De auaricialxix.Foltū
ꝯſiſtat. ſcꝫ in mutuo videt̉ maxime iuſticie opponi ſipctm̄ ſit. nā iuſticia circa hmōi ꝯmutatōes ꝯſiſtit. vtdr. v. ethi. ſed iuſticie nō opponit̉. non em̄ p̄t dici ꝙ qͥſoluit vſuras iniuſtū patiat̉. neqꝫ em̄ patit̉ iniuſtū aſeip̄o. qꝛ nullꝰ ſibijpſi facit iniuſtū. ꝓut ph̓s ꝓbat. v.ethi. neqꝫ etiā ab alio. qꝛ nullꝰ patit ab alio iniuſtuꝫniſi ꝑ dolū aūt violētia. quoꝝ neutrū ē in ꝓpoſito. qꝛvoles ⁊ ſciēs ille qͥ accipit mutuū vſuras ſoluit. ergonullo mō patit̉ iniuſtu. gͦ nec vſurariꝰ facit iniuſtuꝫnō gͦ peccat ¶ Sꝫ di. ꝙ eſt ibi violētum mixtū. vultg em̄ ille qͥ accipit mutuū vſuras dare qͣſi coactꝰ ¶ Sꝯtra. violentū mixtū ibi hꝫ locū vbi aliqͣ ncc̄itas īminet. ſicut pꝫ in eo qͥ ꝓijcit merces in mare ne ꝑiclitet̉nauis. ſed qn̄qꝫ aliqͥ accipiūt mutuū ad vſuraꝫ abſqꝫmagna ncc̄itate. gͦ ad minꝰ in tali caſu ꝯcedere mutuꝯum ad vſurā nō eſt pctm̄ mortale. ¶ Pͣ. Quilibet p̄talienare illud cuiꝰ eſt dn̄s. ſꝫ ille qͥ dat vſurā eſt dn̄sſue pecunie quā vſurario dat. gͦ p̄t eam alienare. et italo vſurariꝰ qͥ recipit p̄t eā licite retinere. ¶ Pͣ. In ꝯtractu mutui due ꝑſone ꝯcurrūt. ſcꝫ debitoris ⁊ creditoris. ſed creditor p̄t dimittere licite de eo qd̓ ſibi debet̉.ijgͦ et debitor p̄t abſqꝫ pctō ampliꝰ dare. ¶ Pͣ. Multograuiꝰ eſt occidere hoīem qͣꝫ acciꝑe preciū ꝓ pecuniamutuata. ſed occidere hoīem in aliqͣ caſu licꝫ. gͦ multo magis dare pecuniā ad vſurā in aliqͦ caſu eſt licitum ¶ Pͣ. Illud ad qd̓ hō ſe obligat licite pōt ab eoexigi. ſed ille qͥ dat vſurā ad hͦ ſe obligauit qn̄ mutuiꝫ um accepit. gͦ licite vſurariꝰ p̄t exigere. ¶ Pͣ. Simonia ꝯmittit̉ qd̓cūqꝫ munus accipiat̉ ſiue a lingua ſiue a manu ſiue ab obſeqͥo. ſi gͦ acciꝑe munꝰ a manuꝓ pecunia mutuata eſſet pctm̄ mortale. pari rōne etiam videret̉ ꝙ etiā qd̓cūqꝫ obſequiū aliqͥs acciꝑet ꝓpecunia mutuata eſſꝫ pctm̄ mortale. qd̓ videt̉ valde4 durū ¶ Pͣ. Duplex eſt intereſſe. qͦddā qͥdē ex eo ꝙ aliqͥs nō adeſt. qꝛ ſcꝫ aliqͥs nō acqͥſiuit qd̓ acqͥrere potuiſſet. ⁊ ad hoc intereſſe nō obligat̉ aliqͥs Aliud eſt intereſſe ex eo ꝙ aliqͥd abeſt. qꝛ ſcꝫ aliqͥd ſubtractuꝫ eſtalicui de hoc qd̓ habebat. ⁊ de tali intereſſe naſcit obligatio. ſꝫ ꝯtingit qn̄qꝫ ꝙ ex pecunia mutuata aliqͥddanificat̉ in eo qd̓ habebat. gͦ videt̉ ꝙ poſſit ꝑ hͦ īteri5eſſe aliqͥd acciꝑe abſqꝫ pctō. ¶ Pͣ. Laudabiliꝰ videt̉ꝯcedere alicui pecunia ꝓ aliqͣ vtilitate qͣꝫ ꝓ ſola oſtētatiōe. ſed qn̄ aliqͥs ꝯcedit alicui pecunia ſuā cā oſtentationis vt ille diuitē ſe demōſtret. p̄t abſqꝫ pctō p̄cium inde acciꝑe. gͦ multo magis ſi ꝓ alia ncc̄itate pecuniā ſuā ꝯcedat ¶ Pͣ. Facta xp̄i nobis ꝓponūt̉ in ſacra ſcriptura vt ea īmitemur. ẜm illud Ioh̓. xiij. exēplu dedi vobis vt quēadmodū ego feci ita ⁊ vos faciatis. ſed dn̄s de ſeip̄o d̓t Lu. xix. Ego veniē̄s cū vſura exegiſſem illā. ſcꝫ pecuniā mutuata. gͦ exigere nō eſtpctm̄. ¶ Pͣ. qͥcūqꝫ ꝯſentit alicui peccāti mortal̓r etiaꝫipſe mortal̓r peccat. d̓r em̄ Ro. i. ꝙ digni ſunt mortenō ſolū qͥ talia faciūt. ſed etiā qͥ ꝯſentiūt faciētibꝰ. ſedille qͥ accipit mutuo pecuniā ad vſurā ꝯſentit accipienti vſuras. ſi gͦ mutuare pecuniā ad vſuras eſt pctm̄
