Druckschrift 
Epitomata seu reparationes totius philosophiae naturalis Aristotelis
Einzelbild herunterladen
 

ReparationesA quo mouentur grauia ⁊ leuia ſi non moueant̉ a ſeipQIVVLLſis Sol̓o ph̓i hoc erit manifeſtuꝫ ſi diuidātur cauſetam mouentes ſiue actiue qͣꝫ mote ſiue paſſiue. in ꝑ ſe ⁊ ꝑ accidens. in ẜm naturam ⁊ extra naturam. Unde dupliciter pͥmo ꝯtingit aliqua eſſe mouentia. quedam em̄ mouent extra naturam ⁊ violenter. ⁊ talia mouētia nō im-primūt formam ei qd̓ mouet̉. ſicut chorda arcus mouet hoc modo ſagittāet manus proijcit lapidem. Talia em̄ nō mouent illa grauia ſua ꝓpria na-tura. ſed per impetū qui ſit in eis aliunde mouent. Alia mouent naturaliterſicut illa que motu ſuo nitūtur imprimere ei quod mouetur formam. ⁊ hocmodo actu calidum mouet potentia calidū. ⁊ ſic anima mouet corpus ẜmformā illam quam ꝯcepit. Similiter aūt eſt in om̄ibꝰ alijs. Et ſicut nūc di-uiſum eſt mouens. ita etiā eodem mō diuiditur mobile ẜm ꝙ mobile Quiavel ipſum eſt mobile ẜm naturam. ⁊ tale mouet̉ per ſe. vel eſt mobile extranaturam ⁊ violenter. ⁊ tale mouet̉ ꝑ accidens. Secūdum materiaꝫ mouet̉illud qd̓ habet in ſe potentiam ſuſceptiuā ſiue receptiuā forme ẜm inchoationem ẜm quam motor ſuus mouet ⁊ quaꝫ intendit ei imprimere. et habet inſe talem potentiam per ſe ⁊ non ꝑ accidens. Exemplū huius eſt. ſicut potē-tia quale vel calidū vel frigidum efficitur actu ẜm qualitatem illam infor-matum ad quā fuit ordinata eius potentia. Et eodē modo dicenduꝫ eſt deeo quod eſt potentia qͣꝫtum vel vbi. Dicit̉ aūt pͥncipium paſſiuū receptiuūforme agentis eſſe illud in quo eſt inchoata forma agentis. ſicut in primo libro dictum eſt. qꝛ aliter nō eſſet materia ꝓpria neqꝫ mobile ꝓprium ſuo mo-tori potius qͣꝫ alij. oꝑtet em̄ ꝙ mouentia inferant paſſiones ſuis ꝓprijs mo-tibꝰ. ⁊ agentia ſuis ꝓprijs paſſiuis. Et huius paſſiui ſiue mobilis generaleſignū eſt quando in eo talis inuenitur potentia que non indiget niſi vno de-terminato motore vt exeat in actū. ſi em̄ plures exigeret motores. tūc nō eſ-ſet per ſe appropriata vni. ⁊ ſic nō eſſet alicuius agentis ꝓpriuꝫ paſſiuū. ſicutfigura hominis eſt in potentia in ſe mūc hominis. ⁊ figura idoli in cupro eomō quo cuprū eſt ſubiectū arti.Quare dictū eſt ꝙ iſta potentia debet ineſſe illi paſſiuoQLVTLper ie ⁊ nō ẜm acen̄s. Sol̓o ph̓i. qꝛ aliquādo vnum ⁊idem mobile mouetur ad quale ⁊ qͣꝫtum. ſed tūc alteruꝫ alteri accidit ⁊ nōeſt ei eſſentiale. ſicut quādo potentia calidū fit actu calidum. tūc em̄ qꝛ caloreſt diſſolutiuus ⁊ extenſiuus. id quod fit calidum maioris fit quantitatis ⁊ſtat ꝙ hoc nō fuit de intentione agentis. ſed ideo fit qꝛ extenſio accidit calo-ri quādo eſt in materia diſſolubili ⁊ extenſibili. Et iſtud qd̓ nūc dictum eſtvniuerſaliter fit in corporibꝰ ſimplicibꝰ quādo mouentur ẜm locum. qꝛ illamouentur ab alio extra naturam ſiue violente. et ab alio mouent̉ ẜm natu-ram ſiue naturaliter. ſicut ignis ⁊ terra. quorū vnū ⁊ pͥmū eſt leue ſimplici-ter. et ſecūdum graue ſimpliciter. et ideo motus predicti magis ſunt in eismanifeſti qͣꝫ in elementis medijs. q̄ ſunt grauia ⁊ leuia in reſpectuQue eſt cauſa ꝙ nō eſt manifeſtū in corꝑibꝰ naturalibꝰQVVLLigne ⁊ tetra ⁊ alijs a quo moueantur. Sol̓o ph̓. hoceſt ex ec qꝛ potentia dicit̉ multipliciter. qꝛ primo dicit̉ aliquid in potētia paſ