Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Sextus liber

qnis. ex gūe aūt ⁊ drā ē rō ſiue definitio ſpēi: ꝓpt̓ qd̓ ſeqͥturꝙ genꝰ reſpiciet ī p̄dicādo ſpēi rōeꝫ. gͦ ſpēs et (p̄dicabit̉ degne qd̓ ē incōueniēs. eo ꝙ altera d̓caꝝ drāꝝ ꝑ affirmatiqnem ⁊ negationē oppoſitaꝝ de nccītate p̄dicabit̉ de genere. ꝑ hāc maxīaꝫ de quolibet affirmatio l̓ negatio ē veradicta āt ꝯſideratio nō eſt vtilis niſi ſuppoſito ꝙ genꝰſit forma ſeꝑata ẜm ſe real̓r ſubſiſtēs. nā ſi ē eadē nūeroſeꝑata lōgitudo q̄ genꝰ eſt ſeꝑatoꝝ qͦdāmo etiam ſeꝑatep̄dicabit̉ de iſto gn̓e ſeꝑatoꝝ. qd̓ idem numero eſt vt d̓tplato. qd̓ latitudineꝫ hꝫ vel ſine latitudīe eſt. ꝑ eādē maximā Quia oportet de om̄i lōgitudīe alteꝝ eoꝝ q̄ dicta ſūtveꝝ eſſe ſiue ſeꝑata ſit ſiue ꝯcepta cū materia. ſi de gn̄e ſiue gnaliter de lōgitudine veꝝ eſſe debeat. hoc quideꝫ veruꝫeſt ꝙ om̄is lōgitudo vel cū latitudine vel ſine latitudīeeſt. ſꝫ nō accidit hͦ ꝙ genꝰ ꝑticipet ſpēꝫ. ⁊ ꝙ drā vl̓r p̄dicet̉de gn̄e. ſtiei lōgitudīes latitudīeꝫ nō hn̄tes vt linee ⁊ cumlatitudīe ſtꝭ q̄dā vt ſuꝑficiei ⁊ corꝑis ꝓpt̓ qd̓ ad illos quformas ponūt vt quid vnū nūero vtil̓ eſt hec cōſideratioQui vero non ponunt genꝰ vnum numero ſꝫ gn̄e vnumtm̄ non eſt īcōueniēs. qꝛ tunc idē gn̄e nō incōueniēt̓ ꝯͣriaſuſcipit ī ſe. ⁊ ſic vꝫ iſte locꝰ ad illos qui genꝰ ponunt vnūnumero. ⁊ hͦ faciunt illi qui ſolas formas ponunt genera eē. nā illi eandē numero lōgitudineꝫ. ⁊ idem numeroaīal qd̓ eſt genꝰ eſſe dicunt. cuiꝰ ſtꝭ ꝯtrarie drn̄e. ͣuisautem ſic dcm̄ ſit ꝙ negatiue non ſit drā aſſignāda. tn̄ hͦnō eſt gn̄al̓r veꝝ. qꝛ fortaſſe ī quorūdā definitōibꝰ nccm̄ ēvti negatōne ⁊ aſſignatōe drn̄e vt ī definitōibꝰ pͥuationuꝫq̄ definiuntur ꝑ habitum Quia cecuꝫ ꝑ definitōeꝫ eſt qd̓non habet viſum. qd̓ ꝑ naturaꝫ natum eſt ipſum habereviſuꝫ. ⁊ hec quidem de negatiua differentia dicta ſint Intalibus auteꝫ nec affirmatio facta ⁊ accepta drā vꝫ addefinitōem. Quia non habet differentiam ſibi ꝯdiuiſaꝫꝑ affirmationē. Un̄ nihil differt in talibus negationeſiue negatiua dra diuidere genꝰ. vel affirmatiua. quia ẜrem aliqͥd poſitm noīe negatōis īportatur. exēᵐ eſt. vt ſlōgitudīem q̄ eſt genꝰ definiuit latitudīem