Druckschrift 
1 (1494) Prima pars operum Johannis Gerson
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De poteſtate

exceptā eſſe in omni ꝯſtitutōe ſua qͣlicunqꝫ.Nimiꝝ qꝛ poſuerūt iſti papalē auctoritatēſupͣ ꝯciliū. aut ſaltē nō imparē. Eſt aūt certū apud eos ꝙ par in parē ⁊ minor in ſuperiorē non hꝫ imꝑiū. Bn̄dictꝰ aūt deus qͥꝑ hoc ſacroſanctum Cōſtantien̄. ꝯciliū illuſtratū diuīe legis lumine dāte ad hoc ip̄mvexatōe pn̄tis ſciſmatis intellectum/ liberauit eccl̓iam ſuā ab hac peſtifera ꝑnicioſiſſimaqꝫ doctrina. qͣ ſemꝑ manēte ꝑſeueraſſetſemꝑ ſciſma nutritū ab ea. Declaratū nēpedecretūqꝫ ē ꝙ ⁊ ſine papa generale ꝯciliumꝯuocari. ⁊ a ꝯcilio papa iudicari certis caſibꝰ pōt. Ꝙ inſuꝑ hꝫ aucͣtoritateꝫ generaleꝯciliū p̄ſcribere leges ſeu regulas ẜm quasplenitudo ptātis papalis nō qͥdē in ſe q̄ ſꝑeadē eſt/ ſꝫ in vſu ſuo moderāda regulādaqꝫeſt. Neqꝫ putandū eſt inſuꝑ ꝯcilia generalia ſic excepiſſe papalē aucͣtoritatē in ꝯſtitutionibꝰ ſuis vt eidē ꝑmitteret̉ effrenis libertas/ ea deſtruēdi leuiſſime/ q̄ tāta grauitate⁊ digeſta ſapientū maturitate ꝯdita ſūt. Intelligit̉ gͦ papalis auctoritas exceptio factaꝓut occurrēs neceſſitas vel euidēs vtilitaspoſtulabat. vbi ꝓtūc recurſus ad generaleꝯciliū nō patebat. Alioqͥn n̄ erat ibi vti plenitudine papalis ptātis ſed abuti pleniſſime. Utꝝ v̓o validū fuerit ⁊ ratū qͥcqͥd exabuſū tali ꝓceſſit diffinire ſub vna generalitate nō audeo. Scio ꝙ multa fiūt iniquemulta inexpediēter. multa in deformatōemeccl̓ie q̄ tn̄ facta tenēt. Ceteꝝ videt̉ apponeda ꝑ hoc ſacroſanctū generale ꝯciliū tal̓ declaratio ꝑ quā appareat qͦ pacto auctoritaſpapalis ⁊ quſqꝫ cognoſcat̉ excepta/ in ꝯſtitutōibꝰ vel iā factis/ vel de nouo ꝯdendis.qm̄ vt aiūt nō eſt ad p̄terita lex. Oīuꝫ deniqꝫ male geſtoꝝ p̄teritis tꝑibꝰ ceſſatio vl̓ annullatio. neqꝫ facil̓. neqꝫ forte iuridica. ⁊ inD expediēs plane videret̉. Attēdant̉ reguleque ſequunt̉ faciētes ad elucidatōeꝫ p̄cedētiū de legū vel ꝯſtitutionum interp̄tatione. Prima leges hūane dant̉ ẜm illa q̄ vt inpluribꝰ accidūt. Qm̄ oēs caſus ꝑticularesenūerare ⁊ remediū ſpālis legis apponereneqꝫ poſſibile eſt hūano legiſlatori cuꝫ ſintin infinttū variabiles. ſꝫ nec expedit ꝓpterꝯfuſiōꝫ faſtidioſiſſimā īmo ⁊ ꝑplexā. q̄ ex illa multiplicitate ꝯſurgeret. Erit aūt lex ẜmIſido. honeſta iuſta poſſibilis ẜuari. ⁊ ẜmꝯſuetudinē patrie. loco tꝑiqꝫ ꝯueniens neceſſaria. vtil̓ manifeſtaqꝫ. ne aliqͥd ꝑ obſcuritatē in captōe ꝯtineat nullo pͥuato cōmo-

