Liber

Rubrica de conſtitutionibus.BO nifacius. viij.¶ Noua cōſtō pͥncipis tollit pͥmāꝯtrariam quāuis id non exprimatSpāles ꝯſuetudīes ⁊ ſtatuta rōnaia n̄ tollit: niſi id expͥmat. Io. arIcet ro.ª po. ꝗ iuraᵇ oīa ī ſcrineo pectoris ſui cenſetur habereᶜ: ꝯſtitutiōeꝫ ꝯdēdo poſteriorē: pͥorēᵍ quāmuis de ip̄a mētionē non faciat: reuocar̄ᵉ noſcaturᶠqꝛᵍ tn̄ locoꝝ ⁊ ꝑſonaꝝ ſingulariuꝫᵍcōſuetudines ⁊ ſtatuta: cuꝫⁱ ſint fcīᵏ⁊ ī fcō ꝯfiſtāt: pōt ꝓbabil̓r ignorareˡ. ¶ Ipſisᵐ dumtn̄ ſint rōnabiliaⁱꝑ ꝯſtōneꝫ a ſe nouiter editā: niſi expreſſeº caueatur ī ip̄a nō ītelligitur īaliquo derogareᵖ. ¶Dem.¶ Duo ſūt dcā. Primū ꝙ ſtatuta ordinarioꝝ nō ligāt: ꝓbabiliterignorātes. Scd̓m ꝙ ſtatutū ep̄i ex

tra ſuā dioceſim ſubditum non ligat. Ioannes. an.T aīaꝝq ꝑicul̓ obuiet̉: ſnijsʳꝑ ſtatutaᵍ quorūcūqꝫ ordinariorūˡꝓlatis: ligari nolumus ignorātesⁱDūtn̄ eorū ignorātia craſſa nonfuerit aūt ſupinaˣ. ¶ Statutoʸ ep̄iquo in omnes ꝗ furtuꝫ cōmiſerintexcōicationis ſnīa ꝓmulgatur. ſubditi eius furtuꝫᵉ extra ip̄ius dioce.ᵍꝯmittentes minime ligari noſcunt̉Cū extraˣ territoriūª ius dicentinon pareatur impune.Rubrica de reſcriptis.G Regorius nonus.¶ Reſcriptuꝫ impetratū ab excōicato ēo iure nullū ⁊ īde ſecutuꝫ:niſi ī cāꝫ excōicationisvl̓ appellationis. h. dicit.¶¶ Pio iureᵉ reſcrip-

Icet Diuiditur qꝛ duo facit pͥmo ſimilitudinē īprobat rōneꝫ reddēs⁊ caſuꝫ ſoluit: duas modificationes ponēs. ſcd̓a ibi ipſis. Do.¶ Romanus. vocantur interdū ep̄i maximi pōtifices. xxi. diſt. clerosſolus vero papa ſummus. uel romanus pontifex appellatur: vt hic. xxiij. diſtī. innoīe. jͣ. ti. ꝓxi. ſi gratioſe: de ſen. ex. ſi ſummus. in cle.¶ Iura. no. ex hac lr̄a rōnemqͣliter aliud in iuribus: aliud inreſcriptis: ut pͥmū iuſtollat̉ perẜm ꝯͣrium: ſed non primum reſcriptū ꝑ ſcd̓m. niſi de illo fiatmentio. sͣ. de reſcrip. ceterum.¶ Hr̄e. C. de teſta. l. oīum. ꝯͣ.xxiij. di. preterea. ⁊. xxx. q. iiij.qd̓ aūt vbi non recoluit vrbanus eius qd̓ predeceſſor leo prohibuerat. ſolu. ut ī predicto. c. pͥterea notatur.d ¶ Priorem. poſteriori directe cōtrariam.e ¶ Reuocare. de cō. diſ. i. c. uaſa. de cog. ſpi. c. i. ff. de legi. l. n̄ē nouū. in legibꝰ ergo ꝯͣrijs ſtamus vltime. idē in teſtamentisCxiij. q. ij. vltima yoluntas de cele. miſ. cū marthe. ff. de leg. i. ſimihi. rō ē vtrobiqꝫ: qꝛ vtrunqꝫpendet ex voluntate vnius tm̄.in his aūt q̄ pendēt ex volūtateduoꝝ dic ut dixi. jͣ. de reg. iur̄.