mortale. etiā acciꝑe mutuo pecuniam ſub vſuris eritpctm̄ mortale. quod ꝑ ꝯtrariā ꝯſuetudineꝫ multoꝝbonoꝝ falſum eē videt̉. ¶ Pͣ. Ille qͥ ſubminiſtrat pec i8cati mortal̓r peccare videtur. ſicut ſi qͥs mutuaret arma furēti vel interficere volēti. ſi gͦ vſurariꝰ mortal̓rpeccat mutuās pecuniā ad vſuras. videt̉ etiā ꝙ illi qͥapud eos deponūt pecunias mortal̓r peccēt. ¶ Seddice. ꝙ ſi abſqꝫ ncc̄itate aliquis pecuniā accipiat mutuo ſub vſuris aūt apud vſurariū ſuā pecuniā deponat mortal̓r peccet. ſi ꝟo ex ncc̄itate a pctō excuſatur¶ Sꝫ ꝯtra. ncc̄itas accipiēdi mutuū ſub vſuris nō ip̄t eē niſi ad euitandū aliqd̓ damnū tꝑale. ſed ꝓ nullo tꝑali dāno debemꝰ ꝯſentire aūt materiā miniſtrare alteriꝰ pctō. qꝛ plus debemꝰ diligere aīaꝫ ꝓximi qͣꝫoīa tꝑalia bona. gͦ ꝓ tali ncc̄itate nō excuſant̉ p̄dictia pctō mortali. ¶ Pͣ. Maiꝰ pctm̄ videt̉ eſſe furtū qͣꝫdare pecuniā mutuo ad vſura. qꝛ illud oīno eſt īuolūtariū. hͦ aūt eſt aliquo mō volūtariū ex ꝑte eiꝰ cuiꝰpecunia accipit̉. ſed furtū aliqn̄ p̄t eſſe licitū. ſicut pꝫde filijs iſrael. qͥ acceperūt ab egyptijs mutuo vaſa q̄nō reddiderūt. vt d̓r Exo. xij. gͦ multo magis mutuare pecuniā ad vſurā p̄t eſſeſine pctō¶ Sed ꝯtra eſt qd̓ Grego. nicenꝰ d̓t. malignā fenoꝝ excogitatōem ſi qͥs appellaret furtū aut homicidiū nō peccabit. nā quid refert ſuffoſſo ꝑiete qͣꝫqͣꝫ erepta poſſidere ac fenoꝝ ncc̄itate poſſidere illicita. ſedhomicidiū ⁊ furtū ſunt pctā mortalia. gͦ etiā dare pecuniā mutuo ad vſurā eſt pctm̄ mortale. ¶ Pͣ. Sic̄ꝓpoſitū in ꝓpoſito ⁊ oppoſitū in oppoſito. vt ph̓usdt̄. ſed nō dare pecuniā mutuo ad vſurā ducit hoīesad vitā. d̓r em̄ Ezech̓. xviij. ꝙ qͥ vſuras nō acceꝑit vita viuet. Et in pͣs. qͥ pecunia ſuā nō dedit ad vſuramhic accipiet bn̄dictōnem a dn̄o. gͦ acciꝑe vſurā ducitad mortē ⁊ aufert diuinā bn̄dictōem. ⁊ gͦ eſt peccatūmortale. ¶ Pͣ. Om̄e qd̓ eſt ꝯtra p̄ccptū legis diuineeſt pctm̄ mortale. ſed dare pecunia ad vſuraꝫ eſt ꝯtrap̄ceptū legis diuine. d̓r em̄ Exo. xxij. Si pecuniā tuam ad vſurā dederis ppl̓o meo pauꝑi qͥ habitat tecū nō vrgebis eū qͣſi exactor. nec vſuris opprimes. gͦdare pecuniā mutuo ad vſurā eſt pctm̄ mortale.¶ Rn̄. dd̓m. ꝙ dare pecuniā mutuo ad vſuraꝫ eſtpctm̄ mortale. nec ideo eſt pctm̄ qꝛ eſt ꝓhibitū. ſꝫ potius ideo eſt ꝓhibituꝫ qꝛ eſt pctm̄ ẜm ſe. eſt em̄ ꝯtraiuſticiā naturalē. et hoc ptꝫ ſi qͥs recte ꝯſideret vſurerōneꝫ. Dicit̉ em̄ vſura ab vſu. eo ſcꝫ ꝙ ꝓ vſu pecuniep̄ciū qͦddā accipit̉. qͣſi ipſe vſus pecunie mutuate vēdat̉. ¶ Eſt aūt ꝯſiderādū ꝙ diuerſaꝝ rerū diuerſus ēvſus. q̄dā em̄ ſunt qͣꝝ vſus eſt ꝯſumptio ſub̓e ipſaꝝrerū. ſicut ꝓprius vſus vini eſt vt bibat̉. ⁊ in hͦ ꝯſumit̉ vini ſub̓a. ⁊ ſil̓r ꝓpriꝰ vſus tritici aut panis eſtvt comedat̉. qd̓ eſt ꝯſumptio ipſiꝰ tritici vel panis.Ita etiā ⁊ ꝓpriꝰ vſus pecunie eſt vt expendat̉ ꝓ ꝯmutatōe aliaꝝ reꝝ Sūt em̄ īuēta nūmiſmata ꝑmutationis gr̄a. vt ph̓s d̓t. v. eth̓. et. i. poli. Quedā ꝟo res ſtꝭqͣꝝ vſus nō ē ꝯſumptio ſub̓e ipſaꝝ. ſicut vſus domꝰ
M iij
¶d̓ 2. 2. q.q. 78. a. pͥe et 3º ſcpͥ.d ar. 6.
Contra