Topicoꝝ
nomine definiti. ſꝫ rōne ipſius loco nomīs poſita. Exᵐ ē.vt ſi qͥs definiens ſolem ꝙ eſt ſtella alba q̄ in die apparꝫidem ꝑ ſeip̄m definit qꝛ vtendo definitione vtit̉ etiā ſoleſꝫ ad dep̄hēdū talia peccata in definitionibꝰ oꝫ vti ſiue accipere definitiones nōis. ⁊ loco nōis ponere definitionesvt qm̄ dies ſi definiat̉ eſt latio ſiue motꝰ ſolis ſuꝑ terrammanifeſtū eſt ꝙ qͥ lationē ſuꝑ terrā dixit in nōie diei etꝭſolem dixit. ⁊ ergo definiendo ſolem vtitur dieRurſum ſi eo qd̓ ē diuerſo diuiditur illudqd̓ e diuerſo diuiditur definit. vt abūdās qd̓vnitate magꝭ eſt ꝑfecto. ſil̓ em̄ natura q̄ ex eodē gn̄e ē diuerſo diuidūtur. Abūdās at ⁊ ꝑfectū ē diuerſo diuidūtur. ābo eī nūeri drn̄eHic poīt tertiā ꝯſideratōeꝫ inſpiciendo ī pͥus naturadicēs ſi aliqua duo ē diuerſo diuidūt aliqd̓ genꝰ. tūc ſi vno eoꝝ vtitur ī definitione alteriꝰ. exquo talia ſic diuidētia ſunt coequa definitio ē interimēda. ſicꝭ exēpligrā quidefinit abūdās ꝙ eſt impar nūerꝰ. dicēs ꝙ abūdans ſiue imꝑ numerꝰ eſt qͥ vnitate maior eſt ꝑfecto. id eſt excedit numeꝝ ꝑfectū id ē parem in vnitate. Abundans em̄⁊ ꝑfectū ſiue par ⁊ imꝑ diuidunt e diuerſo nūeꝝ ⁊ iō vnūilloꝝ nō ē pͥus altero. ⁊ ergo definitio tal̓ ē interimendaSimiliter āt ⁊ ſi ꝑ inferiora ſuꝑiora definiuit vt ꝑfectum numeꝝ qui biꝑtite diuidit̉aut bonū habitum virtutis. Nam ⁊ biꝑtitea duobus ſumptum eſt q̄ ꝑfecta ſtꝭ. ⁊ v̓tꝰ bonū quidē. quare inferiora hec qͣꝫ illa ſtꝭ. Amplius autem neceſſe eſt eum qͥ īferioribus vtitur. ⁊ eodem vti. Nam ⁊ qͥ virtute vtitur bono vtitur. eo ꝙ bonū virtus. Similiterāt ⁊ qͥbiꝑtite vtitur ⁊ ꝑfecto vtit̉. eo ꝙ in duo diuidi ſignificat biꝑtite diuidi. duo āt ꝑfecta ſtꝭvl̓r at dd̓m vnꝰ ē locꝰ nō ꝑ p̄ora ⁊ euidētiorafeciſſe definitionem ꝑtes aūt q̄ dicte ſuntHic poīt quartā ꝯſideratōeꝫ dicēs ſi ꝑ īferiora ẜꝫ rctā linea p̄dicam̄talē ſuꝑiora definiāt̉ defiº ē īterimēda. qꝛidē definit̉ ꝑ ſeip̄ꝫ. Cꝰ ē exᵐ. ſi qͥs definiēdo dicat ꝑfectumnūeꝝ. qͥ biꝑtite diuidit̉. aut definiēdo boᵐ dicat ip̄ꝫ hītuꝫꝟtutꝭ biꝑtite eī ſūptū ē a duobꝰ q̄ ſtꝭ ꝑfcā. hͦ ē ſtꝭpar nūrus. ⁊ ſic ibi ꝑſcm̄ definit̉ ꝑ ſuū īferiꝰ ī qͦ ꝯtīet̉ v̓tꝰ etꝭ ē bonūqͥddā