ꝗ prior. ⁊ qd̓ de teſtō dixi .ſ. ꝙvltīo ſtamꝰ: intelligas etiam ſiī ipſo de pͥmo nō fiat mētio. fallit in duobus caſibus .ſ. ſi pͥmūteſtm̄ factū ſit inter liberos. C. de teſta. aucͣ. hoc īter liberos: ⁊ eum ipſe teſtator legem teſtandi ſibi dixit ſic: ſi fecero aliud teſtm̄ nō valeat: qꝛ tunc ſecūdū faciendopꝫ ꝙ faciat mentionē pͥmi. ff. de lega. iij. l. ſi ꝗs in prin. Io. an.¶ ¶ Noſcat̉. ē ꝯͣ. sͣ. de reſcri. nōnulli: d̓ etate. ⁊ qual. eā te. sͣ. d̓ capel. mo. ex ꝑte. jͣ.de exceſ. prela. c. vno: ⁊ .xxv. q. ij. reſcripta: ⁊. l. oēs q̄C. ſi ꝯͣ ius ul̓ vti. pu. l. vl.⁊ ibi de hoc dic predicta iura nō eē ꝯͣria: illa .n. de reſcrip. datis ꝯͣ legē loquunt̉ q̄non valent niſi in ipſis fiat mentio de lege: ⁊ maxīe cū ibi cadit error facti: ut ī. c.nōnulli. hic de ſcd̓a lege loꝗtur q̄ primaꝫ tollit directe ꝯͣriam: lꝫ de illa nō faciatmētionem: ⁊ potuit eē rō: qꝛ maturius ⁊ deliberatiꝰ ſit legis ꝓmulgatio ꝙͣ reſcripti ꝯceſſio. ad hoc. sͣ. in ꝓemio huius libri ī fi. in reſcripto etiā dicimus ꝙ ſi ꝯſtaret de certa ſcīa principis valeret reſcriptū ꝯͣ ius elicitū: ut in ꝯtrarijs notat̉ ſꝫ prima facie preſumit̉ ꝑ īportunitatē obtentū: vn̄ expectari ſoſet ſcd̓a iuſſio: in auc̄. utnulli iudi. §. hec v̓o iubemus. col. iij. in auc̄. de iudi. §. oēs aūt col. vi. ⁊ ſi reſcrptum concedit aliꝗd ꝯͣ ius: iam in eo mutat nomē reſcripti: ⁊ dicēdū eſt priuilegum. iij. di. priuilegia: de v̓b. ſi. abbate. item ꝯͣ: qꝛ antiꝗori iuri ſtandū eſt. xxxiij. q.ij. hoc ipſum. ⁊. l. di. dn̄o ſancto. in fi. dic ut ibi in glo. pe.¶ Ꝙꝛ. diuerſitatis ratio.h ¶ Singulariū. no. qꝛ ꝑ hoc pꝫ ꝙ generalē ꝯſuetudinē bn̄ tollit noua ꝯſtō prīcipis ⁊ merito: qꝛ illius legis ꝓmulgatio alias ſuꝑflua ⁊ inutilis eēt: ſed in ſingularibus ſecus: qꝛ lꝫ lex nō hēar locū bonon̄. hēbit locū mutine padue ⁊ locis alijs.i ¶ Cum ſint. ratio rationis.k ¶ Facti. nō .n. reuocat qͥ ignorat: ignorat aūt q̄ ſunt facti: ⁊ puto ꝑ hanc lr̄aꝫ terminatā qōnē illā qua querit̉. an noua ꝯſtō reuocet ſtatutū ep̄i ꝯͣriū quo ſoluꝫ cauebatur ius cōe. pone in terminis decre. de eta. ⁊ qͣli. preterea. q̄ quātū ad preſentationes patronoꝝ ē hodie reuocata ꝑ decre. jͣ. d̓ inſti. c. ij. Nunquid ſublatū eritſtatutū ep̄i quo illud ſimpliciter cauebat̉. qd̓ dicit decre. preterea. Eodē mō p̄tponi exemplū de decre. sͣ. de ꝯceſ. prebē. accedēs. ad decre. eo. ti. c. ij. ⁊ de decr. d̓cenſi. romana. ⁊. c. exigit ad decre. eodē. ti. felicis: dico aūt ꝙ ſicut ſublatuꝫ ē iuscōe. ita ⁊ ſtatutū qd̓ ſimpl̓r ꝯtinebat ius cōe: cum illud non ſit facti: nec confiſtatin facto: īmo ſit iuris ⁊ ꝯſiſtat in iure: ⁊ facit qd̓ no. inno. ⁊ Hoſtien̄. ⁊ modernisͣ. de reſcrip. c. i. vbi no. ꝙ de reſcripto vl̓ priuilegio qd̓ ſimpl̓r ꝯtinet ius cōe ī ſecundo priuilegio uel reſcripto nō eſt neceſſe fieri mētionē: ⁊ ſi ꝯtrariū diceremꝰ iāFęp̄i poſſent tollere ptātē ſūmo pōtifici tollendi iura in dio. ſuis ſtatuēdo ſimpl̓r q̄iure cauent̉. itē probo id euidentiſſima rōne. iſta decre. eꝗparat iſta duo: ꝯſuetudines ⁊ ſtatuta ſingularia: ſed iam ſeq̄ret̉ ꝙ oīum iuriū correctio uel mutatio eētinutilis. dicā .n. ꝙ lꝫ reuocatuꝫ ſit ius cōe: tn̄ cōſuetudo preſcripta qͣ ẜuatum fuitius cōe reuocata nō ſit eadeꝫ rōne qua id dicimus de ſtatuto: ⁊ id eēt abſurdum.item non poſſumus dicere ꝙ ſtatuta continentia ius cōe ſint ſingulariū ꝑſonaꝝqd̓ reꝗͥrit hec decre. item ſi papa tollit ſuā conſtitutionē qd̓ ē plus. multo fortiꝰ cōſtitutionē īferioris idē dicētē qd̓ eſt minus: ad hoc optime facit de fi. inſtru. paſtoralis vbi dr̄ qd̓ ſi decre. extrauagās conſonat iuri cōi: iudicari dꝫ ẜm ipſaꝫ qꝛ iusē idem: igit̉ dicam ī locali ſtatuto: ꝙ ſi continet ius cōe ſublato iure tollit̉ ſtatutū:qd̓ ius cōe eſt. Si igit̉ ꝯſuetudo ⁊ ſtatutū ſingularia ſint: ⁊ ꝯſiſtāt in facto: ⁊ ſintrationabilia: nec expreſſe reuocentur: eis non derogatur ꝑ conſtitutioneꝫ nouitereditam: alias ſecus. h. d. decre.norar̄. sͣ. ut cle. bn̄. ut noſtruꝫ. m ¶ Ipſis .ſ. ꝯſuetudinibus ⁊ ſtatutis.n ¶ Rōnabilia: vtruꝫ ꝯſuetudo ſit rōnabilis: necne: relinquenduꝫ ē iudici: cū necceria regula tradi poſſet ẜm Hoſt. ꝗ hoc no. in ſumma de ꝯſue. §. ꝗd ſit ꝯſuetudo. v̓. ꝯſuetudo ē vſus. ⁊ bn̄ dicit rōnabilia: qꝛ hoc ſolum ꝙ rationabile eſt de-

