Liber

tenere: quod ſi a quoquā ſecus preſumptum fuerit: irritum ſit omninoª.TDem.¶ Nō vꝫ cōſuetudo qd̓ d̓ officiali ep̄i ad ep̄m appelletur. Ioā. arOn putamus illam conſuetudinem quantocunqꝫᵇ tempore d̓ factoᶜ ſeruatam conſonamrōni: ꝙ ab officialiᵈ epiſcopi ad eūdem ep̄m valeat appellari. ¶ Neab eodēᵉ ad ſeipſuꝫ: cū ſit ideꝫ auditoriūᶠ vtriuſqꝫᵍ appellatio interpoſita videaturʰ.T Dem.¶ Ualet cōſuetudo preſcriptaep̄s in īquirēdo puniēdo ⁊ corrigdo ſubditoruꝫ exceſſus ſui capitulꝯſiliū reꝗrere nō teneatur. Io. anOn ē: dū tn̄ al̓s ſit p̄ſcriptaᶠcanoniceᵏ ꝯſuetudoˡ quā allegatᵐ ep̄s reprobāda: ꝙ in inꝗrendis puniēdis ⁊ corrigendisⁿ ſubditoꝝ exceſſibꝰº ꝯſiliū ſui capituli reꝗrere minime teneat̉ʰ. Idem.¶ Per reſcriptū apl̓icuꝫ quod d̓p̄benda pͥmo vacatura mādabat̉alicui ꝓuideri: laudabilis illius ec-

cleſie cōſuetudo nō tollit̉: hinc ē ꝙſi ibi ē ꝯſuetudo ꝙ ātiꝗores canonici vacātes p̄bēdas poſſint optar̄gradatī illo n̄ obſtāte mādato poterint antiꝗores vacantem optarep̄bendā: ⁊ expectatis ꝑ. xx. dies optare volentibꝰ executor de nō optata ꝓuidebit eidē. ſi aūt p̄bendā vacāteꝫ in curia papa ꝯfert: tūc illamantiꝗor optare nō poterit. Io. an.¶ Um in tuaq eccleſia in qua cōſuetudoʳ habetur: ꝙ antiꝗoresᵉ canonici gradatimᵗ melioresˡſi voluerint poſſint cum vacātˣ ꝑ ſevel ꝑ aliosʸ optare p̄bendas: ꝓuideri mandamus alicui de prebenda nulli alij de iure debitaᶻ ꝓximoʳinibi vacatura: hmōi non obſtantemandatoᵍ potuerunt ipſi antiquiores iuxta cōſuetudinem eādē optare: cū prebenda vacabit. ⁊ illa queoptata non fueritˣ: ſi nulliª ſit debita: erit illi pro quo ſcripſimꝰ ꝯferēda. ¶ In p̄bendis v̓o apud ſe. ap.vacātibusᵇ cum de ipſis per romanum pontificem ordinaturᶜ locus

a ¶ Omnino. vt poſſumus dicere ꝙ omnibꝰ careat qꝛ omnia illicite cōcupiuitfacit. sͣ. de trāſla. lꝫ ⁊. cuāto. ⁊ melius. jͣ. de p̄bē. cū ſingula .i. rn̄ſo. ī fi. Io. an.mo ponit dictum. Secūdo rōnem aſſignat ibi: neu ab eodem. Dorn pium non ſit memoria. sͣ. c. ꝓxi. Io. an.b ¶ Quātocūqꝫ. etiam ſi inc ¶ De facto. bn̄ dicit. quia deiure non: vt. jͣ. dicam.d ¶ Officiali. generali .ſ. ſecusenim ſi delegatus eſſet ad cāꝫſpālem ab ep̄o. qꝛ tunc ad ip̄mep̄m appellari deberet de offi.dele. ſuper queſtionum de ap.dilecti. ⁊ ibi de hoc. ff. quis ⁊ aquo ap. ſit. l. i. ⁊ reprobata eſtper iſtud. c. glo. gof. qui no. inſumma d̓ offi. vi. §. item dubitari. ꝙ de officiali epiſcopi debet ad epiſcopum appellari. etadde ꝙ dicā. jͣ. de ap. romana.i. rn̄. ⁊ reprobata ē gl. ber. poſita ī ipſo. c. dilecti filij prior deap. vbi dicebat ꝙ de conſuetudine poterat