Liber

I de calūniaª ſeu de veritateᵇ dicēda in primolitis exordio nō iureturut dꝫ: poterit poſtmodūcī qͣlibꝫ ꝑte litis iurari: cū hmōi iuramenta preſtari ab initio de ſubſtantia ordinis iudiciarij non exiſtatᶜ.¶ Propterᵈ omiſſum quoqꝫ taciteᵉ in totaᶠ cā calūnie iuramentumiudicialis proceſſus alias factus legitīeᵍ non ē nullꝰ: nec ēt ānullādꝰʰQuāuis in cauſis ſpiritualibus inquibus dꝫ de veritate dicēda iurari: canones nō īdicāt alicui calūnieiuramentumˡ: nos tamē qꝛ frequēter calūniari videmꝰ ī ipſisⁿ. vtilereputamꝰ qd̓ ſimul ſicut pleriqꝫ obſeruantᵐ tā de veritate dicenda qͣꝫde calūnia vt via p̄cludat̉ calūnijsiurari debeat ī eiſdēⁿ. TDeꝫ.¶ In cā appellationis iurari dꝫ d̓calūnia ⁊ veritate dicenda: hoc primo. Scd̓o dr̄ ꝙ ꝓcurator deputatus poſt iuramentum calūnie iurabit de calūnia. Tertio ꝙ iudex quotiens ſibi vr̄ exigit iuramentuꝫ malicie: etiam ſi de calumnia vel veritate iuratum ſit. Io. an.N appellationis cā quāqͣꝫ inprincipali iuratūº fuerit p̄ſta

ri iubemus calūnie iuramentumᵖ:idē in iuramento de veritate dicendaq volumus obſeruari. ¶ Procuratoresʳ quoqꝫ ꝗ poſtᵍ iuramentū calūnie deputant̉ᵗ teneri volumꝰvt calūnia vitet̉ ab ipſisʸ ad ſubeūdū hmōi iuramentūˣ: etiaꝫ ſi a ſuisdn̄is ꝗd ponere aūt rn̄dere ſeu agere debeāt ſint inſtructiʸ. ¶ In omnibusᶻ autem cauſis nedum ante:ſed ēt poſtqͣꝫ lis fuerit conteſtata ſiue de veritate ſiue de calūnia ſit īaratum in ip̄is: pōt iudex a partibusexigere iuramentum malicieᵉ quotiēs viderit expedire. IDeꝫ.¶ Procurator habens ſpāle mādatumde calumnia. Io. sUllā tibi iudex iniuriāꝰ feciſſe cenſetur: ꝗ procuratoremtui aduerſarijᵍ conſtitutum ad cauſam habentem ſuper hoc ſpecialemandatum admiſit ad preſtandūin ea calumnie iuramentumª.Rubrica De reſtitu. ſpoliatorum.I Nnocentius quartus.¶ In ciuilibus non admittit̉ ſpoliationis exceptio facta ab alioēactore. In criminalibꝰ admittit̉ fcāa tertio: dūmodo ſit de tota ſbā vl̓maiori ꝑte: exceptio ꝓbari dꝫ īfra

Ide calumnia Diuidit̉. cōtinet tria dicta que patēt in rubro. ſecunNa pars ibi: ꝑꝑ. tertia ibi: ꝙͣuis. Do. Emanauit iſta decre. ad declarationē eoꝝde iureiur. ex lr̄is in vlti. glo. Inno. ⁊ Hoſti. sͣ. e.lr̄is. Abb. sͣ. e. c. jc. e. ti. §. i. ī prin. ⁊ ver. quartū. ⁊. §. ij. v̓ſi. ꝗd ſinō. ⁊. §. reſtat.qn̄. ver. vnin tamēa ¶ Calūnia.di. nerui. ibi: vn̄ꝑ fornicationē. ſb ¶ Ueritate. ꝙ ſolū olinſpiritualibꝰ p̄ſtabat̉ vt ī fine videbis.c ¶ Exiſtat. videbat̉ ꝯͣ: primoex ordine rubrice. sͣ. eo. ſcd̓o exordine illius lr̄e. sͣ. de elec. dudum. ver. lite vero ⁊c̄. ⁊ erat expreſſum. C. e. l. ii. ī prin. sͣ. eo..c. i. ⁊. c. cū cām ad hoc facit lexque dicit qd̓ ꝓcurator an̄ litemꝯte. p̄ſtare dꝫ cautioneꝫ de rato⁊ tunc ſi pͥſtita nō fuerit poſteanō preſtabit̉. ff. de ꝓcur. l. pōp..