Druckschrift 
De veritate catolice fidei c[ontra] errores gentiliu[m]
Einzelbild herunterladen
 

Liber

lem. vn̄ paruū ſūme intelligibile qd̓ ē nobis cōnaturale ſufficit ad noſtrū intelligere. Ꝙ aūt lumēintelligibile noſtre aīe cōnaturale ſufficiat ad faciendum actionē intellectus agentis pꝫ ſi quis conſideret neceſſitatē ponēdi intellectū agentē: īueniebatur .n. aīa noſtra in potētia ad intelligibilia ſic̄ſenſus ad ſenſibilia: ſicut .n. nō ſemper ſentimus:ita nō ſemꝑ ītelligimus: hec aūt ītelligibilia queaīa ītellectiua hūana ītelligit Plato poſuit eē ītelligibilia per ſe ipſa .ſ. ideas. vn̄ non erat ei neceſſarium pone̓ intellectū agentē ītelligibilia. Si autēhoc eſſet verū: oporteret ꝙ quāto aliqua ſunt ẜmſe magis intelligibilia magis intelligerent̉ a nobisqd̓ pꝫ eē falſū: nā magis ſūt nobis intelligibilia q̄ſunt ſenſui ꝓximiora q̄ in ſe ſunt minus intelligibilia: vn̄ Arꝭ. fuit motus ad ponendū ꝙ ea q̄ ſuntnobis intelligibilia nō ſūt aliquā exiſtētia ītelligibilia per ſe ipſa ſed ꝙ fiunt ex ſenſibilibus: vndeoportuit ꝙ poneret v̓tutē q̄ hoc faceret ⁊ hec ē intellectus ages: ad hoc gͦ ponit̉ ītellectus agēs vt faceret ītelligibilia nobis proportionata: hoc aūt n̄excedit modū lumīs intelligibilis nobis connaͣlis:vnde nihil ꝓhibet ipſi lumini nr̄e aīe attribue̓ actionē intellectus agentis: ⁊ p̄cipue cū Arꝭ. intellelectum agentem cōparet lumini.Ꝙ nō fuit ſnīa Arꝭ. de intellectu agente ꝙ ſit ſubſtantia ſeꝑata ſꝫ magis ꝙ ſit aliqͥd aīe. ℟XVIII.Uia uero pluresopinioni ſupra poſite aſſentiunt credentes eā fuiſſe opīonē Arꝭ. oſtendēdum eſt ex verbis eius ꝙ ipſe hoc non ſenſit deintelletū agente ꝙ ſit ſubſtantia ſeꝑata. Dicit .n. pͥmo ꝙ ſic̄ in oī naͣ ē aliquid qͣſi maͣ ī vno quoqꝫ genere ⁊ hoc eſt in potētia ad oīa q̄ ſūt illius generis⁊ altera cā ē qͣi efficiēs qd̓ facit oīa que ſūt illiꝰ generis ſicut ſe hꝫ ars ad materiā: neceſſe ē ⁊ ī aīa eēhas differētias: ⁊ huiuſmōi qͥdē .ſ. ꝙ in aīa ē ſicutmateria intellectus poſſibilis ī qͦ fiūt oīa ītelligibilia: ille v̓o qͥ in aīa ē ſic̄ efficiēs cā ē ītellectus ī qͦ eſtoīa face̓ .ſ. intelligibilia ī actu .i. ītellectus agens qͥē ſicut habitus ⁊ nō ſicut potētia: qͣliter aut dixerit ītellectū agentē habitu exponit ſubiungēs ꝙ ēſicut lumē: quodā .n. mō lumē facit potentia colores eē actu colores in quantū .ſ. facit eos viſibilesactu: hoc aūt circa intelligibilia attribuit̉ intellectui agēti. Ex his aūt manifeſte habet̉ ꝙ intellectꝰagens nō ſit ſubſtātia ſeꝑata ſꝫ magiſ aliquid aīe:expreſſe enī dicit ꝙ intellectus poſſibilis ⁊ agēs ſidifferētie aīe ⁊ ꝙ ſūt in aīa neutra ergo eaꝝ ē ſubſtātia ſeparata. Ad hec rō eius hoc idē oſtendit: quia in ōni materia in qua inuenitur potētia⁊ actus eſt aliquid qͣi materia quod eſt in potētia