ſiue ſpes. ⁊ ꝑs ſb̓iectīa boni. ⁊ gͦ hͦ duo ſcꝫ ꝑfectꝰ nūcrus ⁊ ꝟtꝰ īferiora ſtꝭ reſpectu ꝑfecti ⁊ boni. eo ꝙ ꝑfectum ⁊boᵐ eoꝝ gn̄a ſtꝭ ⁊ ſic ī ill̓ iſta dicūt̉. Ampliꝰ alia rō ē qꝛ neceſſe ē eū qͥ īferiori vtit̉ ī definitione ſuꝑioris eod̓ vti ſi d̓finitio ꝓ nōie ponat̉. qꝛ ſi vtit̉ v̓tute ī definitione boni vtitur ipō hono ī definitione boni. ſi defiº v̓tutꝭ loco nōis ponat̉. Sil̓r qͥ eo ꝙ ē biꝑtiri vtit̉ ī definitione ꝑfecti vtituretꝭ ꝑfecto. eo ꝙ biꝑtiri ē ī duo diuidi. duo āt qͥdā ꝑfcā ſtꝭſiue paria. ⁊ ſic ide ſumit̉ ī definitione ſuijp̄iꝰ. ⁊ ſic ī iſtaꝯſideratione duo poſita ſtꝭ. pͥº qꝛ poſteriꝰ ſumit̉ ī definitōne pͥoris. ſcd̓o qꝛ idē ī definitione ſuijpſiꝰ. ⁊ ſic nō facit exnotioribꝰ ⁊ pͥoribꝰ definitōeꝫ. vl̓r igr̄ ꝯcludēdo dd̓ꝫ ē ꝙ vnus locꝰ ī cōi eſt ꝑ quē interimitur definitio. non ꝑ pͥora ⁊ euidentiora feciſſe definitionemCirca textū expoſitum ſūt dubiaPrimū eſt. Quō ī pͥma ꝯſideratione d̓t. p. ꝙ ꝯͣria ſūtſil̓ natura. cuꝫ tn̄ decīo metaphyſice dicat ꝙ reducunturad pͥuationē ⁊ hītuꝫ q̄ nō ſtꝭ ſil̓ natura. ſꝫ hn̄t ſe ſicꝭ pͥus ⁊poſteriꝰ Soº. Alberti nō reducūtur ꝯͣria ad pͥuatōeꝫ
⁊ hītū ẜꝫ moduꝫ oppōnis qͥ accipit̉ in formis oppoſitis.ſꝫ ſoluꝫ ẜm cauſam. ⁊ ergo ph̓s ī poſtp̄dicamētꝭ poīt drāsmultas int̓ oppoſita ꝯtrarie ⁊ oppoſita pͥuatiueSecūdum dubiū eſtCirca eād̓ ꝯſideratōeꝫ quō vnū relatiuoꝝ ponitur ī definitione alteriꝰ Soº. Alberti nō vt definiēs nec hͦ mōvnū eoꝝ eſt ī altero. ſꝫ potiꝰ eſt ī definitione alteriꝰ ſicut idad qd̓ datur eꝰ definitio. ⁊ ſic eſt in ea vt terminꝰ extrinſecus ⁊ hͦ non eſt incōueniens. ⁊ hinc eſt ꝙ nō ponitur ī recto caſu ī definitione eꝰ. ſed tm̄ in obliquo.Ecundus āt ſi cū ē in gn̄e. res non ſita ē in gn̄e In oībꝰ eī hmōi peccatuꝫ ēin qͥbus nō p̄us ponit̉ ī rōne quid eſt. vt corporis definitio qd̓ hꝫ tres dimēſiōes. Autſi qͥs hōieꝫ definiuit ſciēs nūerare nō eī dcm̄eſt qͥd ē eē. tres hꝫ dimēſiōes l̓ qͥd eē ſcit nūerare. Genꝰ āt vult qͥd ē ſignificare. ⁊ p̄mumponitur eoꝝ que ī definitione dicuntur.Iſte eſt ſcd̓s tractatus in quo ph̓s docet interimeredefinitōeꝫ īſpiciendo in ꝑtes eꝰ ex qͥbꝰ eſt ẜꝫ ſb̓naꝫ. a qͣ cōſideratione