§. rati. ſꝫ ꝯtrariū eſt verū: ut h̓vides. ⁊ ſic p̄dictorū doctoꝝ cōprobat̉ opinio. Et de iuramento de veritate videbat̉ caſus d̓iureiu. ex lr̄is ad hoc. sͣ. de fideinſtru. cum Ioan. ver. verū. ⁊.jͣ. de teſti. preſentiū ad hoc. ff.de dā. infec. ꝗ bona. §. pe. necenim ſemꝑ ordinē ſcripture ſeruamus. ff. de ſol. l. nec ordo. ⁊.sͣ. de reſcrip. cām que ⁊ cū ī totū tacite omittat̉: vt. jͣ. ꝓxi. rn̄.multo fortius ad tēpus. Ad cōtraria rn̄de verū eē id fieri d̓bere: vt dicit hec lr̄a ſed ſi nō fiatnon propterea vitiatur qꝛ alijsiuribus ſuſtinet̉: vt dixi ⁊ facitqd̓ no. sͣ. de ſpon. du. tua in vlti. glo. predicta lex pōponiꝰ. §.rati. ī alio caſu loꝗtur ⁊ eſt illd̓qꝛ ꝑ cōſtitutionē litis factus eſtꝓcurator dominus litis. sͣ. dePropter. declarat qd̓ no. sͣ. de teſti. tuis in vlt.procur. c. i. eo. lib.glo. C. de iura. calum. l. ii. §. ſed quia.e ¶ Tacite. expreſſe vero remitti nō pōt. C. de iura. calū. l. ii. §. ſꝫ qꝛ: nec valet cōſuetudo de ipſo nō preſtando: de iura. calum. ceterum.f ¶ Tota cauſa. nedum in principio cauſe vt. sͣ. proxi. rn̄.z ¶ Legitime: puta libello dato lit. cōte. ⁊ iudice ſnīante in ſcriptis: ſedēdo ⁊ ꝑ ſerecitando: qd̓ dic vt. sͣ. de libel. ob. c. i. jͣ. de ſen. ⁊ re iudi. c. vlti. ⁊ non die feriato.sͣ. de fer. c. vltimo. Io. an.h ¶ Annullādus. approbata ē ergo opinio Ia. Bal. Io. Cre. Pilei. ⁊ ſequacium: ꝗ hoc dixerant: qꝛ tūc demū exactū p̄ſtari debeat. ff. de no. ope. nū. de pupillo. §. qui opus. ff. de iureiu. iuſiurādū. §. ꝗ ius. ad hoc. ff. de ꝓcu. filiuſfa. §. veterani. C. eo. ti. ita demū. ⁊ ad hoc. sͣ. d̓ ꝓba. qm̄ ꝯtra. vbi d̓ iuramento nil dixitEt reprobata eſt opi. Azo. ⁊ Mar. ꝗbus ꝯſentit Hoſt. sͣ. e. ceterū. ⁊ ī p̄dicta decre. tuis dicentes ꝙ ēt ſi tacite omitteret̉ nō ualeat iudiciū .i. ſnīa. ij. q. vi. §. diffinitiua. C. de ſen. ⁊ inter om. iu. prolatam. quam intellige cum fuerit exactū: ⁊ ꝓeis faciebat predicta decre. ceterū: ⁊ p̄dictus. §. ſꝫ qꝛ vbi videtur ꝙ ex diſſimulation etiam non poſſit omitti ſed expone ibi ſimulatione .ſ. cum ſimulant ſe nō calumnioſe agere: vt ibi dicit accur.i ¶ Iuramētū. sͣ. e. ti. c. ii. Et erat rō qꝛ ī ſpūalibꝰ p̄ſumebat̉ ꝙ ſꝑ eēt deꝰ īmemoria: ⁊ ſic nō calūniarent̉ litigātes ⁊ hoc ꝓbat lr̄a ſequens. Reddebat inno. ī predicto. c. tres rōnes. Prima qꝛ rigor ī ſpiritualibus nō ſeruat̉. de do. ⁊ ꝯtu. ca. i.Scd̓a qꝛ lꝫ iuramentū nō ſit peccatū cū ex frequēti iuratione ſepe ſequit̉ peccatuꝫ.sͣ. de iureiū. ⁊ ſi xp̄s: maxime