do. ſꝫ ꝓ cōmuni ciuiū vtilitate ꝯſcpͥta. Altera regula. Leges hūane q̄ ferunt̉ generaliter pn̄t ⁊ debēt exceptōeꝫ reciꝑe dū deficitrō legis. qn̄ videlꝫ legiſlator ſi adeſſet. vel alius prudēs int̓rogatus/ exciꝑet a generaliꝯſtitutōe caſum ꝑticularē. qͥ talit̓ aūt taliteroccurreret. Hec aūt exceptio multipliciternoīat̉. qn̄qꝫ epikeia. ſic̄ ab Ariſtotele. qn̄qꝫiuris interp̄tatio. ſic̄ a legiſtis. qn̄qꝫ diſpenſatio. ſicut a canoniſtis. qn̄qꝫ bona fides. ſicut a politicis. dicentibꝰ bonā fidē eſſe vbinō ſil̓at̉ vnum ⁊ aliud agit̉. qn̄qꝫ dicit̉ eqͥtas ſic̄ ait ꝓph̓a dn̄o. Omīa mādata tua eqͥtas. hoc ē. ẜm eqͥtatē implenda. Tercia regula. Triplex inuenit̉ iuris interp̄tatio velexceptio. Quedā ē iudicialis ptātꝭ ſpectāsad legiſlatorē ⁊ iudices. quēadmoduꝫ diciſolet. Cuius ē ꝯdere eius ē interp̄tari. Quedam ē doctoralis auctoritatis/ ſpectans adillos qͥbꝰ data eſt auc̄te ſūmi pōtificꝭ licentia interp̄tādi ſcholaſtice iura. vl̓ qͥ ſuꝑ hisinterp̄tādis ſcīa pollēt arte vl̓ exꝑientia. iuxta illud. Cuilibꝫ exꝑto in ſua ſciētia credēdū ē. Et iteꝝ. Unuſqͥſqꝫ bn̄ iudicat de qͥbꝰnouit. Quedā interp̄tatio ē īeuitabil̓ neceſſitatis. potēs cadere circa quēlibꝫ. dū certitudīal̓r videt imminēs ꝑiculū ſuū niſi vimvi repulerit ⁊ egerit ꝯͣ generalia v̓ba legis.qͦ caſu eſt ſine culpa apd̓ deū. qͣꝫuis doleredebeat ꝙ incidit in hāc neceſſitatē. Et ſi docere p̄t legitimis teſtimonijs apd̓ iudicemhūanū abſolutus erit. aliter nō. qm̄ apd̓ illud idē eſt de illis q̄ nō ſunt ⁊ q̄ nō apparēt Quarta regula. Iuris interp̄tatio ſeu diſpēſatio vl̓ exceptio q̄ eſt iudicial̓ ptātis hͦoꝑatur ꝙ agens ꝯͣ verba legis nō punit̉ apud hoīes in ext̓iori foro. Sed apud deuꝫin foro ꝯſcīe peccabit vterqꝫ .ſ. diſpenſans.⁊ cū qͦ diſpenſat̉ ſi tal̓ nō fuerit qͥ diſpēſat qͣlē deſcripſit chriſtꝰ fidel̓ et prudēs. Fideliſne ꝯmodū ꝓpriū fauorē vel honorē q̄ſiuerit derelicto diuīo vel ꝯmūi bono. Prudēsvt circūſpiciat̉ vndiqꝫ rō legis et legiſlatoris intētio. Eſt enī diſpēſatio ꝯmēſuratioſeu diſtributio boni cōiſ. qͣle eſt lex ad ſingulos ẜm legis intentōem ꝓut circūſtātiaruꝫvarietas occurrerit. q̄ diſpēſatio ſi nō fideliter ⁊ prudēter fiat eā appellat Bern̄. diſſipatōem nō diſpēſatōem. intellige qͦ ad deuꝫ etꝯſciētiam/ ſi hͦ ꝯſtiterit aut ꝯſtare debuerit.Tenet vero freq̄nter apud hoīes ẜm exteriora iudicantes hec diſpēſatio ſi nō ꝯtineaterrorē aꝑtum. Aut niſi fuerit ſuꝑiori lege ꝓ