pene erit metaſumptionis ⁊ clericorum ꝓuiſio. sͣ. c. ꝓxi.y ¶ Proteſtādo exp̄ſſeNō reꝗrit̉ exp̄ſſum:nō ſufficit tacitū: ad io.sͣ. e. li. de elec. nullus..c. indēnitatibꝰ in pͥn.caute facit clericus ſihac ꝓteſtatiōe cōfici faciat publicā ſcripturad idē. sͣ. de ſi. ex dilti. in fi. d̓ cle. ex. mirpoſuit. ⁊ qd̓ no. dedele. cum in iure.z ¶ Irrogari. ī caſuonō debeat irrogari. habebamus caſum .sͣ. eopoſtulaſti.⁊ ¶ Iuſtitia. idē ſi ꝯͣ iuſtciam: cū clericꝰ nō fueritin culpa: ⁊ abſit vt eaꝓpter bonū ⁊ licitū fanꝰ ⁊c̄. xxiij. q. v. d̓ ocdēdis. ⁊ facit qd̓ dixi. sͣne cle. vel mo. c. vlt. qd̓ſimili modo ꝓuidit prelatis tꝑalem iuriſdinem habētibus: nec ob.jͣ. c. ꝓxi. vt ibi dixi.ꝯ ¶ Taliter .ſ. cuꝫ eꝓteſtatiōe vt dictū ē. .x ¶ Materia. hoc indicebat̉ ī predicto cane. xxiij. q. v. vnum ſolum. in fi.S qui. Priponit dictumcās ſubdit ibi: cumdando. Do. Determnat no. per InnocPoſt. sͣ. e. ii. ad auctiā. ⁊ expreſius ꝑ hoſti..e. ti. petrus.a ¶ Exp̄ſſe. per hoc videbat̉ nō teneri: qꝛ plus eſtexp̄ſſe ꝯͣdicer̄ ꝙͣ miniIſentire. sͣ. de bap. ⁊ īef. maiores. ſꝫ ſi nō ꝯtiēs irregularitatē nō icurrit. gͦ multominꝰpreſſe ꝯͣdicens. Io. arb ¶ Mandatariꝰ. iſtitenet̉: qd̓ dic vt no. sͣ. deſen. ex. mulieres.c ¶ Culpa. iſtd̓ ē regulre ꝙ vbi culpa preciꝗs tenet̉ de caſu qd̓ dicvt plene no. sͣ. e. ti. ſicdignuꝫ. ſicut ⁊ qn̄ culpep̄cedit n̄ excuſat metꝰ. ff.quod me. cā. l. ſi mulierfallit in matrimonio. sͣ.de ſpon. veniens: ij.d ¶ Cogitare. sͣ. e. decetero. c. continebat̉. ff. ad.l. aquil. l. qui occiderit.L. §.e¶ ¶ Surarum voragineꝫ: lex d̓cit vſuraꝝ dcedinem. ff. de his que īfrau. credi. l. ait pretor. §. ſi quid in fraudem. v̓ſi. ſi vero.f ¶ Animas. recipientiū. ⁊ bene deuorat animas ipſoruꝫ: qꝛ ꝓhibite ſuntvſure in nouo ⁊ veteri teſtō ⁊ iure canonico. xiiij. q. iij. ⁊. iiij. ꝑ totū. sͣ. e. ꝑtotum. ⁊ hodię iure ciuili ẜm ea que no. sͣ. eo. qꝛ in omnibus.Facultates. ſoluentium. sͣ. eo. ti. quanto.h ¶ Cōſtitutionē. sͣ. e. ti. qꝛ in oībꝰ: que ꝓhibet vſurarios manifeſtos adcōionem altaris admitti: p̄cipit oblationes eoꝝ nō recipi: ⁊ in morte ſuis