Druckschrift 
3 (1494) Tercia pars operum Johannis de Gerson doctoris christianissimi
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber ſecundusLV

femina. ſi cauſa cognoſcit̉ cur pueroꝝſit imꝑfectū mulieꝝ inualidū iudicium.Credi p̄t qͣntā turbā hmōi pueroꝝ puellaꝝ inter barbatos hoīes exꝑimur. Multi multa ſuꝑ hac re locuti ſūt. aſtrologi. medici. ph̓i. et hi vario. poete. magici. prophete falſi vl̓ idolatre. Proph̓a verꝰ tandēdixit de deo. Qui finxit ſingillatim cordaeorū. intelligit oīa oꝑa eorū. Et ſapiens.Cor regis in manu dei eſt qͦcunqꝫ volueritdeclīabit illd̓. Qui ẜm apl̓m Cuiꝰ vult miferet̉. et quē vult indurat. Theologia verorecipiēs ex oībꝰ pͥoꝝ dictis id qd̓ ꝓbabiliꝰeſt. improbabilia reijciēs/ ꝯflat et colligitD ſtatu vie nature deſtitute cāꝫ talē. Itaqꝫ ſicut aīa rōnalis dependet a corꝑali diſpoſitōe vl̓ armonia. qͥdem in eſſe ſit īmaterial̓ et īmortalis. ſꝫ in oꝑari in corꝑeIta ẜm varias oꝑatōes ſuas p̄ſupponitreqͥrit diuerſas diſpoſitiones armonicas.vnā habꝫ vt īformet ſuſtētet corpꝰ. alterāvt vegetet augeat. alterā vt moueat ſenſificet. Et qͥdē vno ſicut nec vnuseſt tm̄ ſenſus carnis ſed eſt exterior ē īterior multiplex qͣs int̓ armonias dubiumqͥn primā in ꝑfectōe ſcd̓a excedat. ſcd̓aꝫ tercia. ita reliqͥs; Neqꝫ negat aliqͥs qͥn inp̄dictis oꝑatōibꝰ vtat̉ egeat aīa rōnal̓ organo corꝑeo. ſicut eſt forma corꝑis organici phiſici hoīem ī eſſe ꝯſtituēs. Ueꝝ ſuꝑeſt alia ꝑfectior oꝑatio rōnal̓ aīe ſupͣ brutales. in qua ꝯuenit angel̓. quā oꝑatōeꝫ dicimꝰ intellectualē. in radicat̉ lib̓tas arbitrij que libertas eſt facultas rōis et voluntatis. quia nec volūtas ſine rōe eligeret. necratio ſine voluntate vellet. libertas idcircocōplectit̉ vtrāqꝫ vim. Rurſus hec oꝑatio ītellectualis qͣꝫuis ī ſe ſit organica; p̄ſuꝑponit tamē diſpoſitiōem organicā in ſenſibus p̄ſertim interioribꝰ ꝑfectiorē lucidiorē qͥetiorē qͣꝫ aliqͣ ſit aliaꝝ. oēm enī intelligē (ſicut dic̄ Areſto.) neceſſe eſt fantaſmataſpeculari. Quāuis Auicē. Algazel ſil̓ibus tradiderint intellectū deſuꝑ illuſtratōnes ab intelligētijs ſine ſenſu p̄uio vl̓ inſpectōe fantaſmatū poſſe ſuſciꝑe hinc ꝓphetias diuīatōes in vigilia qͣꝫ ī ſomnijs ſauare nitūt̉/ ſicut aliqͥ tradiderūt fantaſiasomnes brutoꝝ et hoīm a celeſtibꝰ corꝑibuſexoriri. lōgū v̓o ꝓſeqͥ eſſet opiniōes ſingulas. Redeamꝰ ad ꝯpendiū et dicamꝰ vt cepimꝰ intelligēdo pͥmitꝰ et ſpecies intelligibiles eliciēdo/ neceſſe ē fantaſmata ſpecu

lari. certe qͣliacūqꝫ/ ſꝫ ordīata pura lucida. ſi libeꝝ arbitriū debeat eſſe ꝑfectū ſtabile et integꝝ. aūt mille modis īmo innumeris ꝯtingit iſtā quā vſus liberi arbitrij p̄reqͥrit armonicā diſpoſitōeꝫ nūc totaliter impediri/ vt ī infantibꝰ fatuis/ ebrijſ amētibꝰ multis. nūc imꝑfectā hr̄i vt ī pueris. nūc inſtabilē et varia vt ī femīs ībus general̓r varijs paſſiōibꝰ affecti ſūt.tandē integra vix habet̉ hmōi diſpoſitō adqueqꝫ intelligibilia ꝓpt̓ defectū ꝯſurgentēex naturali vl̓ accidētali ꝯplexiōe. Quo fitvt diuerſi vigeāt vſus liberi arbitrij. qͥdā īiſtis alteri ī alijs neqͣqͣꝫ ī vtriſqꝫ. Quid dicimꝰ de diuerſis hoībꝰ varietatē iſtā diuerſis tꝑibꝰ. īmo eodē die et fere de momento ī momētuꝫ cognoſcat ſe diſcuſſeritacriter ī ſeip̄o/ famelicꝰ altt̓ iudicat qͣꝫ repletꝰ/ ſobriꝰ qͣꝫ ebriꝰ. māſuetꝰ qͣꝫ ira ſuccenſus. vigil qͣꝫ ſomnicl̓oſus. amās qͣꝫ inuidꝰ.ꝯtinēs qͣꝫ libidīe ſtimulatꝰ. hūiliatꝰ qͣꝫ exaltatus. Et ita de reliqͥs ſine nūero. Neqꝫ tn̄adhuc attigimꝰ melācolicas fantaſias/ qͣsinfinitas medici tradūt ex humoꝝ corruptōe varia generatas. formata enī (gr̄a exempli) fātaſia fumis groſſis obtenebrata/ fantaſmata terroris horroris/ ſicut puer ſolꝰin tenebris inde clamās fugiēs. Qua exre ſꝑ triſtes ſunt aliqͥ. aliqͥ ē diuerſo ioculariter leti.Tercium metrū ſecūdi. dactilicū pentametrū ſaphicū.Plēdidi ſolis radij videndosExhibent ſeſe tuitu fideliDum ſerenus ſit medioqꝫ purusAer. imo ꝑſpicuo refulgensGuttule roris/ pluuie ve denſeRarus aut nimbus vel opaca nubesPendulū ſi ſe inane librantFrangitur circa radius cathecumUiſibus falſas tribuit figurasMille portēdens oculis coloresIridis micans pluuioſus arcusalo lunaris/ varia vel ortuSol vel occaſu ſpecie niteſcens.Par in obiectis ſpeculis videreIn quibus diſtant color et figuraPro ſitu tali variaqꝫ forma.Eſt agens virtus anime ſupremaQue reluceſcit radians in imaParte paſſiua/ ſpecies in actumEfficax ducit; ſed ſpeculatur

bb 3