De malo in cōiviFoltū

Quādoqꝫ vero ſolum contra naturalē inclinationēvolūtatis ſicut cū quis pͥuatur habitu virtutꝭ quiavirtutem habere non vult. ſed tamē naturalis inclinatio volūtatis eſt ad bonū virtutis. Tertiuꝫ veroeſſe videtur de ratione pene vt in quadā paſſione cōſiſtat. Ea em̄ q̄ ꝯtra voluntatē eueniūt nō ſunt a pͥncipio intrinſeco qd̓ eſt volūtas. ſed a pͥncipio extrinſeco. cuius effectus paſſio dicit̉. Sic ergo tripl̓r pena et culpa differūt. Primo quidē. qꝛ culpa eſt malum ipſius actōnis. pena āt eſt malū agentis. ſed hecduo mala aliter ordinātur in naturalibꝰ et voluntarijs Nam in naturalibꝰ ex malo agētis ſeqͥtur malūactionis. ſicut ex tibia curua ſeqͥtur claudicatio. ī voluntarijs āt econuerſo. ex malo actōnis qd̓ eſt culpaſeqͥtur malū agentis qd̓ eſt pena. diuina ꝓuidentiaculpā ꝑ penā ordinante. Scd̓o modo differt pena aculpa ꝑ hoc qd̓ eſt ẜm voluntatē ⁊ ꝯtra volūtatemeſſe. vt pꝫ ꝑ autoritatē Augꝰ. ſupra inductā. Tertiovero ꝑ hoc ꝙ culpa eſt in agēdo. pena vero in patiendo. vt pꝫ ꝑ Augꝰ. in pͥmo de li. ar. vbi culpā nomīatmalū ad agimus. penā vero malum qd̓ patimur.¶ Ad pͥmū gͦ dd̓m. ꝙ cū de rōne culpe ſit ꝙ ſit voluntaria. de rōne aūt pene ꝙ ſit ꝯtra volūtatem vt dictū eſt. Impoſſibile ē ꝙ idē ẜm idē ſit pena ⁊ culpaqꝛ idem ẜm idē nō p̄t eſſe voluntariū ⁊ ꝯtra volūtatem. ſed ẜm diuerſa nihil ꝓhibet. ei em̄ qd̓ volumuspoteſt eē aliqͥd ꝯiūctū qd̓ naturaliter volūtati repugnet. ⁊ q̄rēdo qd̓ volumꝰ incurrimus in id qd̓ nollemus ⁊ hͦ in peccātibꝰ accidit. dū em̄ inordinate afficiūtur ad aliqd̓ bonū creatū incurrūt ſeꝑationē a bono īcreato. ⁊ alia hmōi q̄ nō vellent. ⁊ ſic idē ẜm diuerſa p̄t eē et culpa et pena ſꝫ nō ẜm idē. ¶ Ad. ij. dicendū. ꝙ ipſe actꝰ nō ē volitus inqͣꝫtū ē inordinatusſꝫ ẜm aliqͥd aliud qd̓ dū volūtas q̄rit in p̄dictā inordinationē incurrit quā nō vellet. ⁊ ſic ex eo ꝙ eſt volitū hꝫ rōnem culpe. ex eo ꝟo ꝙ inordinationē inuiteqͥs qͦdammō patit̉ īmiſcet̉ rō pene. ¶ Ad. iij. dd̓m. ꝙipſa inordinata actio ẜm ꝙ a volūtate ꝓcedit rōemculpe hꝫ. Scd̓m vero ꝙ eligēs ex hoc incurrit īpedimentū debite oꝑationis hͦ ꝑtinet ad rōem pene. vn̄idē p̄t eſſe pena ⁊ culpa ſꝫ non ẜm idē. ¶ Ad. iiij. dd̓ꝫꝙ hmōi etiā anxietates paſſionū ꝯſequūtur in peccāte preter voluntatē ipſius. eligit etem̄ iracūdus ſic inſurgere in punitione alterius. vt ipſe ex hoc nullamanxietatē vel laborē pateret̉. Un̄ cū iſta incurrit preter ſuā volūtatē hͦ ad rōem pene ꝑtinet. ¶ Ad. v. dicendū. ꝙ magis denoīatur aliqͥd ab eo a qͦ dependet.qͣꝫ ab eo qd̓ depēdet ab ipſo Peccatū āt hꝫ penaꝫ cōcomitante dupliciter. vno quidē modo ſicut a quaquodammō dependet. ſicut cum aliquis ꝓpter culpam precedente a gratia deſeritur ex hoc ſeqͥtur ip̄mpeccare. Un̄ ipſuꝫ peccatū dicit̉ pena ratōne deſertōnis gratie a quā qͦdamō depēdet. ⁊ ſic pͥmū peccatuꝫnon p̄t dici pena. ſed pctā ſequentia. Alio vero mo-

