Septimus liber
qnes ſumēde ſūt ꝯͣrioꝝ. cuiꝰ maxīe apꝑebitqͣria definitio. gͦ totas qͥdē definitiōes quēadmodū dcm̄ eſt conſiderandūHic p. dicit ꝙ ad ſciendū quō definitio inſit definitoefficax eſt locꝰ ext̓nſecus. ⁊ gͦ hoc vidēdū ē ꝑ locos cōesin ꝯͣrijs ⁊ alijs oppoſitꝭ qͦ ad totā definitionē. ⁊ ad ꝑtesdefinitōis Et pͥº ꝑ locū a conrie oppoſitꝭ. Et pōit duasoſideratōes. Prima ē. Ad ꝯſtruēdū definitionē ꝑ locuꝫa cōnrijs ⁊ alijs oppoſitꝭ. ꝯſiderādū ē ad ꝑtes definitōis⁊ ad totā definitionē. Quia ſi oppoſita rō ſiue oppoſira definitio eſt oppoſiti/ neceſſe ē ꝙ definitio aſſigͣta ſitppoſiti. ⁊ hͦ mō in conrijs ē ꝑſpiciendū. Quia āt pluresſut ꝯplexiones conrioꝝ. v̓bi gr̄a boni effectiuū hꝫ duaspplexiones. ſcꝫ corruptiuū boni. ⁊ effectiuū mali. ⁊ amicis bn̄facere multas. ſicꝭ in p̄habitꝭ on̄ſum eſt/ ſumēda ērō definitiua. qꝛ tal̓ facillime ſuſcipit̉ a rn̄dente. Totasigit̉ rōnes ꝯſiderādū eſt. quēadmod̓ in p̄hītis dictū eſt.Particl̓ariter āt hoc mō Prima qͥdē qm̄aſſigͣtuꝫ genꝰ recte aſſigͣtū ē. Nā ſi ꝯͣriū in ꝯͣrio ppoſitū āt nō in eodē. palā qm̄ ī ꝯͣrio eriteo ꝙ neceſſe ē ꝯͣria in eodē genere vel in cōtrarijs generibꝰ eē. Et dr̄ntias āt ꝯͣrias deꝯͣrijs ꝓbamꝰ p̄dicari. velut ⁊ albo et nigro.nā hoc qͥdē diſgregatiuū. illd̓ āt ꝯgregatm̄.q̄re ſi de ꝯͣrio ꝯͣrie p̄dicāt̉ de ꝓpoſito qͥ aſſigͣte ſūt p̄dicabit̉. qͣre qm̄ et genꝰ ⁊ dr̄ntie recteaſſigͣte ſūt. palā qm̄ definitio erit q̄ aſſigͣta ē.Aut nō ncāriū eſt de ꝯͣrijs ꝯͣrias dr̄ntias p̄dicari. niſi in eodē genere ſint ꝯͣria/ nihil ꝓhibet eādē dr̄ntiam de vtriſqꝫ dici vt de iuſticia ⁊ iniuſticia. nā hoc qͥdē ꝟtus. illa āt viciūaīe. qͣre aīe dr̄na in vtriſqꝫ dr̄. eo ꝙ corꝑis ēꝟtus ⁊ viciuꝫ. gͦ hoc veꝝ qm̄ ꝯͣrioꝝ aūt ꝯͣrieaut eedē dr̄ntie ſūt Si gͦ de ꝯͣrio ꝯͣria p̄dicātur. de hoc āt nō palā. qm̄ q̄ dcā eſt de hocp̄dicabit̉. Uniuerſaliter āt dd̓m ſi definitioē ex genere ⁊ dr̄ntijs. ſi ſit ꝯͣrij definitio manifeſta/ ⁊ ꝓpoſiti erit definitio manifeſta. Nāꝯͣriū in eodē genere vel in ꝯͣrio. Sil̓iter āt etdr̄ntie. aut ꝯͣrie aut de ꝯͣrijs aut eedē p̄dicāt̉Palā qm̄ de ꝓpoſito vt idem genꝰ p̄dicabitur qͥdē de ꝯͣrio. Dr̄ntie aūt ꝯͣrie vel oēs velalique relique āt eedē Aut ē ꝯͣrio dr̄ne eedēgenera ꝟ̓o ꝯͣria. aut ambo ꝯͣria genēa ⁊ dr̄nenā ambo eadē eſſe nō ꝯtingit. Si āt nō. definitio eadē ꝯͣriorū eritHic ponit ꝯſiderationē inſpiciēdo in ꝑtes definitōis⁊ pͥº inſpiciēdū ē in genꝰ ꝑ methodū de genere / ſi genꝰ recte aſſigͣtū ſit qd̓ in definitione poſitū ē. Hº mō. Si duobus aſſignatꝭ conrijs definitꝭ/ ſi vnū eoꝝ ē in genere cōtrario/ ſicꝭconria ſūt diſtincta/ ita etiā conria ſūt genera in qͥbꝰ ſt̓. Et iſtud ꝟitatē hꝫ in oībꝰ moralibꝰ ꝯͣrijs. īqͥbus ſumit̉ conrietas medij ad extremū. Neceſſe ē eniꝫ
