Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Octauus liber

Poſtqͣꝫ ꝑ. on̄t modū int̓rogādi ꝓpōnes p̄terncāriasſͦ on̄ter docet modū int̓rogandi ꝓpones ncārias in diſnutatione dialectica. qͣles ſūt ſyllogiſtice ⁊ ncārie. d. pͥq ꝯtingit idem ſiue eandē ꝯcl̓onem ſine impoſſibili on̄ſiue⁊ ꝑ impoſſibile ſyllogizare. ⁊ hͦ nihil differt demr̄anti.hͦ eſt. dialectico inqͥrenti / ⁊ apud ſe ꝯſiderāti. tn̄ dialectꝭco obuiāti ⁊ diſputāti nō ē vtendū ſyll̓mo ad impoſſe. ſꝫon̄ſiuo. Et iſta eſt expō textꝭ ẜm qͦſdam. Alb̓tus ꝟo ſicerponit eū Demr̄anti ⁊ nō dialectice diſputāti nihil differt qͦ ad intenti ꝓpoſiti ꝓbationē. vel ſic on̄ſiue. vel illomō ducēdo ad impoſſibile ſyllogizare. Diſputāti āt dialectice ꝓpt̓ hͦ ꝙ ex ꝓbabilibꝰ ꝓcedit in qͥbꝰ falſū p̄t eſſe ꝓhabile ſicut verū ꝓpt̓ qd̓ nō apparet impoſſibile ⁊ falſumqd̓ ꝯcluſū eſt/ nō eſt vtendū ſyll̓mo ad impoſſᶜ Sūt eniꝫduo ſyll̓mi in ſyll̓mo ad impoſſᶜ vt dcm̄ eſt. sͣ. Primꝰ eſtad impoſtᶜ ex dato falſo cū altera p̄miſſaꝝ ſūpto. Scd̓seſt impoſſibile ꝯcluſū accipiens. vt ꝑ illud ad ꝓpoſitumrediens ⁊ illud ꝯfirmās ex apparēte falſo qd̓ ſeq̄bat̉ inferat intentū ſuū finaliter. Dd̓m igit̉ eſt ꝙ nō eſt int̓roganti ⁊ opponēti dialectice diſputāti vtendū ſyll̓mo adimpoſſᵉ. qꝛ cū ipē on̄ſiue impoſſᶜ ad quod deducit ſyllogzat/ tūc nō eſt vel nō ꝯtingit dubitare rn̄dentē de ꝯcl̓oneſꝫ oꝫ ꝙ ꝯcedat eā Sꝫ qn̄ ſyllogizat impoſſᵉ/ niſi valde manifeſtū ſit eſſe falſū / ad qd̓ deducit̉ ſyllogizādo ꝑ impoſſibile/ tūc rn̄dentes dicūt illud nō eſſe impoſſ. Et rō eſtqꝛ in ꝓbabilibꝰ nō eſt valde manifeſtū falſū. qͥa negatīaꝓbabilis eſt in ꝯtingētibꝰ ſicut ⁊ affirmatiua. ⁊ qd̓ ꝯtingit eſſe ꝯtingit nō eſſe. ⁊ iō dicūt rn̄dētes illud nō eē impoſſe qd̓ ꝓ impoſſibili ꝯcluſū eſt. ⁊ gͦ nō ꝯtingit int̓rogātibꝰ ſiue opponētibꝰ illud qd̓ volūt de ꝓbatione ꝓpoſiti.Circa textꝭ expoſitꝭ eſt dubiuꝫQuō dialecticꝰ pōt vti ꝓpōnibꝰ ncārijs/ cuꝫ tn̄ hͦ videaptinere ad demir̄atorem. Soº Propoſitiones dicūtdupl̓r ncārie. ſcꝫ ncītate ꝯn̄. ⁊ ncītate ꝯn̄tis. Dialecticꝰvtit̉ ꝓpōnibꝰ ncārijs ncītate ꝯn̄e q̄ conſiſtit in illationencāriaꝯcl̓onis ex p̄miſſis. ⁊ illa ꝯuenit etiā ſyll̓mo ſimpl̓r dicto. Demr̄ator ꝟo vtit̉ ꝓpōnibꝰ ncārijs ncītate cōſequētis. q̄ ſt̓ncārie in ſe ex hītudine p̄dicati ad ſb̓iectūetiāſi nunqͣꝫ ponerent̉ in ſyll̓mo. Et rō illiꝰ eſt. qꝛ demr̄ator dꝫ generare habitū firmū ⁊ fixū qͥ eſt ſine formidinede oppoſito. ⁊ gͣncāriū eſt eū vti ꝓpōnibꝰ q̄ nō hn̄t inſtātiam ſꝫ ſt̄ neceſſarie.Oportet āt ꝓponere q̄cūqꝫ in pl̓ibꝰ qͥdē ſic ſehn̄t/ inſtātia at/ aut oīno nō eſt. aut nō in ſuꝑficie ē ꝯſpicere. nā qͥ nō pn̄t ꝯſpicere vt verū qͥdem illud ponūt.Hic conſequēter ph̓s dat modū interrogādi ꝓpoſitiones inductiuas. dicens ꝙ in forma argumentatōnisobſeruandū eſt ꝙ poni debent ꝓpoſitiones in pluribushabentes veritatem. ita vt ꝓponantur q̄ non habent inſtantiā. aut ſi eſt non ſtatim apparet in ſuꝑficie vniuerſalis ꝓpōnis ꝓpoſite. quia non potentes conſpicere in qͥbus non ſit ita vt veram ꝯcedunt ꝓpoſitionē ꝓpoſitāNō oꝫ qͥdē ꝯcl̓onē interrogationē facereſi āt nō renuēte nō videbit̉ fieri ſyll̓mꝰ. Sepe enī ⁊ nō interrogāte / ſꝫ vt accidētē inferēte negāt. et hoc faciētes nō videbit̉ arguerehis qͥ nō ꝯſpiciūt qm̄ accidit ex his q̄ poſita

ſūt. qn̄ gͦ nō dicēs accidere interrogabit illo negāte oīo nō videbit̉ fieri ſyllogiſmꝰ.Hic docꝫ modū int̓rogādi ꝯcl̓ones. volens qͣꝫuis idēſint q̄ſtio pͥº poſita/ ⁊ ꝯcl̓o vltīo inducta / tn̄ opponēs nōdꝫ int̓rogare ꝯcl̓onē intentā ſb̓ intentōe ꝯcl̓onis .ſ. an ſitꝯcluſa/ vel nō/ poſtqͣꝫ ſyllogizauit eā. qͥa ſi opponēs hocnō obẜuet ſꝫ introgat vtꝝ ꝯcl̓o ſeqͣt̉ vl̓ nō. ⁊ rn̄dens dixⁱꝙ nō/ tūc opponēs videt̉ argumentari nec facere ſyll̓m.multotiēs cū nō int̓rogat opponēs vtꝝ ꝯcludat̉ ſi rōneꝫeiꝰ nō interimat ip̄e rn̄s nō videt̉ aſtātibꝰ fieri ſyll̓s. niſi aliqͥs inqͥrat. ⁊ iō multo fortiꝰ qn̄ int̓rogat vtꝝ ſit concluſio vel nō. qn̄ dicit ſe ꝯcluſiſſe niſi hͦ dicat rn̄dens / nōvidet̉ fieri ſyll̓s. Nō ē gͦ int̓rogāda ꝯcl̓o ſb̓ intētōne ꝯcl̓onis / vtꝝ ꝯcluſa ſit. ſꝫ accipiēda eſt tanqͣꝫ ꝯcluſaNō videt̉ qͥdē oē vl̓e dialectica ꝓpō eē. vtqͥd eſt hō. aut quot modis dr̄ bonū. Eſt aūtdialectica