Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Octauus liber

cias ſiue īpedimenta nō eſt ſolutio orōis nō ꝯcludentisniſi pͥma tm̄. cū ſcꝫ interimitur illud ex quo ſeqͥtur falſūAlij autem tres modi īſtantie non ſtꝭ ſolutōes. ſ ꝓhibitiones q̄dam ⁊ īpedimenta ꝯcluſionū. ne fiāt ꝯtra rn̄teꝫqui ꝓhibere dꝫ ne aliquid ab opponente fieri videaturCirca textū ſūt dubia. Primū Utꝝ rn̄s dialecticꝰ dꝫ ſoluere argumenta opponentſiue int̓rogātis increpādo ⁊ ꝓhibendo Et videt̉ ꝙ nōQuia illud ſolum eſt ſoluēduꝫ ꝑ int̓emptōeꝫ qd̓ peccatin materia falſuꝫ aſſumendo. vel ꝑ negatōem ꝯn̄e qd̓ pecat in forma. vel ꝑ diſiunctōem qd̓ peccat pēs multipl̓rſꝫ dialecticꝰ neqꝫ ꝓcedit ex falſis nec peccat ī forma. nec ītitur multiplici cū oīa iſta ꝑtineāt ad ſophiſtā. gͦ argum̄ta dialectici opponētꝭ nō ſtꝭſoluēda ſꝫ ſimpl̓r concedēdaSoº ſic vt ordīate. p. ī textu declarauit īformādo ip̄mrn̄tem qualiter ẜm diuerſitatē pōnū ſe debeat habereAd obiecta in oppoſitum eſt dd̓m. Ꝙ licꝫ opponēs dialecticus non peccet tn̄ bene poteſt oſtendi ꝙ non oportꝫconcluſionem ſic ſe habere vt ꝯcludit. ⁊ hoc fit oſtēdēdoprietatem ꝑ quā ratio ꝓcedit poſſe ꝯpati cum oppoſitoꝯcluſiōis ⁊ tn̄ rō nō peccat ī materia dialectica ſiue ꝓbabili. qꝛ ſtat duo oppoſita ſimul eſſe ꝓbabilia.Secūdum dubium eſtUtꝝ rn̄s dꝫ ꝯtra opponentem argumentari Et videtur ꝙ non Quia cōtraargumentari nō eſt ſoluere. necrn̄s debet impedire opponentem. eo ꝙ ambo tendunt adinqͥſitionem veritatis. ſed reſpondens impedit opponentem contra argumentando in īqͥſitōne veritatis igit̉Soº ſic. vt patuit ꝑ philoſophum. ſꝫ verum eſt ꝙ tal̓ ſolutio non eſt recta nec ſimpliciter dicta. ſed tantum eſtꝓhibitiua. ⁊ ꝑ hoc vadit argumentum.Tertium dubium eſt.Quō. p. dialecticus debet ſoluere ꝑ ꝓhibitionem velincrepationem cum tamen talis ſolutio ꝑtineat ad ſophiſtam potius qͣꝫ ad dialecticum. Solutio hoc fitcontra ꝓteruum opponentem. tunc em̄ oportet ꝓhibere⁊ increpare ſi impediatur cōmune opus diſputationisne fiat inutilis tꝑis deductio. ſed vt inueniatur veritasq̄ vt finis ī diſputatione intenditur. ⁊ ergo hoc modolicet dialectico: alias autem ꝓpter vanā gl̓am vt videat̉aliquid ꝑtinet ad ſophiſtam. vt aſſumptum eſt.ncrepatio vero orationis ⁊ ẜm ipſamorationem. ⁊ qn̄ eadem non eſt interrogatur. plerūqꝫ em̄ ꝙ non bene diſputatur oratio qui interrogatur eſt cauſa-eo ꝙ non concedat ex quibus plane erat diſputare ad poſitionem. non em̄ eſt ī altero tn̄bene finire opus cōe. Neceſſarium ergo qn̄qꝫ ad eū qui dicit ⁊ nō ad poſitionē qn̄qꝫ cōnari. qn̄ is qͥ reſpōdet cōtraria īterrogāti obſeruat ſuadens grauātes ergo ⁊ certatiuas1⁊ non dialecticas faciunt exercitatiōes Qm̄.autem ꝓpter gymnaſiū ⁊ exꝑimentum. ſꝫ nō1ꝓpter doctrinam huiuſmodi ſunt orationes.