fendit eccl̓ia. xxiiij. di. c. vlt. ⁊. lxxxj. di. ſi ꝗ fine. de rōnabili aūt cōſuctudīpone exēpla. jͣ. de cōſue. c. iij. ⁊. iiij. sͣ. de ꝯſue. cū dilectus. ⁊ facit qd̓ dicaꝫ.jͣ. de ele. ex eo quod. in fi.o ¶ Expreſſe. jͣ. de ꝯſue. c. i. ⁊. ii. de elec. qꝛ ſepe: ⁊. c. cū nō deceat. in ꝗbusreuocant̉ ēt priuilegia ⁊ ſtatuta. de cle. nō reſi. c. vno. jͣ. de cenfi. quāquaꝫde pęn. ⁊ re. c. ij. de hig..c. vno de ca. mo. c. vnocū ſi. q̄ oīa non videturcōpetentia exēpla cū illanon eſſent rōnabilia. qd̓uerū p̄t dici hodie: quiaius reſiſtit. hēs exemplahodie circa ꝯſuetudinesde eta. ⁊ quali. vt hi quiin fi. cum ſuis concordātijs.p ¶ Derogare. ꝯͣ. ff. deſepul. vio. l. ij. §. diuusſol. illa lex ml̓tis modisintelligit̉: ut ibi no. ⁊. ff.de legi. l. de ꝗbus. ſed inquantum dicere videt̉ ꝙꝯſuetudo vel ſtatutū p̄cedens legeꝫ tollat̉ a lege:dici pōt hoc veꝝ cū princeps hoc intendit: vt no.ber. ſe intelliger̄ illā legē.sͣ. de fi. inſtru. paſtoral̓ī glo. i. in fi. q̄ ſolutō approbat̉ ꝑ hanc decre. reprobat̉ aūt hic opi. hoſtien. ꝗ ꝯͣ hunc tex. no. inſum. de cōſue. §. ⁊ de virtute. ver. ſed ſpeciale eſt.n prima ponit dictuꝫ cui determinationem ſubU dit: ibi dum. in ſedā ſoluit dubiū ⁊ rōne ſubdit ibi: cū ex. do. hec d̓ereta. edita ē ad declarationē decre. d̓ ſen. excō. a nobis .i. ⁊ eius quod ibi no.Io. an.q ¶ Aīarū. ad idē de iureiur. c. i. ⁊ de ſepul. c. i.r ¶ Snījs q̄ ligāt aīam ut locū hēat ꝓxima rō: lꝫ idē in alijs ſententijs q̄penas tꝑales īferunt. ꝑ. l. ff. de decre. ab or. fa. l. vl. vbi hēs ꝙ municipaliſtatuto nō ligat̉ ignorās: ſed ſciēs tm̄: ad hoc. C. de teſta. l. iubemus in fi.⁊ pōt dici ꝙ ī hoc ꝓuidet̉ aīabꝰ ſaltē ꝓpter peccatuꝫ inobediētie qd̓ ē maximū. viij. q. i. ſciēduꝫ. ul̓ de his dixit: qꝛ de alijs nō erat dubiū ꝑ dictā legēs ¶ Statuta. generalibus gͦ ſtatutis canonū uel legum nō loquit̉: que aboībus ſciri ⁊ cuſtodiri debēt. sͣ. de conſti. c. i.t ¶ Ordinariorū. ꝗ dicant̉ ordinarij no. goſ. ⁊ ber. sͣ. d̓ offi. or. cū eccl̓iaꝝu ¶ Ignorātes: ꝯͣriuꝫ no. ber. in pre. decr. a nob̓. ⁊ mouebat̉ ex eo qꝛ īcidebat in factum iā dānatuꝫ: ⁊ qꝛ ī culpa fuit rē ꝓhibitā faciendo: ⁊ q̄rere debuerat: ſicut ēt vbi culpa precedit non excuſat metꝰ. ff. qd̓ me. cā. ſi mulierx ¶ Supina. q̄ ē ignorare qd̓ oēs ſciunt. de poſtul̓. c. i. de cle. ex. mi. apl̓iceignorātia ergo alia ſcī: alia iuris. ſi iuris: aut cōis aūt ſingularis: ſtatutū.n. epiſcopi ius facit īter ſubditos: qd̓ tn̄ nō ligat ꝓbabil̓r ignorātes ut hic.