oīa cōnria/ vel in eodē genere vel in conrijs generibuseſſe. Naturalia qͥdē in eodē ſicut albū ⁊ nigrū in generecoloris. moralia ꝟo in diuerſis. in qͥbꝰ ſumit̉ conrietasmedij qd̓ eſt in genere boni. ad extrema q̄ ſt̓ in gn̄e mali.Dintias āt q̄ ponūt̉ in definitōe ſꝑ ꝓbabimꝰ conrias deconrijs p̄dicari. qꝛ dr̄ntia ⁊ forme conrioꝝ ſūt conrie. velut pꝫ in albo ⁊ nigro. qͦꝝ dr̄ntie ſt̓/ eſſe diſgregatm̄ ⁊ congregatiuū viſus. Albū enī ē diſgregatm̄. ⁊ nigrū ꝯgregatiuū. Si gͦ de conrio alicuiꝰ conria p̄dicat̉ dr̄ntia/ ꝯſtatꝙ aſſigͣta ⁊ ꝓpoſita dr̄ntia/ p̄dicabit̉ de ꝓpoſito. Cōcludit̉ igit̉ ꝙ cū genꝰ ⁊ dr̄ntie ſint ſic recte aſſigͣte/ māifeſtūeſt ꝙ or̄o ex his ꝯpoſita recta erit. ⁊ iō erit vt recta definitio. Nō tn̄ ē incōueniēs conrioꝝ qͦꝝ conria ſt̓ gn̄a eſſedintiam qͣndā generalē. Sicut v̓tus ⁊ viciū ſūt in gn̄ibꝰconrijs. ſcꝫ in gn̄ibꝰ boni ⁊ mali. ⁊ tn̄ eoꝝ ē cōis dr̄na. q̄vtrūqꝫ eoꝝ ē aīe ⁊ nō corꝑis. Et ꝑ hͦ bn̄ dr̄nt a corꝑalibhabitibꝰ qͣles ſūt ſaītas robur. pulcritudo Uniuerſalit̓igit̉ ꝯſtruēdo definitionē dd̓ꝫ eſt. Si definitō ē ex genere⁊ dr̄ntijs/ oꝫ ſi ꝯͣrioꝝ definitio māifeſta ē ꝙ tūc etiā ꝓpoſiti definitio māifeſta erit. Cōiter enī ꝯͣria aut ſt̓ de eod̓genere. aut in pͣrio gn̄e. qꝛ nūc dcm̄ ē ꝙ dr̄ne ꝯͣrie aut p̄dicant̉ de ꝯͣrijs. aut eedē de ꝯͣrijs p̄dicant̉. palā ē qm̄ de ꝓpoſito definito/ aut idē genus p̄dicabit̉ qd̓ etiaꝫ de ſuoprio p̄dicat̉. eo ꝙ ſt̓ in eodem gn̄e. ⁊ tūc ſt̓ dr̄ntie ꝯͣrie vl̓oēs vel aliq̄ ſaltē ⁊ ꝯſtitutiue. Relique āt dr̄ne ſt̓ eedemgn̄ales/ aut definita ſt̓ in gn̄e ꝯͣrio. ita ꝙ vnū in vno eſtin gn̄e. ⁊ reliqun̄ in ꝯͣrio eſt illiꝰ gͦ. ⁊ tūc dr̄ne ſt̓ cedē. gn̄aꝟo pͣria. aut ambo qͥdē ſt̓ cōnria. ⁊ gn̄a ⁊ dr̄ne. naꝫ ambogn̄a ſcꝫ ⁊ dr̄as eaſdē eē conrioꝝ nō ꝯtingit. qꝛ ſic definitōconrioꝝ eēt vna qd̓ eē nō p̄t. ſic igit̉ vero aſſigͣto gn̄e ⁊ vera dr̄na/ verā ꝯtingit aſtruere definitōem. Qn̄ v̓o dr̄ ꝙcōnrioꝝ ead̓ dr̄na ē/ ẜm Alb̓. intelligỉ p̄cipue in definitionibus paſſionuꝫ/ in qͥbus ſb̓iectū ē loco dr̄ntie. ſicut indefinitiōe aquili ⁊ ſimi vtriuſqꝫ differētia eſt naſus. Eteodem modo in definitione iuſticie ⁊ iniuſticie cuiꝰ vtriuſqꝫ dr̄ntia eſt aīa. De differentijs ꝟo formaliter ꝯſtitutiuis verū eſſe non pōt.Ampliꝰ ex caſibꝰ ⁊ ꝯiugatꝭ. neceſſe ē eniꝫꝯſequētia genera generibꝰ/ ⁊ definitōes definitionibꝰ. vt ſi obliuio eſt ſcīe amiſſio. ⁊ obliuiſci/ ſcīaꝫ amitte̓. ⁊ oblitū eē amiſiſſe ſcīaꝫ.vno gͦ quolibꝫ eoꝝ q̄ dcā ſi ꝯceſſo/ neceſſe ēreliqͣ ꝯcedere. Sil̓r āt ⁊ ſi corruptio ē diſſolutio ſubn̄e. ⁊ corrūꝑe diſſoluere ſubn̄am. etcorruptiue diſſolutiue. Si corruptiuuꝫ diſſolutiuū ſubſtantie: et corruptio diſſolutioſubn̄e. Sil̓r ⁊ in alijs. qͣre in vno quolibetſumpto ⁊ reliqͣ oīa ꝯcedunt̉Hic ph̓us docet conſtruere problema definitionispenes locum a caſibus et coniugatis dicens ꝙ volenti conſtruere definitionem inſpiciendū eſt in caſibus ⁊coniugatis. quia in illis neceſſe eſt contraria eſſe cōtrarijs generibꝰ. et differentias differētijs ex quibus fiuntdefinitiones. et neceſſe eſt totas definitiones eſſe conſequētes definitiones. Exemplū eſt vt ſi obliuio eſt amiſſio ſcientie in principalibus / tunc obliuiſci eſt amittereſcientiā. ⁊ oblitū eſſe eſt amiſiſſe ſcīam in p̄terito. Unoenī eoꝝ q̄ dcā ſūt ꝯceſſo. neceſſe ē illi etiaꝫ reliqͣ ꝯcedere.