Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Quintus liber

mus ad plura Nō em̄ ſunt aut poſſunt eē rōnes pluresad ip̄m terminādū ⁊ iō irrōnale eſt ꝓblema Rōnale ꝟoeſt ad quod ſunt rōnes multe ſpiſſe ⁊ bone ſiue efficacesad cōcludendū ꝓpoſituꝫ. Spiſſe vero ſunt que multis ⁊ponis ⁊ medijs. in pͥncipalibus ⁊ p̄ternccārijs ꝓpōnibꝰcuut ꝯfirmate. talibus em̄ vt d̓r pͥmo poſterioꝝ inſpiſſantur ſellogiſmi ⁊ maxime dialectici qͥ hn̄t multa talia.Ergo ad aliud qͥdem ꝓprium dcm̄ ex hisque ſunt de accidente locis ꝑſpiciendū. ſi huic quideꝫ accidit illi vero nō accidit. De hisaūt q̄ ſꝑ ⁊ q̄ ꝑ ſe poſt hoc ꝯſiderandūHic ph̓us excludit ꝓpriū ad aliud volēs ꝙ in iſto qͥnto nō ſunt termināda ꝓblemata ꝓprij ad alid̓. Quia terminationes ꝓblematum ad aliud patent ex his que dicta ſunt in ſcd̓o ⁊ in tertio huiꝰ vbi terminant̉ ꝓblemata de accidēte ⁊ eius annexo. de his igit̉ q̄ ſꝑ ⁊ ꝑ ſe inſuntconſiderandum eſt poſt hecRimum quidem ſi nō bene aſſigͣtum ēꝓprium. aut bene eius autē quod ē nōbene. aut bn̄ vnum quidē. ſed nō ꝑ notioraaut ꝑ notiora poſitum eſt ꝓprium. Ergo deſtruenti quidē ſi nō per notiora eſt. Eius ātquod nō ꝑ notiora ē. hoc quidē ſi om̄ino ignotius poſitū eſt ꝓprium. Nam ꝓpter noticiamꝓprium facimus. nam diſcendi cauſa ⁊ ꝓprium ⁊ definitōes facimus. ꝑ notior a gͦ reddendū. ſic em̄ erit magis cognoſcere ſufficiēter. vt qꝛ qͥ ponit ignis ꝓpriū eē ſimilimū aīeignotiore qͣꝫ ſit ignis vtit̉ aīa Magis enimſcimus quid ſit ignis qͣꝫ anima. Non ergoerit bene poſitum ꝓprium ignis ſimilimū anime. Aliud aūt ſi nō notius eſt hͦ huic ineſſe.Oportet aūt nō ſolū notiꝰ eſſe re. ſed ⁊ huicineſſe notius eſſe. nam qui non ſcit ſi huic ineſt. neqꝫ ſi illi ſoli ineſt ꝯgnoſcit. Quare quolibet horum accidente obſcurū ſi ꝓprium. vtquia qui ponit ignis propriū in quo primoanima nata eſt eſſe. ignotiore vtitur qͣꝫ ſit ignis. hoc quod eſt. ſi in hoc eſt anima. ⁊ ſi inprimo ineſt non erit bene poſitum propriuꝫignis in quo primo aīa nata eſſeſte eſt ſecūdus tractatus In quo ph̓us ꝓſequiturintentum docens terminare ꝓblemata de ꝓprio n̄cōtracto dicens ꝙ modo videndum eſt quādo ꝓpriunfuerit bene aſſignatum vel non bene aſſignatum. Et ad hͦponit certas cōſiderationes. Prima eſt. Si aliquidfuerit aſſignatum alicui ſubiecto tanqͣꝫ ꝓprium. conſiderandum eſt pͥmo. ſi eſt aſſignatum ſubiecto per non notiora ſubiecto. vel ſi eſt aſſignatum per notiora ſubiecto.Si primum tunc deſtruit̉ ꝓblema ꝓprij Contingiaūt duobꝰ modis ꝓprium nō eſſe poſitum ꝑ notiora. vnꝰeſt quo ad eſſe ꝓprij. ⁊ aliꝰ quo ad bn̄ eſſe ꝓprij. Primusmodus quo ad eſſe eſt ſi omnino quo ad eſſe ignotiꝰ eſtꝓprium quod poſituꝫ eſt qͣꝫ eſſe ſubiecti cuius eſt aſſigna