habens. Nanihil aliud e diuerſo diuidit̉ ex gn̄e ſiue glptāte. niſi nōhabens latitudinem ꝓpt̓ qd̓ ſeqͥtur ꝙ neceſſario negatōediuidat̉ ⁊ ſic idem inconueniens qd̓ pͥus relinqͥturCirca textū ſūt dubia. Primūeſt. Quō veꝝ eſt ꝙ genꝰ in ſcd̓a ꝯſideratione diuidi dicitduabꝰ drn̄tijs cū tn̄ aīal qd̓ eſt genꝰ ſb̓ ſe hꝫ pl̓es Soaīal īmediata diuiſione diuidit̉ ꝑ duas dras oppoſitasq̄ ſunt rationale ⁊ irrationale. Irratio nale vero cōiterſb̓diuiditur in plures ſpecies.Secūdum dubiū eſt.An drā p̄dicat̉ de gn̄e ſici d̓r in t̓tia ꝯſideratione Et vdetur ꝙ nō Quia nihil p̄dicat̉ de alio niſi ſit ī eo ſꝫ drūsnō eſt ī genere. qꝛ qua ratione ipſa eſſet in genere etiamoppoſita eſſet in genere ⁊ ſic oppoſita eſſent ſimul in cotem qd̓ eſt inconueniens Solutio ſic. vt ī textu oſterſum fuit Ad obiectum eſt dicendum. ꝙ licet differentia nō ſit ī gn̄e actu. eſt tn̄ in eo ptāte cū drā oppoīta. ⁊ ſicſil̓ accepta ſub diſiūctiōe de gn̄e p̄dicāt̉ ⁊ hͦ nō ē īcōueīensRurſum ſi ſpeciem vt differentiam aſſignauit velud qͥ fraudē īiuriā cū illuſione definuit Nam illuſio iniuria q̄dam quare non diſferentia ſed ſpecies eſt illuſio.

Iſta ē ſcd̓a ꝑs iſtiꝰ capituli in qͣ docꝫ ꝓ. īterimere defi fnitione reſpiciēdo ad dr̄aꝫ ꝯꝑata ad eā. l. ad geꝰ ad ſpeꝫ ⁊indiuiduū q̄ ſtii recta līea p̄dicam̄tali. Et poīt de hͦ pl̓esꝯſideratōes Prīa ē ſi aliqͥs ī definitōe aſſignauit ſpēꝫvt drāꝫ Cuiꝰ exᵐ eſt. vt qͥ definiēs fraudē dixit fraus ē īiuria cū illuſione. Nā illuſio q̄dā ſpēs ē īiurie ſicꝭ ⁊ fraus.ꝓpt̓ qd̓ illuſio nō eſt drā ꝯſtitutīa. ſꝫ eſt ſpēs ꝯdiuiſa cumfraude ſb̓ hoc gn̄e qd̓ eſt īiuria. tn̄ ẜꝫ aliā expoſitionem loco fraudis ponitur ob ꝓbriuꝫ. Obꝓbriuꝫ āt ē cū illuſiōefacta īiuria fraus auteꝫ eſt deceptio cum dampno xxxviAmplius ſi genꝰ vt drāꝫ dixit vt v̓tutemhabitū bonū vl̓ ſtudioſuꝫ. nā bonū genijs ēvirtutis. aut nō genꝰ eſt bonū ſꝫ drā Si quidē veꝝ eſt qm̄ nō ꝯtīgit idē in duobꝰ gn̄ibꝰeē nō ꝯtinētibꝰ ſe īuicē. nā neqꝫ bonū continet habitū neqꝫ habitꝰ bonū Nō em̄ oīs habitus bonū. neqꝫ om̄e bonū habitꝰ. quare n̄erūt gn̄a ābo Qm̄ ergo habitꝰ genus v̓tutꝭpalam. qm̄ bonū nō genꝰ. ſꝫ magis drā Ampliꝰ habitus qͥdē quid ē ſignat virtꝰ. bonumaūt