trahunt̉ multe ſpēales. Et diuidit̉ iſte tractatꝰ in duo capl̓a. In pͥº docꝫ quō īterimitur definiº īſpiciendo ad genꝰ. Scd̓o īſpiciendo ī drāꝫ ibi (Rurſus indrn̄tijs) Quātū ad pͥᵐ pͥmo īſpiciēdo ad genꝰ ſi n̄ ponat̉⁊ ſi nō ponatur genꝰ certū ⁊ finituꝫ. ⁊ ſi nō ponatur genꝓxiᵐ. Ponit quīqꝫ ꝯſideratōes ſpēales. quaꝝ pͥma eſt. ſires definita eſt ī aliqͦ gn̄e ⁊ ꝑ definitōeꝫ aſſignatā de ea nōeſt ſita ſiue poſita ī gn̄e aliqͦ. Quia ī oībꝰ definitionibꝰ eſtpeccatū vbi nō ponitur pͥº ſiue pͥº loco ī ordīe ꝑtiū definitigenꝰ qd̓ de definito ī qͥd p̄tur cuiꝰ drn̄e ſtꝭ een̄ales qͣlitatesip̄ꝫ in ſpēm formātes. Et hoc modo peccat corꝑis definitio in qua d̓r ē qd̓ hꝫ tres dimēſiōes. qd̓ eī ē nomē infinitum ⁊ genꝰ nulluꝫ d̓t ꝑ qd̓ ab alijs gn̄ibꝰ corpꝰ ſeꝑetur. vl̓ſi volens bominē definire dixit ꝙ hō eſt qͥ ſcit nūerare. eoꝙ ſolus int̓ aīalia ſcit numerare. Hic em̄ nulluꝫ poſitūeſt genꝰ ī definitione. genꝰ āt vult qͥd eſt eē ſignificare. cuiaddita drā facit qͣle quid qd̓ eſt ſpēs. q̄ ſine genere non ēquid. ſed quale tm̄. Quia nō eſt quid formatū. ⁊ iō genꝰpͥᵐ ponitur eoꝝ q̄ ī definitione ponuntur. vt pͥᵐ ſb̓cm̄ ⁊ pͥᵐſb̓ſtans drn̄tijs formātibꝰ ⁊ diſtinguentibus ipſuꝫAmpliꝰ ſi ad pl̓a dcō eo ꝙ d̓finit̉ n̄ ad oīaaſſigͣuit vt ſi gramaticā ſcīaꝫ ſcribēdi qd̓ profert̉. Indigꝫ eī qm̄ ⁊ ꝯgnoſcēdi. Nihil eī magꝭ ſcribēdi qͣꝫ ītelligēdi aſſignas d̓termiauitQuare n̄ aliꝰ ſꝫ qͥ vtraqꝫ hec d̓t. eo ꝙ pl̓es eiuſd̓ n̄ ꝯtīgit d̓fītōes eē. Ergo ī qͥbuſdā qd̓ẜꝫ eē ꝟitatē ſe hꝫ ſicꝭ dcm̄ ē. In qͥbuſdā āt nōvt ī qͥbꝰ n̄ ꝑ ſe. ſꝫ ad vtrūꝫ d̓r veld̓ medicīa ſaītatē ⁊ egͥtudīeꝫ facere. Nā d̓ hͦ qͥd̓ ꝑ ſe d̓r. d̓ illo āt ꝑ accn̄s. ſimpl̓r eī alienū a medicīa egͣtudīeꝫ facere. qͣre nihil qͥd̓ magꝭ d̓fiuit qͥ ad vtruꝫ aſſigͣuit. qͣꝫ qͥ ad alteꝝ. ſꝫ fortaſſe ⁊ peiuseo qd̓ ⁊ reliquoꝝ quilibꝫ p̄t egritudīeꝫ facere geHic poīt ſcd̓aꝫ ꝯſideratōeꝫ q̄ ē iſta ſi aliqͥd d̓finiri dēat ex huſuo gn̄e ad pl̓a ſicꝭ ad fiēs. tūc ſi tale dc̄m ad pl̓a. n̄ ad oīaad qͥ dcm̄ ē aſſignauit ꝑ definitionem ipſa eſt interimenda. Exemplum eſt vt ſi quis volens definire grammaticam dicat eam eē ſcīaꝫ ſcribēdi. tūc genus poſuit ſed non