tum ꝓpriū. tūc interimit̉ ꝓpriū. Et tūc erit bn̄ aſſignatumvt qͥdā dixerūt. ſi notiꝰ ſit eē ſb̓iecti ⁊ erit aſſignatū ẜꝫ bn̄eſſe ꝓprij. Quia ꝓpriū ⁊ definitio ꝓpter hͦ reddunt̉ vt īnoteſcat id cuiꝰ eſt ꝓpriū ⁊ id cuiꝰ eſt definitio Sicut em̄ ꝑ definitōem ꝯgnoſcimꝰ totā ſb̓ām. ſic ꝑ ꝓpriū tanqͣꝫ ꝑ accn̄sſpēi ꝯgnoſcimꝰ poſſe ſb̓n̄e vel ip̄iꝰ ſb̓iecti. Quia accidentiaſupple ꝓpria magnā ꝑtē ꝯferūt ad ꝯgnoſcēdū qd̓ qͥd eſt.vt dr̄ pͥmo de aīa. exqͦ pꝫ ꝙ ꝓpriū r̄ddēdū ē ꝑnotiora qͣꝫ ſb̓iectū. qꝛ ſic ſufficiēter ip̄m cognoſcimꝰ ſi ꝑ notiora fueritaſſignatū. Si ꝟo ꝑ ignotiora ponit̉ erit qͦ ad hͦ male aſſignatū ꝓpriū Exᵐ āt huiꝰ ē qd̓ ponūt democritꝰ ⁊ collegaeiꝰ leucippꝰ. ꝙ ignis ꝓpriū ſit ꝙ ſil̓imū aīe corꝑm hͦ ē inter corꝑa. In hac em̄ aſſigͣtōe ꝓprij ponit̉ aīa. q̄ ſenſibilicognitōe ē ignotior igne. magis em̄ ſcimꝰ ſcīa qͦ ad nos.qͥd ē ignis qͣꝫ qͥd ē aīa. nō gͦ bn̄ poſitū eſt ignis ꝓpriū ꝙ ſimilimū aīc corꝑm id ē int̓ corꝑa Scd̓a ꝯſideratio eſtin notiori. ſi nō ē notiꝰ hͦ ꝓpriū huic ſb̓iecto cui aſſignat̉ineſſe qͣꝫ ſb̓cm̄ eſſe ẜm ſe. Opꝫ em̄ nō ſolū notiꝰ eē ẜm ſe.ſꝫ opꝫ notiꝰ eſſe ip̄m huic ſb̓iecto ineſſe. Et rō ē qꝛ qͥ nonſcit ſi huic ineſt neqꝫ cognoſcit ſi illi ſoli ineſt. Et ſic nōſcit ſi eſt ꝓprium. eo ꝙ de ſubſtantia ꝓprij eſt ꝙ ſoli inſit ⁊ſic non ſcit ꝓprium Quare quolibet borum duorum modorum accidente obſcurum fit ꝓprium. ⁊ ſic ꝑ ip̄m nonpoteſt innoteſcere ſb̓iectū. ⁊ ꝑ ꝯſequēs male eſt aſſignatum. Scd̓m exemplū huius ē. vt qͥ ponit ꝓpriū ignis eſſein quo pͥmo nata eſt eſſe anima. ignotiore vtitur ꝓprioquo ad eſſe qͣꝫ ſb̓iectū ſcꝫ ignis ſit. Nō igit̉ bene erit poſitū ꝓpriū ignis in qͦpͥmo nata eſt eē aīa. ita ꝙ ꝓpriū ſitaīe ineē igni ⁊ pͥmo ineē igni. Et intelligēdū ē iſtd̓ exᵐ d̓calore naturali qͥ ignis hꝫ ꝓprietatē. ⁊ qꝛ mobilitas ignis putabat̉ eē ex atomis rotūdis ſꝑ motis ⁊ eiuſdemputabat̉ eē aīa q̄ ē pͥncipiū motꝰ vite ꝑ motū cordisCōſtruēti āt ſi ꝑ notiora poſitū ē ꝓpriū. ⁊ſi ꝑ notiora ẜꝫ vtrūqꝫ modū erit bn̄ ẜꝫ hͦ poſitū ꝓpriū. Nā affirmatiuoꝝ locoꝝ de eo ꝙbn̄. alij qͥdē ẜm hͦ ſolū. alij āt ſimpl̓r demr̄abūt qm̄ bn̄. vt qꝛ qͥ dixit aīal̓ ꝓpriū ſenſū hreꝑ notiora. ⁊ notiꝰ aſſigͣuit ꝓpriū. ẜꝫ vtrūqꝫmodū erit bene aſſignatum. ẜm hoc proprium animalis ſenſum habereHic poīt tertiā ꝯſideratōem q̄ eſt ꝯſtructīa. dicēs ſi ꝑnotiorapoſitū ē ꝓpriū ẜm vtrūqꝫ moᵐ .ſ. ẜm eē ⁊ ẜm ineētūc ẜm hͦ ſiue qͦ ad hͦ ꝓpriū erit bn̄ aſſignatū Dicit̉ āt ẜꝫhoc. qꝛ affirmatīoꝝ locoꝝ de hͦ ꝙ bn̄ aſſignat̉ ꝓpriū ẜꝫ boītatē ꝓprij ⁊ nō ẜm entitatē alicui. alij ſiue qͥda nō ꝓbātꝓpriū bn̄ aſſigͣri ſim̉ ſꝫ ꝓbāt ꝙ bn̄ aſſigͣt̉ qͦ ad hͦ ī iſta conſideratōne. ⁊ qͦ ad hͦ demr̄ant ꝙ bn̄ aſſignatū ē. ſicut ī ſil̓ialiqͣ definiº p̄t eē bn̄ aſſigͣta qͦ ad geꝰlꝫ nō eēt bn̄ aſſignata quo ad differentiam. Et huiꝰ exemplū ponit ph̓s vt qͥdixit aīalis ꝓprium eſſe ſenſum habere ꝑ notiora ⁊ notius dedit ꝓpriū. ⁊ ideo ẜm vtrūqꝫ modū ſenſum habere eſtbene aſſignatū tanqͣꝫ ꝓprium animalisCirca textum ſūt dubia Primūeſt. Quomodo ꝓprium cauſatum a principijs ſpeciei tāqͣꝫ effectus poteſt eſſe notius ſpecie cum tamen ex hoc videatur ignotius Solutio Alberti. Subiectum eſt notius ſpē natura ⁊ cā ſicut ſb̓ūa accn̄te. ſed ꝓpriuꝫ dꝫ eſſenotius quo ad nos ⁊ ſicut ſignum quod accipitur ab eo