Druckschrift 
Epitomata seu reparationes totius philosophiae naturalis Aristotelis
Einzelbild herunterladen
 

RepararionesAn eodem mō intellectus ⁊ ſenſus reducūtur in actumQIIVVI Sol̓o ph̓i nō. qꝛ illa que mouent ſenſum ſunt extra inrerū natura. quia ſunt ſingularia. qꝛ ſpēs ſenſibiliū nō mouent ſine p̄ſentiamaterie. que aūt ſunt p̄ſentia materialiter ſunt ſingularia. ſcīa vero eſt vni-uerſaliū ⁊ talia ſunt abſtracta ab om̄ibꝰ que ꝯueniūt forme ẜm eſſe qd̓ hꝫ inmateria. et qꝛ vl̓ia ſic ſeparata ſunt quodāmodo in aīa. ideo in poteſtate aīeeſt iutelligere qn̄ vult. Sic aūt non eſt de ſentire. qꝛ mouens fenſum exigitmaterie p̄ſentiā que nō eſt p̄ſens in ipſa aīa. Conueniūt tn̄ ſenſus ⁊ intellectus. qꝛ ſicut ſenſus exigit materie p̄ſentiam ita etiā ſcīa ſenſibiliū ẜm ꝙ ſen-ſibilia. eo ꝙ cauſa ſciendi et ſentiendi eſt ſpēs moueus ſenſum ẜm materie p̄ſentiā. ſicut cā intelligendi eſt vniuerſale. in phantaſmate mouens intellec-tum. Ex quibꝰ om̄ibꝰ pꝫ ꝙ nō ſil̓iter d̓r illud qd̓ eſt in potentia. ſed vnū d̓rpotentia materiali ⁊ imꝑfecta. ſicut dicimus puerū militare. Aliud autē ſi-cut dicimus poſſe militare illū qui hꝫ virtute ⁊ habitū militie ⁊ non militatin oꝑe. Sic etiā ſenſitiuū d̓r dupl̓r. qꝛ dicimus imꝑfectū ẜm organa poſſeſentire. et dicimus etiā poſſe ſentire ꝑfectū ẜm organa ſenſus. et qꝛ hoꝝ ſic in potentia exiſtentium nomina nō ſunt impoſita. ideo oportet dicere. qꝛ ſic diffe-runt et quomodo differūtAn potentia ſenſitiua ſit habitualiter a natura ꝑfecta. ſiNQV cūt vider̉ inuere ph̓us cū d̓t. Senſitiui qͥdam pͥma mutatio eſt a generāte Sol̓o alberti. ſicut potentia ſciendi hꝫ tres gradꝰ. itapotentia ſenſitiua. d̓r em̄ potentia ſciendi in puero. d̓r potentia ſciendi in di-ſcente nondū habente habitū. Tercio d̓r potentia in ſciente ſiue habente ha-bitū. ſic etiā in ſenſu. qꝛ qn̄ potentia ſenſitiua cōiūgit̉ organo tūc eſt potentiapͥma ad ſenſum. Qn̄ vero diſpoſitio fit ꝑ ſpm̄ ⁊ calorem naturalem ⁊ har-moniā organi. tūc eſt potentia ſenſus in ſecūdo gradu. Qn̄ ꝟo habꝫ ſpēmſenſibilem. tūc eſt in tercio gradu. Exemplū eſt vt pͥma potētia ſenſitiua inviſu ineſt dormienti. Secunda ineſt vigilanti ſed exiſtenti in tenebris. et illedue ꝑficiūtur a generāte. ⁊ in hoc diſtinguit̉ potentia ſentiendi ſenſus a po-tentia ſciendi. qꝛ potentiua intellectiua ad acquiſitōem habitus indiſtinctipͥmoꝝ pͥncipioꝝ eget experimento ⁊ tꝑe. Tercia ꝟo potētia ꝑficit̉ per ſpēmfenſibilē. eo ꝙ ſentire eſt pati. ⁊ ſepſus eſt virtus paſſiua.Quotuplex eſt ſenſibile Sol̓o. duplex. ſcꝫ ꝑ ſe ⁊ ꝑ ac-QVLcidens. Senſibile ꝑ ſe diuidit̉ in ſenſibile ꝓpriū ⁊ in ſenſi-bile ꝯmune. Senſibile ꝓpriū eſt qd̓ tm̄ ab vno ſenſu p̄t ꝑcipi. ſicut coloratūtm̄ ꝑcipit̉ a viſu ⁊ ſonus a nullo ſenſu niſi ab auditu. ⁊ ſic de alijs ſenſibilibꝰquinqꝫ exterioꝝ ſenſuū. Senſibile ꝟo cōe eſt qd̓ ꝓpriam ſpēm ſiue intentio-nem ꝯiūctā ſenſibili ꝓprio agit in ſenſum. et hoc eſt ꝓpriū ſubiectuꝫ fenſibilisꝓprij. ſicut magnitudo ſubiectū eſt coloris ⁊ ſoni. Uel appellat̉ ſenſibile cōeqd̓ a pluribꝰ ſenſibꝰ p̄t ꝑcipi. ſicut magnitudo ꝑcipit̉ a viſu ⁊ tactu. Utrū ſenſus proprius poteſt errare circa ſuū ſenſibileQIXI. Sol̓o. nontribꝰ obſeruatis conditionibꝰ. Primaēbona diſpoſitio organi. et ꝓpter illam cauſam fedricitans quihꝫ linguam in-