do peccatū habet penā ꝯcomitātem q̄ ꝯſeqͥtur ex ip̄oſicut eſt ſeꝑatio a deo vel pͥuatio gratie vel inordinatio agētis vel anxietas paſſionis ſeu laboris ⁊ a pena ſic ꝯcomitāte. nō ita ꝓprie peccatū dicit̉ pena qͣꝫuis etiam et ſic poſſit dici pena cauſal̓r. ſicut Augꝰdicit ꝙ inordinatus animꝰ ſibijpſi ē pena. ¶ Ad. vi.dd̓m. ꝙ malū in cōi acceptū eſt corruptio naturalismodi ſpeciei ⁊ ordinis in cōi. malū vero pene in ip̄oagente. malū vero culpe inqͣꝫtū hmōi in ipſa actōne¶ Ad. vij. dicendū. ꝙ in eo qͥ non hꝫ gratiā culpa pͥuat aptitudinē ad gratiā. non total̓r tollendo. ſꝫ diminuēdo ipſaꝫ. hec aūt pͥuatio nō eſt malum culpeformal̓r. ſed effectus eiꝰ qui ē pena. malum āt culpeformal̓r eſt pͥuatio modi ſpeciei et ordinis ī ip̄o actuvolūtatis. ¶ Ad. viij. dd̓m. ꝙ corruptio boni ī actōne inqͣꝫtū hmōi nō eſt pena agentis ꝑ ſe loquendo.ſed eſſet pena actionis ſi actioni puniri cōpeteret. ſꝫex hac corruptione vel pͥuatione actionis ꝯſequituraliqua corruptio vel pͥuatio in agente que hꝫ rōnempene. ¶ Ad. ix. dd̓m. ꝙ pena ẜm ꝙ ꝯparatur ad ſubiectū eſt malū inqͣꝫtum pͥuat illud aliquo modo. ſedẜm ꝙ ꝯparat̉ ad agens qui infert penā ſic interdumhabet rōem boni qn̄ puniens ꝓpter iuſticiam punit¶ Ad. x. dd̓m. ꝙ iſta diuiſio ſicut dictum eſt non eſtmali cōiter accepti. ſed mali ẜm ꝙ in rationali creatura inuenitur in qua non poteſt eſſe aliqd̓ malumqd̓ non ſit pena vel culpa vt dictum eſt. Intelligendum tamē eſt ꝙ non om̄is defectus habet ratōnē mali. ſꝫ defectus boni qd̓ natum eſt haberi. Un̄ non ē defectus homini qͥ nō poteſt volare. ⁊ ꝑ conſequēs necculpa ē nec pena. ¶ Ad. xi. dd̓m. ꝙ incōmoda vel dāna qͣ quis neſciēs patit̉. licet nō ſint ꝯtra volūtatemactualē. ſunt tn̄ ꝯtra volūtatē naturalē vel habitualem. vt dictū eſt. ¶ Ad. xij. dd̓m. ꝙ bonū vtile ordinatur in delectabile et honeſtū ſicut in finē. ⁊ ſic duoſunt pͥncipalia bona .ſ. honeſtū et delectabile qͥbꝰ opponūtur duo mala culpa qͥdē honeſto. pena ꝟo delectabili. ¶ Ad. xiij. dd̓m. ꝙ de ſingulis hoꝝ triū bonoꝝ .ſ. nature. gratie. ⁊ glorie eſt cōſiderare formā etactū ẜm quā drām culpa a pena diſtīguit̉ vt dictū ē.¶ Quid habeat plus de rōne mali an pena vl̓ culpaGinto querit̉ Quidhabeat plus de ratione mali vtrum pena vl̓culpa. ¶ Et videt̉ ꝙ pena. ſicut em̄ ſe hꝫ meritū ad īpremiū. ita ſe habet culpa ad penam. ſed premiuꝫ eſtmaius bonum qͣꝫ meritum. ergo pena eſt maius malum qͣꝫ culpa. ¶ Pͣ. Illud ē magis malum quod op⁊ponitur magis bono. ſed pena opponitur bono agentis. culpa autem bono actionis. cum ergo melius ſit agens qͣꝫ actio videtur ꝙ peius ſit pena qͣꝫ culpa. ¶ Sed dicebat. ꝙ culpa eſt magis malum qͣꝫpena inquantum ſeparat a ſummo bono.

Culpa etpena drn̄t

Ad

Ad 5

Ad ⁊

Ad

Ad j

Ad 6

Ad 8

Ad 9

Ad io

Ad il

Ad 12

Ad 13