induci ꝙ d̓ officiali ad ep̄m appellaret̉. ſicut īducit̉ ex ea. ꝙ omiſſo medio appellaretur ad ſuperiorē. ⁊ idē dicebat hoſti. jͣ. de ap. romana .i.rn̄. ⁊ ea rōne. ſꝫ falſuꝫ ē vt h̓ vides. ⁊ pōt eē ratio quia appellatio ē de minori iudice ad maiorem prouocatio: vt no. ſummiſte Goſ. ⁊ alij ī ti. de appelſed hic non prouocabat̉ ad maiorem: ſed ad parem vel eundvt hic vides patet ergo ex ipſiꝰappellationis deſcriptione:hic appellatio dici non poteſt:vnde conſuetudine induci nonpoterit id propter quod appellationis ſubſtantia deſcriptione mutetur: ex qua ratione ſequitur ꝙ non valeretconſuetudo ꝙ ad minorem appellaretur. ſicut vides in ſimili. qꝛ non valet pactum factum in precario: per quod ipſius precarij natura mutet̉: vt ſi vſqꝫ ad certum tempus detur etiam ante tempus reuocabitur. ff. de preca. l. cum precario.Preterea licet interlocutoriam ſuam iudex reuocet: diffinitiuā tamē nō. quoddic vt no. de appel. cum ceſſante. cum ergo officialis ſententia ſit epiſcopi nō mirum ſi ipſe adiri non poteſt. ⁊ non obſtat ꝙ per conſuetudinem poteſt appellariomiſſo medio: quia appellare gradatim non eſt de ſubſtantialibus appellationis. ſed de circunſtantijs. vnde appellatur ad papam ⁊ ad legatum omiſſo medio: ⁊ circunſtantie contractuum per pactum tolli poſſunt. sͣ. de commo. c. vnode depo. bona fides. ſic ⁊ iſta circunſtantia per conſuetudinem: vt p̄dicta decreta. romana.e ¶ Ab eodem. ad ſeipſum .i. de officiali ad officialem. vel verius d̓ epiſcopo adepiſcopum.f ¶ Auditorium. infra de appella. romana. primo reſponſo.g ¶ Utriuſque. epiſcopi ⁊ officialis.h ¶ Uideat̉. jͣ. contra de ap. a collatione vbi de ep̄o ad eundeꝫ ep̄m appellatur.Solū. non eſt idem conſiſtorium ep̄i inquātum eſt canonicus: ⁊ eius inquātumeſt ep̄s: ⁊ ideo ſi collationi interfuit vt canonicus ad eum bene poterit appellari:vt ibi ⁊ eodem modo reſponderi poteſt ad iura per Bernarduꝫ inducta in ſupradicta glo. Item no. ꝙ licet ſit idem conſiſtorium epiſcopi ⁊ eius officialis: ita ꝙnon appellat̉ de officiali ad ep̄m: tn̄ ſi officialis ep̄i recuſat̉ ſuſpitionis cā coramep̄o eſt probanda. jͣ. de offi. dele. ſi contra vnū in fi. vnde lꝫ dicamus ꝙ appellatio ⁊ recuſatio paria ſint: nō eſt verū per oīa: vt recitari ſolet. sͣ. de ap. ſuꝑ eo. ij.vnde in recuſatione recurritur ad parem. ⁊ obtinet etiam in delegatis datis cuꝫclauſula: ꝙ ſi nō omnes: vt in ea decreta. ſi contra in prin.On eſt. Corrigitur: quod no. per hoſti. sͣ. de his que fi. a prela. ſine conE ſenſu. c. nouit: ⁊. c. ea noſcitur. in fi. Io. an.