nō quid eſt. ſed quale. videtur autē qualequid differentia ſignificare.Hic poīt ſcd̓aꝫ ꝯſideratōeꝫ ſumptā pēs ꝯꝑatōem drn̄e adgenꝰ q̄ eſt iſta. ſi ī definitōe genꝰ aſſignat̉ ꝓ drā. de finiº eſtinterimēda Exᵐ eſt. vt ſi definiens ꝟtuteꝫ poſuit eam eēhītū boᵐ vel ſtudioſuꝫ. boᵐ em̄ qd̓ loco drn̄e poſuit genꝰ eſtvirtutis. ⁊ ſil̓r ſtudioſuꝫ. vtroqꝫ iſtoꝝ mōꝝ īterimit̉ drā⁊ ꝑ cōſequens definitio. ſꝫ quia bonum ⁊ ſtudioſuꝫ dupliciter dicuntur Uno mō ſcꝫ pro natura boni q̄ eſt bonitasvt in magnis moralibꝰ dicit. p. ⁊ pro forma boni. pͥmoºbonuꝫ eſt genus p̄dicatuꝫ de virtute. qꝛ dicit. p. ꝙ ꝟtus ēq̄dam bonitas Alioº accipitur ꝓ forma boni qͥ ex eſſentialibus v̓tutis ſumitur. ⁊ ſic ē dra. ⁊ ſic eſt ītelligenduꝫ ꝙd̓t. p. ī textu aut non genꝰ eſt bonuꝫ. ſꝫ drā. Ꝙꝛ autem nonſit bonum genꝰ ꝓbat. pͦ. ſic. qꝛ idem nō eſt ī diuerſis generibꝰ non ſb̓alternatī poſitꝭ. ſꝫ habitꝰ ⁊ boᵐ ſtꝭ duo gn̄a nōſb̓alternatī poſita Ad̓ pꝫ ex eo qꝛ genꝰ p̄dicat̉ vl̓r de ſpē ⁊nō ꝯuertibil̓r. ſꝫ nec ōc boᵐ eſt hītꝰ. nec oīs hītꝰ eſt boᵐ ꝓpt̓qd̓ ſtꝭ gn̄a nō ſb̓alt̓natī poīta Scd̓a rō ē. qꝛ hītꝰ ẜʳ quideſt ꝟtꝰ vt genꝰ. boᵐ āt formal̓r acceptū nō ẜᵗ quid ē ꝟtꝰ vtgenꝰ ſꝫ qͣle ẜᶠ ꝟtutꝭ. videt̉ āt drā qͣlequid om̄is ſignificare. quid quidem rōne gꝭ qd̓ ad ſpem determinat. ⁊ ſic bonuꝫ eſt differentia habitus. Uirtus vero vt inqͥt Alb̓tꝰdupliciter accipitur Uno mō ẜm relatōem ad potentiaꝫquā ꝑficit. qꝛ virtus eſt vltimū potentie ⁊ ſic eſt habitꝰ.qꝛ vt ꝯmentator dicit habitus eſt quo quis aliquid agit cum voluerit. Scd̓o ꝯſideratur ꝟtus ẜꝫ id qd̓ eſt. ⁊ ẜꝫhoc qd̓ ī nōie ꝟtutꝭ ſuponit̉. ⁊ ſic eſt ī genere boni. ⁊ boītasq̄dam ſic ꝯſiderata eſt virtus. ⁊ hͦ mō vt dicit. p. nihil ꝓhibet idem eſſe in diuerſis generibusUidēdū aūt ⁊ ſi n̄ quale quid ſꝫ hͦ aliquidẜnificat. aſſignata drā. videtur em̄ qualeqͥdomnis differentia ſignificareTertia ꝯſideraº eſt iſta. ſi illud qd̓ poīt̉ ī definitōe loco differētie. ẜʳ hoc aliquid. vt īdiuiduū ⁊ nō quale. definiº eſt interimēda. qꝛ oīs drā vi? ẜcare qͣlitatē eēnalē. qua quale ēaliquid qd̓ eſt ſuppoſituꝫ ſpēi. ſi eī nō ẜᵗ quale. ſꝫ hocaliqͥdinterimitur drā aſſignata ⁊ definitio. in qua drā ponitu

R iij