ad ea que ſunt illius generis: ⁊ aliqͥd qͣſi agens qd̓reducit potētiā in actū ſicut in artificialibus ē ars⁊ materia: ſed aīa intellectiua ē quedā natura ī qͣīuenit̉ potētia ⁊ actꝰ: cū qn̄qꝫ ſit actu intelligēs etqn̄qꝫ in potētia: eſt igitur in natura aīe ītellectiuealiquid qͣi materia qd̓ ē in potētia ad oīa intelligibilia qd̓ dicit̉ intellectꝰ poſſibilis: ⁊ aliqͥd qͣi cā efficiens qd̓ facit oīa in actu ⁊ dr̄ intellectus agens:vterqꝫ igit̉ intellectus ẜm demōſtrationē Arꝭ. eſt īnatura aīe ⁊ nō aliqͥd ſeꝑatū ẜm eē a corꝑe cuiusaīa ē actus Amp̄. Arꝭ. dicit ꝙ intellectus agenseſt ſicut habitus qd̓ ē lumē: habitꝰ aūt non ſignat̉vt aliqͥd ꝑ ſe exiſtēs ſꝫ alicuiꝰ hn̄tis: nō ē igit̉ intellectus agēs aliqͣ ſubſtātia ſeꝑatī ꝑ ſe exiſtēs ſed eſtaliqͥd aīe hūane. Nō aūt ītelligit̉ lr̄a Arꝭ. vt hītusdicat̉ eē effectus intellectus agētis: ſꝫ vt ſit ſenſusintellectꝰ agens facit hoīeꝫ intellige̓ oīa qd̓ ē ſicuthabitꝰ: hec .n. ē. diffinitio habiiꝰ vt cōm̄. Auerrois ibidē dicit ꝙ hn̄s habitū intelligat per ipſū qd̓eſt ſibi ꝓpriū ex ſe: ⁊ qn̄ volue̓it abſqꝫ hoc ꝙ indigeat in eo aliquo extrinſeco: expreſſe .n. aſſimulathabitui non ipſū factū ſꝫ intellectū qͦ eſt oīa face̓:nec tn̄ intelligendū ē ꝙ intellectus agēs ſit habitꝰꝑ modū quo habitꝰ ē in ſcd̓a ſpē qͣlitatis ẜm ꝙ qͥdā dixerūt intellectū agentē eē habitū principioꝝqꝛ habitꝰ ille pͥncipioꝝ ē acceptus a ſenſibilibꝰ vtꝓbat Arꝭ. in. ij. poſterioꝝ: ⁊ ſic oꝫ ꝙ ſit effectus ītellectꝰ agētis: cuiꝰ eſt fantaſmata q̄ ſūt intellectain potētia face̓ intellecta in actu: ſꝫ accipit̉ habitꝰẜm ꝙ diuidit̉ cōtra priuationē ⁊ potentiā: ſic̄ oīsfor̄a ⁊ actus pōt dici habitꝰ ⁊ hoc apparet qꝛ dic̄hoc mō intellectū agentē eſſe habitu: ſicut lumenhabitus ē. Deīde ſubiūgit ꝙ hic intellectus ſcilicꝫagens ē ſeparatus ⁊ īmixtus ⁊ īpaſſibilis ⁊ ſubſtatia actu ē: horū aūt qͣttuor que atribuit ītellectuiagenti duo ſupra expreſſe de ītellectu poſſibili dixerat .ſ. qd̓ ſit īmixtus ⁊ qd̓ ſit ſeꝑatꝰ: tertiuꝫ .ſ. qd̓ſit īpaſſibilis ſub diſtinctiōe dixerat: on̄dit .n. primo quod nō ē paſſibil̓ ſicut ſenſus: ⁊ poſtmoduꝫon̄dit quod coīter accipiendo pati paſſibil̓ ē in ꝙtū ē .ſ. in potentia ad ītelligibilia: qͣrtū v̓o oīo negauerat de ītellectu poſſibili dicēdo quod erat inpotētia ad ītelligibilia ⁊ nihil hoꝝ erat actu anteītelligere: ſic igit̉ in duobꝰ pͥmis intellectus poſſibilis cōuenit cū agente: in tertio ꝑtim ꝯuenit ⁊ ꝑtiꝫ differt: ī quarto aūt oīo differt agēs poſſibili. Has quattuor cōditiones agentis ꝓbat ꝑ vnārōnem ſubiūgēs. Sꝑ .n. honorabiliꝰ ē agens patiente ⁊ pͥncipiuꝫ .ſ. actiuū maͣ: ſupra .n. dixerat qd̓intellectus agēs eſt ſicut cā efficiēs: ⁊ poſſibil̓ ſicutmaͣ: per hoc aūt mediū cōcludunt̉ duo pͥma ſic:agens eſt honorabiliꝰ patiēte ⁊ maͣ: ſꝫ poſſibilis qͥeſt ſicut patiēs ⁊ maͣ eſt ſeꝑatus ⁊ īmixtus vt ſupra ꝓbatū eſt: gͦ multo magis agens: alia v̓o perhoc medium ſic excluduntur: agens in hoc eſt