cū de credulitate ſit hoc ſacr̄m. Tertia qꝛ hoc iuramentū ē a malo nō credētis. de elec. ſignificaſti. ſed parum valēt he rationes: cūin ciuilibus locū habeant.k ¶ In ipſis. ⁊ ſic equū fuit ex quo ceſſabat cā: ceſſaret ⁊ ꝯſtō. sͣ. de ap. cū ceſſātecum ſi. l ¶ Utile .i. neceſſariū. ff. qn̄ ap. ſit. l. i. ⁊. ij. q. vi. biduū vel dic ꝓprie vt ſi iudex videat tales ꝑſonas de ꝗbus non ſit aliqua calūnie ſuſpitio exigetſolum veritatis ſacramētum. primū tutius ⁊ verius reputo.m ¶ Obſeruāt. obſeruabat hoc dn̄s Guil. vt no. ī ſpec. e. ti. §. i. ver. quartū no.hoc ber. equū eē. sͣ. e. c. ii. vt in p̄dicta decre. ex litteris de iureiur.In eiſdem ſpiritualibus cauſis. Nunquid in criminalibus iuretur de calūnia dic vt no. C. eo. l. i. ⁊ sͣ. eo. c. i.sCōtinet tria dicta vt pꝫ in rubro ẜm ibi: procuratoL res. tertiſibi: inoibꝰ. Do. Per pͥmū diciū determināt̉ que no. ꝑ Accu..C. eo. l. ii. in prin. ⁊ no. inno. ⁊ Poſt. pe ⁊ abb. sͣ. eo. c. i. ſuper verbo quecūqꝫcā. Guil. in Spe. eo. ti. §. ij. ver. quid de cā. Bar. brix. in qōne. veneriali q̄ incipiteritur vtrū in cā. Et per predicta videre potes ꝙ hic reprobat̉ opi. Pla. ⁊Azo. qui dicebant ꝙ ex quo iuratū erat in principali non iurabitur in cauſa ap-

pellationis in auc̄. de his qui ingre. ad ap. §. fi. col. viij. ⁊ ꝓ eis faciūt oīaiura. ꝑ que ꝓbat̉ ꝙ eadē ſit cā ap. cū pͥma. xvi. di. habeo. ij. q. vi. ſi quis īquacūqꝫ. C. vt in vna ⁊ eadē cā. l. i. ff. de iudi. ꝓponebat̉. Io. Cre. Hu.Goſ. ⁊ ſupradicti doctores ꝯͣ: quoꝝ hic approbat̉ opi. ꝓ eis. vt. q. iiij. ous. ⁊. ii. q. vi. ſi ep̄s. C. de iudi. ꝓperandū in auc̄. vt. li. iur. in prin. ibi tn̄Accu. tenet primam.de dā. īfec. qui bona. §.pe. Io. an.o ¶ Iuratū. propter hocerat dubitatio: qꝛ nō videbatur tūc debere iurari: ⁊ qꝛ bis iuranduꝫ nōeſt: ⁊ qꝛ tūc ſuꝑfluū videbat̉ iuramentū: qd̓ faciēduꝫ nō eſt de iureiu. ⁊ ſixp̄s de ꝓba. c. ij.p ¶ Iuramētū. ſed d̓ calūnia iurari debet ſtatpoſt lit. cōteſt. vt. sͣ. c. ꝓxi. no. ergo arg. ꝙ faciēda eſt lit. cōteſt. in cā appellationis d̓ hoc no. sͣ.de teſta. c. Rainaldusver. dilectus.q ¶ Dicenda. ſi talis eſtcā in qua iuret̉ de veritate: vt in fl. c. dicitur.r ¶ Procuratores. Emanauit iſte ver. ad declarationē glo. p̄dictarūInno. Poſtiē. guil. inSpec. e. ti. §. ſequit̉. ī fi.⁊ eiꝰ hic approbat̉ opi. ⁊r̄probat̉ opi. Poſt. quitenebat contrarium.s ¶ Poſt. hec erat dubitatio: qꝛ nō videbaturbis iurandum. C. e. ti.auc̄. hodie.t ¶ Deputant̉. ab ipſisprincipalibus. vel a procuratoribus ꝗ poſt litisconte. ſubſtituer̄ poterūt.sͣ. eo. lib. de procu. c. i.