ꝓpō ad quā ē rn̄dere ſic vel nō. addictas āt nō eſt. qͣre nō ſunt dialectice hmōiint̓rogationes/ niſi ip̄e determinās vel diuidēs dicat. vt putas ne bonū vel ſic vel ſic dr̄nā ad talia facilis rn̄ſio vel affirmanti vel neganti. qͣꝓpter tentādū ſic ꝓponere hmōi ꝓpōnes. Sil̓r āt et iuſtū fortaſſe inquirere quotmodis dicit̉ bonū. vel qn̄ eo ꝓponēte vel diuidēte nullo modo ꝯceſſerit.Hic p. on̄t mod̓ int̓rogādi ex ꝑte ꝓpōnis. d. ꝙ nō videt̉ in mō int̓rogādi oē vl̓e. hͦ ē oīs ꝓpo dialectica vl̓isqꝛ ſiqͥs ꝑ definitionē ꝓponit qͥd eſt hō. aut ꝑ diuiſioneꝫꝗt modis dr̄ boᵐ/ nō eſt ꝓpō dialectica. Hꝰ rō eſt qꝛ dialectica ꝓpō eſt ex ꝓbabilibꝰ. ad quā cōtingit rn̄dere ſicvel nō ſic ſb̓ diſiūctione. Ad p̄dcās āt ꝓpōnes nō eſt rn̄.dere ſic vl̓ nō ſic ſb̓ diſiūctōe. ſꝫ oꝫ rn̄dere ſic tm̄. qꝛ ncārieſt̓. ꝓpt̓ qd̓ nō ſt̓ dialectice hmōi ꝓpōnes vel int̓rogatōes⁊ ꝑ qͥdem verū eſt niſi ipē opponens det̓minans ſit easꝑ modū int̓rogatōis. vt ſi dicas Putas ne bonū ſic velnō ſic dicaʳ ml̓tipl̓r. nā talit̓ ꝓpoſita int̓rogatiōe / facil̓eſt ex ꝓbabilibꝰ rn̄ſio affirmatiua vel negatiā. ⁊ gͦ tentādū eſt ſic ꝓpōnē dialecticā acciꝑe ſb̓ forma int̓rogatōisvtriuſqꝫ ꝑtis ꝯͣdictionis. Sil̓r etiā iuſtū ē opponētē inqͥrere a rn̄dēte qͦt modis dr̄ bonū. qn̄ eo. hͦ ē. opponēte diuidēte ⁊ diſtinguēte modos boni nll̓o mō ꝯceſſerit diciboᵐ/ qͦ diuiſit opponēs. ⁊ hͦ iō qꝛ opponēs dialectice nōp̄t niſi ex datis ꝓbabilibꝰ ꝓcedere. ⁊ iō oꝫ eū inqͥrere iudiciū rn̄dētꝭ. ⁊ ab eo inqͥrere modos qͥbꝰ ꝓcedat ad diſtinctionem modoꝝ multiplicisQuiſqͥs āt vnā or̄oneꝫ multo tꝑe interroget male inqͥrit. nā ſi rn̄dente qͥdē interrogato qd̓ interrogat̉. palā qm̄ multas int̓rogataut frequēter eaſdē. qͣre aut iuuenat̉. aut nōhꝫ ſyll̓m. nā ex paucꝭ oīs ſyll̓s. Si ꝟo nonrn̄dente qm̄ nō increpat vel receditHic on̄t quō circa modū int̓rogādi ꝓpōnes p̄t ꝯtingere peccatuꝫ / a quo cauere debet dialecticus. Et eſt ꝙopponens non debet eandem ꝓpoſitionem multotiensinterrogare. ſic enī peccat et male inquirit. naꝫ ſi reſpondente multotiens interrogato ipſe ſepius reſponderit