¶ Preſcripta. ſuper hoc vide qd̓ no. de conſuetudine. c. vlt. ⁊. viij. di. fruſtra.Canonice .ſ. cum bona fide ⁊ titulo qd̓ dic. ⁊. jͣ. de preſcrip. c. i.l ¶ Conſuetudo. que deſcribitur eſſe ius quoddā moribus īſtitutum. quod prolege ſuſcipitur cum deficit lex. i. di. conſuetudo.m ¶ Quam allegat. ⁊ probat. ei eniꝫ non creditur licet epiſcopus ſit. vi. queſtione. ij. ſi tantum: ⁊. c. placuit.n ¶ Corrigendis. iſta .n. generali demandatione ep̄i nō tranſeunt in officialem.jͣ. de offi. vica. c. ij. nec beneficiorum collatio. e. ti. c. vlti.o ¶ Exceſſibus. ad quos corrigendos proceditur multis modis: vt. sͣ. de ſymo.licet hely. Io.p ¶ Teneatur. ad quod alias tenet̉ de iure cōmuni. xv. q. vij. ep̄s nullius de exceſ. pͥla c. i. alias irrita eſſet ſententia ſua vt ibi. ⁊ in ca. epiſcopus: ⁊ cōcor. de hisque fi. a pla. nouit: ⁊. c. quāto de talibus ſenioribus ītelligitur. de accu. qualiter.ij. de ſimo. licet hely. xv. q. vij. ſi quid. lxxxvi. di. ſi quid. ⁊ hic adde qd̓ no. xv..q. vij. epiſcopus. de offi. ordi. c. irrefragabili.

Am in tua eccleſia. Diuiditur in tres partes. in prima poniturcaſus dubij diffinitio. in ſecunda exceptio. in tertia prouiſio. ſecundaibi: in prebendis. tertia ibi: ne autem. Do.Tua. in bonon̄. eſt talis conſuetudo: ⁊ in multis alijs eccleſijs.r ¶ Cōſuetudo. no. ſimpliciter dixit ꝯſuetudo: nō dixit pͥſcripta. nota igit̉ꝙ vbi conſuetudo rationabilis eſt ⁊ nō ꝯtra iusſufficit ſi ſit longeua. licꝫ.xl. an. preſcripta nō ſit:vn̄ dixit io. tunc ſufficereſpaciū. x. ānoꝝ h̓ no. xij.di. ꝯſuetudo ⁊ fac̄ ꝓ hisq̄ no. Inno. ⁊ Hoſt. sͣ.eo. ti. c. vlt. ⁊ Cōpoſto.ibidē ī pͥma glo. vbi dic̄ſic iudicatuꝫ fuiſſe ꝑ papam ī mediolanē. eccleſia: in qua erat conſuetudo ẜuata xxv. annis.ꝙ antiquior cauonicuspoſſet mutare domuꝫ ⁊pronunciauit papa illaꝫvalere: lꝫ. xl. annis preſcripta nō eēt. Si enī papa h̓ putaſſꝫ p̄ſeriptionēreꝗri: ita h̓ addidiſſet vt.sͣ. addidit. c. ꝓxi. Iſtav̓o cōſuetudo īnitit̉ rōni⁊ eꝗtati iuris: vt pꝫ ī gl.ſequenti: ⁊ qd̓ hic dicit d̓conſuetudine. puto verū etiā in ſtatuto ad hoc.sͣ. eo. li. de conſti. c. i. ⁊quod ibi dixi.s ¶ Antiquiores. nonetate ſed tempore quo ineccleſia militauerunt: ⁊idem ſi eſſet conſuetudode antiquioribus etate:vel maioribus ordine vel aliam equitatem continens: ⁊ no. ꝙ conſuetudo iſta innititur equitati canonice: que vult antiquiores preferre canonicos. ad hoc. lxi. di. quid ꝓderit. ⁊. c. ſequen. ad fi. ⁊. lxxiiij. di. epiſcoporū.cum ſimili.t ¶ Gradatim .