palam qm̄ nō ſolū vera ſyllogizādum. veꝝn̄etiā falſum. neqꝫ ꝑ vera ſꝑ. ſꝫ qn̄qꝫ ⁊ ꝑ falſa1Sepe em̄ vero poſito īterimere nccē ē diſ3putantē. quare p̄termittēda falſa. Qn̄qꝫ aūtfalſo poſito interimendū eſt ꝑ falſa. nihil em̄5ꝓhibet alicui videri q̄ non ſtꝭ magis qͣꝫ veraquare ex his q̄ illi vident̉ argumētatōe facta3magis erit ſuaſus qͣꝫ adiutꝰ. Oportet aūt eūjqui bene trāſfert dialectice ⁊ non litigatorietrāſferre. vt geometrā geometrice. ſiue flmſiue veꝝ ſit qd̓ ꝯcludendū eſt. quales autemdialectici ſyllogiſmi dictum eſt priusHic. p. determīat de ſolutione ẜm quid que vocatur īcrepatio ſiue ſolutio ad hoīem Et diuiditur qꝛ pͥmo facit hoc ex ꝑte vtentium. Scd̓o ex ꝑte orōis. Tertio ex ꝑte vtriuſqꝫ. Ex ꝑte vtentis ponit tres modos Primus ēqn̄ interrogat̉ nō eadem. q̄ ad ꝓpoſitū dꝫ īterrogari ẜmqͣlitatem ꝓpoſiti qd̓ intenditur. ⁊ ad qd̓ dꝫ eē diſputatiovel in illo ſenſit in quo eſt īterrogāda Plerūqꝫ em̄ rn̄s qͥint̓rogat̉ in diſputatōe cauſa eſt ꝙ non bene diſputaturoratio ſiue poſitio. eo ꝙ ipſe ꝓteruiēs nō ꝯcedit ea ex qͥbus plane erat diſputare ad orōeꝫ ꝓpoſitā. ⁊ tūc fit īcrepabil̓ ex ꝑte vtētꝭ ea. exquo eī diſputare opꝰ eſt duoꝝ opponētꝭ ⁊ rn̄tꝭ nō eſt ī altero tm̄ bn̄ finire. hͦ eſt ad debitū finē deducere cōe opꝰ. ī quo vt̓qꝫ iuuādꝰ eſt ab altero. vn̄ aliqn̄ nccm̄ ē opponēti conari rōibꝰ ad eū qui d̓t ꝯtra euꝫ.Quia tūc ꝓcul dubio nō rn̄dꝫ ẜꝫ ꝟaꝫ rōeꝫ rn̄ſionis. qͣꝫuis aliqͥd dicat ꝯtra opponētē. Quia non rn̄det tūc adpoſitōnem. ⁊ iſtud ꝯtingit qn̄ is qui reſpōdet ſiue vicē gerit rn̄tis obſeruat eum vt dicat obuiādo ꝯtraria opponenti ſiue interroganti. ⁊ non ad inqͥſitionem poſitōis.Et p̄cipue qn̄ dicit contraria opponenti ſuadens ea ꝑrationem. qꝛ ſic q̄ ſunt ad exercitatōnem fiunt certatiuevel colluctatiue. ⁊ non dialectice q̄ ex ꝓbabilibus ſūt adpblema ſiue ad poſitionem terminandam. Qn̄qꝫ auteꝫhmōi orationes ex ꝑte rn̄tꝭ ⁊ opponentꝭ ſtꝭ ꝓpt̓ gymnaſiūſiue luctam ⁊ certamen ⁊ ꝓpter exꝑimentum qd̓ reſpondens de viribus opponentis vult acciꝑe ⁊ non ſunt inqͥſitiue ꝓpter doctrinam de poſitione faciendam. Palamautem eſt ex dictis ꝙ ad ꝯpeſcendum inſolentiam reſpōdentis non ſolum eſt verum ſyllogizandum ipſi opponeti. ſed etiam falſum vt falſum concludit contra reſpondentem. Nec etiam ſemꝑ vera ſyllogizandum eſt opponenti ſꝫ aliqn̄ ꝑ falſa vt ſcꝫ ex falſis a reſpondente datisaliqn̄ ꝓcedat contra reſpondentem. ſepe em̄ contingit ꝙvero poſito interimere illud neceſſe eſt diſputantes ſiueopponentes. Quia ꝑ illud ipſi reſpōdētes īpediūt diſputatōeꝫ. ⁊ tūc qꝛ verum non interimitur ꝑ veꝝ. ẜꝫ ꝑ falſumoportet ī ſyllogiſmo ꝓtendere ⁊ ꝓponere falſa. qm̄ falſopoſito non poteſt hoc interimi niſi ꝑ falſum deducendoad īconueniens Oportet etiam tunc ꝓtēdere fl̓a Nihilem̄ ꝓhibet in ꝓbabilibus alicui rn̄tium aliqn̄ videri ea q̄non ſunt hoc eſt q̄ falſa ſunt magis qͣꝫ ſibi videatur q̄ ſūtvera Exemplum eſt. vt ꝙ ſol ſit monopedalis qͣꝫtitatismagis videtur alicui qͣꝫ ꝙ ſit maior habitatione noſtraꝓpter qd̓ argumentatione facta ex falſis q̄ illi reſpondenti videantur magis erit ſuaſus vt conpeſcatur qͣꝫ ſit adiutus ad doctrinam ſiue doctus. Eſt etiam qn̄qꝫ oratio

N ij