¶ Statuto. no. ep̄m poſſe facere ſtatuta: ad idē. sͣ. proxi. rn̄. de ma. ⁊ ob.ſi quis venerit: ⁊ legatꝰ in prouincia ſua. sͣ. de offi. le. c. vlt. ⁊ ſunt talia ſtatuta ꝑpetua ēt poſt obitum vel receſſum: ut ibi.z ¶ Cōmiſerint. ꝯͣ. jͣ. de ſen. ex. romana. §. caueāt vbi dr̄ ꝙ ꝓ futuris delictis excōicatio ferri non dꝫ. ſo. aliud ferre in aliquem excommunicationisſnīaꝫ pro futuro d̓licto: ut ſi dicat excommunico te ſi tale ꝗd feceris qd̓ ibiꝓhibet̉: alid̓ ſtatutuꝫ generale facere excommunicatiōeꝫ ſulminās: qd̓ hicꝑmittit̉: ut. sͣ. de ſen. exc. a nobis .i. uel lꝫ ibi ꝓbibeat̉ ferri: tn̄ lata tꝫ: vt ibino. ber. uel ſi dicat̉ ꝙ iſtd̓ commiſerint ſit preterituꝫ: nullum contrarium:qd̓ prius dixi tene: ⁊ adde quod ibi dicam.⁊ ¶ Furtuꝫ. qd̓ eſt ꝯͣctatio rei aliene iuito dn̄o frauduloſa: ⁊ aīo lucrādiinſti. de ob. que ex qͣſi. deli. in prin. ⁊. §. furtuꝫ autē: ⁊. §. placuit. ⁊ ꝓhibitūēt ī decalogo. xiiij. q. v. penale. ⁊ ī ſcd̓a prohibitiōe obtinet quartuꝫ. locumqd̓ dic ut no. xxxij. q. vij. ꝗd in omnibus.¶ Dioceſim. in qͣ totā iuriſditionē hꝫ ordinariā: ⁊ in quolibꝫ ipſiꝰ loco:non exempto poteſt ꝓ tribunali ſedere. jͣ. de offi. ordi. cum epiſcopus.ꝝ ¶ Cuꝫ exͣ. rō. ⁊ no. de oībꝰ rationē reddēdā: qd̓ dic ut. sͣ. de reſcrip. ſi qn̄a ¶ Territoriuꝫ. ſuuꝫ. de of. deleg. nouit. ff. de iuriſdi. om. iu. l. vlti. ⁊ ē territorium vniuerſitas agroruꝫ ītra fines cuiuſqꝫ ciuitatis qd̓ ab eo dictū ꝗdā aiunt: ꝙ magiſtratꝰ eius loci ītra eos fines terrendi .i. ſubmouendi ius.habent. ff. de ver. ſig. pupillus. §. territorium.b ¶ Impune .i. fine pena .i. non parens ex eo penam non patiturInre. Ponit dictū a quo duos caſus excipit ibi: ꝙͣ. do.Ipſo iure. ergo ſine exceptōis ope: ⁊ ſic falſā puto opi. Tā.Inno. sͣ. de offi. dele. prudētiā. §. ſexta. ⁊. ber. compoſ. no. sͣ.eo. c. ſuper lr̄is in glo. h̓ q̄ritur. ⁊ guil. du. no. in ſpecu. titu. de reſcriptipreſentatione. §. ratione autem impetrantis. ver. quid de proceſſu qui oēsdixerunt ꝙ ꝓceſſus habitus ꝑ lr̄as īpetratas ab excōicato valet: ſi nō opponatur exceptio ⁊ hoc dico terrs. cū ſupradicti oēs excepto Tan. hanc

f