ſ. ꝙ pͥmo antiquior mutare poſſit: ⁊ ſi mutare noluerit primus: poterit mutare ſecundus: ⁊ nolente ſecūdo tertius. ⁊ ſic de ſingulis:⁊ hoc vult dicere. Io. an.u. ¶ Meliores. non enim minores optare volunt de cle. nō reſi. ca. i. necvult quis iactare pecunias ſuas. ff. de proba. cū de indebito. ⁊ no. ꝙ in pͥbendis diſtinctis non reprobat̉ imparitas: vt vna ſit melior altera: ⁊ facit ad ea q̄ no. de maio. ⁊ obe. ſtatuimus. quid ſi in tali eccleſia minoremmagis forte ex cā ſibi gratam mutare velit ⁊ optare antiquior canonicusnūquid poterit: videtur ꝙ nō. jͣ. de pͥben. cui. d̓ nō ſacerdotali. ꝯͣrium credo qꝛ ꝙ fauore ⁊c̄. jͣ. de reg. iur̄. qd̓ ob gr̄am. C. de legi. qd̓ fauore. ff. delegi. nulla iuris rō. in fi. ⁊ ar. ff. de vſu ⁊ habi. l. vlti. ⁊ ſatiſfactū creditoriintelligit̉ quomodocūqꝫ ſatiſfiat. Ad decre. cui d̓ nō dico illud in mandato ſpeciale: cuius formā tranſgredi non licet vt ibi pꝫ al̓s regulariter ꝯͣ qꝛcui licet plus ⁊ minus. jͣ. de re iudi. cui licet cū ſuis cōcor.x ¶ Cum vacant. non vacantes ergo optare vel acceptare non poteſt. ſedhoc qꝛ conſuetndo id non habet. Idem .n. de non vacantibus crederem ſiconſuetudo eſſet eadem ratione.y ¶ Uel alios. hic .n. ineſt regula. qd̓ ibi pōt ꝗs ꝑ alium qd̓ ꝑ ſe. jͣ. de reg.iu. pōt ꝗs cum fuis cōcor. de hoc tamē dic vt ibi dixi.z ¶ De iure debita. ꝑ hoc ſatis pꝫ ꝙ pōt fieri mutatio: ꝯſuetudo enī ē iusquoddaꝫ: vt ſupra dixi. ſꝫ de ꝯſuetudine debetur hec p̄benda antiquiori ꝙmutare voluerit. ergo de iure: nō igitur eſt de iure hec p̄benda debita impetranti. ſed alia non optata: vt. jͣ. papa rn̄det. ⁊ hoc idem ꝓbatur olim ꝑdecre. de cōceſ. prebē. ex parte. in fi.⁊ ¶ Proximo. ⁊ ſi nō adijceret̉ de ꝓxima ītelligēdū eēt: al̓s qͣ ratiōe de ſecūda ⁊ tertia: ⁊ ſic de ſingulis. ꝓbat̉ hoc. ff. de vb. obli. eum ꝗcalēdis.Mandato. quo mādatur tibi ꝓuideri de prebē. ⁊cͣ.x ¶ Non fuerit. ex quo enī vacat p̄benda: neceſſe eſt vnam remanere nōoptatā. de illa igit̉ ꝓuideatur impetranti.a ¶ Nulli. puta priori tempore impetrationis. sͣ. ti. ꝓxi. tibi. ⁊ .jͣ. d̓ prebē.eum cui. ⁊. c. ſi poſtꝙͣ. Io. an.b ¶ Uacantibꝰ. iſte olim de conſuetudine ꝯferebātur a papa de accu. accedens. hodie v̓o de iure cōi ſedes apoſtolica illa cōfert. jͣ. de p̓bē. lꝫ. ⁊ de ꝗbus bn̄ficijs vel p̄bēdis intelligātur. dic vt eo. ti. pn̄ti. ⁊. c. ſe.Ordinat̉. ſꝫ quare dicit hoc cū alius de ipſis ordinare nō poſſit: vt dixi. sͣ. in glo. ꝓxi. dico ꝙ interdum ꝑ alios de talibꝰ ordinat̉: puta cum papa de ipſis non prouidit infra mēſem: vt. jͣ. de prebē. ſtatutum. ⁊ tunc nōhaberet locum verſi. iſte cum locum ſolum habeat cum papa prouidit:vt patet per litterā. Sed pone de ſpāli ptāte tributa a dn̄o papa qꝛ gene