¶ Ab ipſis. no. ꝙ lꝫ procurator iuret in aīam dn̄i .xvij. q. iiij. metuentes. c. di. optatū. lxiij. di. tibi dn̄o vbi d̓ hoc. ⁊ sͣ. eo. li. de elec. procuratorſacr̄m tn̄ calūnit ⁊ in aīam dn̄i ⁊ in ꝓpriā prebet vt hic vides: al̓s aūt qͣreiuraret: ex quo dn̄s iurauerat: ⁊ in hoc caſu nō ē neceſſariū ſpāle mādatuꝫde ſindico vero dic vt. sͣ. eo. in pertractandis.x ¶ Iuramentū. No. ad qō̓nem qua querit̉: an heres vel ſucceſſor neat̉iurare: ex quo defunctus iurauerat. Et dic ꝙ ſic per hanc litterā eꝑ auc̄..C. e. ti. principalis. ⁊ per. l. ff. de dā. infec. qui bona. §. pe. potuit .n. d̓functus habere bonā fidē: ⁊ heres vel ſucceſſor malam. ff. de accuſa. ſi cui. ꝯͣ.de re. credi. generaliter primo reſponſo. licet quidam contra quia heres ⁊ſucceſſor eadem perſona cum defuncto cenſentur in auc̄. iuſiurā. qd̓ a moriente preſta. §. ij.y ¶ Inſtructi. in hoc caſu recitabant predicti doctores non debere ꝓcuratorē iurare. qꝛ ꝗ faciunt per aliū ⁊c̄. de reg. iur. qui facit ꝑ alium.z ¶ In oībus. declaratur per hoc qd̓ no. sͣ. de reſti. ſpo. litteras in glo. antepenul. ⁊ de proba. c. ij. ⁊ reprobatur qd̓ nota. de teſti. preſentiuꝫ. in glo.iuramentum. in fi.⁊ ¶ Malicie. lꝫ ergo ex quo iuratu eſt de catunia amplius in eadem cā d̓calumnia iurandū nō ſit: vt. C. eo auc̄. hodie ab eodē. ⁊ sͣ. proxi. reſpon.de malitia tn̄ bn̄ iuratur: puta cū ſuſpicat̉ iudex ꝙ malitioſe proponatuexceptio petatur dilatio: ad hoc de excep. paſtoralis de teſti. vltra tertiam.C. de fi. inſtru. l. vlti. xxx. q. v. iudicantem.Ao emanauit a vēIllam tibi. Quia breue eſt non diuidituEclarationem eoruꝫ que leguntur ⁊ no.dem ti. l. ij. §. ii aūt abfuerit. ⁊ per ber. sͣ. e. c. ii. ⁊. c. ceterum. ⁊ per. Inno. ⁊ Hoſt. sͣ. eo. cū cām⁊ per Guil. in Spec. eo. ti. §. reſtat. ver. quid ergo. Io. an.¶ Iniuriam. quā ſi inferret: iudex nō eſſet. sͣ. de v̓b. ſig. forus in fi.z ¶ Aduerſarij. ⁊ ſic erat procurator ſingularis perſone. de ſindico enimvniuerſitatis vel collegij nō dubitamus qui iuret. sͣ. eodem in pertractādis. ⁊ capitulo ſequenti.a ¶ Iuramentum. dicunt quidam ꝙ olim procuratores indifferenter iurabant. ff. de dam. infec. qui bona. §. pe. ſed fuit poſtea ſtatutum ꝙ ſoluꝫprincipales ꝑſone iurent. ff. eo. ti. l. ij. §. ſi aūt ⁊ sͣ. eo. ti. c. i. qd̓ veꝝ ē niſi procuratores habeant ſpāle mandatū vt hic. ff. de iureiu. l. iuſiuranduꝫqd̓ ad pecunias. Alij dicebant ꝙ procurator priuati etiam cū ſpāli mandato ad iurandum nō admittitur per prima iura ſed quia non expedit inra corrigi vt. sͣ. eo. de elec. cū expediat: dic. l. qui bona. non eſſe correctaꝫſed loqui ī caſu decre. iſtius .ſ. cū habeat procurator ſpeciale mandatum: