Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Quartus liber

Hic ponit quītam ꝯſiderationeꝫ. Dicens ſi ſpecies ecgenus nō dicūtur ad ꝯuertentiam ẜm eoſdem caſus. ſecẜm alium genꝰ. ⁊ ẜm alium ſpēs. tūc non eſt genꝰ bene aſignatum. ſicꝭ pꝫ in duplo ⁊ multiplici. vtrūqꝫ hoꝝ ad cōuertentiā d̓r. vt alicuiꝰ ẜm gtm̄ Quia duplū dimidij ē diplum. ⁊ multiplex ſubmultiplicꝭ multiplex. ⁊ ecōtra ī eodē gtō caſu Sil̓r aūt ⁊ in reliqͥs q̄ ẜm dici ſtꝭrelatiua. vt.in diſciplina ⁊ opinione. nā illa alicuiꝰ dicūtur ẜm ꝯuertentiā Sil̓r diſciplinatū alicuiꝰ d̓r eē diſciplīa ⁊ opīatuꝫalicuiꝰ d̓r eſſe opīo. qꝛ dicitur alicuiꝰ diſciplīe diſciplinatū. ⁊ alicuiꝰ opīonis opīatū Si aūt ſpēs aſſigna ⁊ genusnō ſil̓r ꝯuertatur in ſpecie ⁊ in gn̄e. palā ꝙ non eſt vnumgenus alterius qd̓ eſt aſſignatum pro genereAmplius ſi nō ad equalia ſpēs ⁊ genꝰ d̓rſil̓r aūt ⁊ eqͣliter vtrūqꝫ videtur dici. quēadmodū in dono ⁊ datione. Nā ⁊ donū alicuiꝰ⁊ alicui dicit̉. ⁊ datio alicuiꝰ ⁊ alicui. Eſt aūtdatio genꝰ doniNā donū ē datio irreddibil̓Hic ponit ſextā ꝯſiderationē. Dicens in relatiuis ꝯſiderāduꝫ eſt. ſi genus ⁊ ſpēs ad plura ẜm plures caſus ꝯꝑātur. ſi tunc genꝰ non ꝯꝑetur ad equalia cū ſpē. nō erit genus qd̓ pro genere aſſignatum eſt. ⁊ ſil̓r hͦ eſt. ſi nō ẜm ſimiles caſus. ⁊ equalit̓. hoc eſt tot modis quot caſibꝰ ip̄aſpēs ad aliud dici vident̉ genꝰ dicat̉ nō eſt geꝰ bn̄ aſſignatum Exᵐ huiꝰ eſt in dono ⁊ datione q̄ genꝰ doni ē Dr̄ eī donū alicꝰ rōne eiꝰ qd̓ donat̉. ⁊ alicui rōne eiꝰ cui donat̉. ſicd̓r ad aliquid ẜꝫ gtm̄ ⁊ ẜꝫ dtm̄. Et gͦ datio q̄ ē genꝰ doni dicet̉ ſil̓r ⁊ alicuiꝰ rōne eiꝰ qd̓ datur. ⁊ alicui rōne eiꝰ cui dat̉Ꝙ aūt datio genꝰ eſt doni. patet qꝛ cōnum non omnisdatio eſt ſed eſt datio q̄dam irreddibilis hͦ ē eius qd̓ gratis datur cuius redditio nō expectatur. Datio aūt q̄cūqꝫdatio ē ſiue ſit gratuita ſiue ſpe redditionis facta.In aliquibus aūt non accidit ad equaliadici. Nam duplum alicuiꝰ duplū. ſuꝑās āt ⁊maiꝰ aliquo ⁊ ẜm quid. Om̄e eī ſuꝑās ⁊ maiꝰaliquo ⁊ aliquid ſuꝑat. quare nō ſunt gn̄a q̄dictaſtꝭ dupli. eo ꝙ nō ad eqͣlia ſpēi dicunt̉.5aut non vniuerſaliter veꝝ ad equalia ſpecieꝫet genus dici-Hic poīt. p. inſtātiā quā etꝭ nō ſoluit. dicēs In aliquibusnō accidit ad equalia dici ſpēꝫ ⁊ ſuū genꝰ Nā duplū qd̓ ēſpēs ſuꝑātꝭ d̓r tm̄ ẜm gtm̄. ſꝫ ſuꝑās ⁊ maiꝰ aliquo d̓r. ⁊ etẜm quid .i. ẜm aliquid ī quo excedit ſiue ſuꝑat. ōe em̄ ſuꝑans ⁊ maiꝰ aliquo. ⁊ aliquid ſuꝑat. ꝓpt̓ qd̓ apparꝫ ꝙ nojſtign̄a dupli q̄ dct̄ā ſtꝭ. l̓ nō ē ꝯſideratio p̄dcta veraHac obiectōeꝫ. Alb̓tꝰ ſoluit dicēs qꝛ duplū d̓t ꝯꝑatōem1ꝓportōis ad exceſſū. hͦ ē ad id qd̓ excedit̉. maiꝰ aūt d̓t exceſiſum ſine ꝓportione. ſuꝑans autem īdefinite ex parte excedentis. ⁊ ideo ẜm diuerſa referuntur ad aliud. Conſi-deraº vero ē in his q̄ ẜm idem ꝯꝑantur in ꝓportione.Uidēdū āt ⁊ ſi oppoſitū ē oppoſiti genꝰ. vtjſi dupli ml̓tiplex. ⁊ dimidij ſubml̓tiplex. Oꝫſeī oppoſitū oppoſiti genꝰ eē. Si gͦ ponat aliiquis ſcīaꝫ qd̓ ẜſū. oportebit ⁊ ſcibile qd̓ ẜſibiſle eē. ſꝫ nō eſt. Nō eī om̄e ſcibile ẜſibile. Naꝫjītelligibiliū q̄dā ſtꝭ ſcibilia. qͣre nō ē geꝰ ẜſibiſle ſcibil̓. ſi aūt hoc nō neqꝫ ſenſus ſcientie-ē

Hic poīt ſeptimā ꝯſideratione. q̄ eſt iſta ī relatiue oppo3ſitꝭ ꝯſiderāduꝫ ē. ſi relatīe oppoſitū ſpēi nō ſit ſb̓ relatiueoppoſito gꝭ. genꝰ eſt male aſſignatuꝫ. ⁊ ſi ſic bn̄. exᵐ eſt. ſiml̓tiplex aſſignaret̉ genꝰ dupli. bn̄ eēt fctā aſſignatio. qꝛſb̓multiplex ē genꝰ dimidij. in talibꝰ em̄ q̄ vere relatīa ſtꝭ.oꝫ oppoſitū genꝰ. eē oppoſite ſpēi. ſi gͦ aliquis ponat ſciētiā idem eſſe ꝙ ſenſuꝫ. hͦ eſt quēdā ſenſuꝫ. ita ꝙ ſenſus ſitgenus ⁊ ſcīa ſpēs. oportebit tunc ī correlatīs eoꝝ ꝙ ſcibile eſt quiddam ſenſibile ẜm genus ſꝫ hͦ non eſt veruꝫ. nonem̄ ſcibile ẜſibile ē. cuꝫ genꝰ vl̓r de ſpē p̄dicat̉. Ꝙ āt ſcibile nō ſit ẜſibile ſic ꝓbatur. qꝛ ītelligibiliū hoc eſt ītelligentiaꝝ q̄dā ſcibilia ſtꝭ. q̄ nō ſtꝭ ꝑ ſe ẜſibilia. ꝓpt̓ qd̓ nō eſt ẜſibile genꝰ ad ſcibile. Si āt hoc nō eſt genꝰ. ſeqͥtur ꝙ nec ẜſus erit genꝰ ſcīe Poſitio āt ꝓtragore fuit ꝙ ẜſus eētgenꝰ ſcīe. ⁊ ꝙ oē ſcire ſit ſentire quodāmodoQm̄ aūt ⁊ eoꝝ q̄ ad aliquid dicūt̉. alia qͥdem ex nccītate ſunt in illis aut circa illa adq̄ dicūtur. vt diſpoſitio ⁊ habitꝰ ⁊ mediocritas In alio em̄ nullo poſſibile ē eē que dictaſunt. niſi ī illis ad q̄ dicūtur. alia aūt ex neceſſitate qͥdē in ill̓ eſſe oportet ad q̄ dicūtur Cōtīgit aūt vt ſi ſcibile eſt ī aīa. Nihil em̄ ꝓhibet ſui ſcīam habere aīam. nō nccm̄ aūt. poſſibile ē em̄ eē ⁊ ī alio hāc eandē Alia vero nōſimpl̓r ꝯtingit ī ill̓ eē ad q̄ dicta ſtꝭ. vt ꝯtrarium ī ꝯtrario. neqꝫ ſcīa in ſcibili. niſi ſit ſcibile aīa vl̓ homo. Cōſiderare ergo oꝫ ſi quis īgn̄e ponat qd̓ hmōi eſt nō hmōi. vt ſi memoriā māſionē ſcīe dixerit. Om̄is em̄ māſio inma nēti ⁊ circa illud. quare ⁊ ſcīe māſio ī ſcīa.ergo memoria in ſciencia. qm̄ manſio eſt ſciētie. Hoc autem non contingit. Memoriaem̄ omnis in anima.Hic. p. ponit octauā conſiderationē. ⁊ pͥmo ponit trimēbrem diuiſionē. Scd̓o oſtendit illā valere ad ꝓblematade ſimplici inherentia Quo ad pͥmū dicit. ꝙ de numero eoꝝ q̄ ad ſe īuicem referunt̉. q̄dā ſtꝭ q̄ ex nccītate ſtꝭ inillis vt in ſb̓iecto. ad q̄ dicunt̉. Alia āt ſtꝭ circa iſta ad q̄dicunt̉ ⁊ nō ſtꝭin illis vt in ſb̓iectis. Alia āt ꝯtingit ī ill̓eſſe aliqn̄ vt in ſb̓iecto aliqn̄ ꝯtingit non īeſſe illis. Exᵐpͥmi eſt. vt habitus ⁊ diſpoſitio ⁊ mediocritas virtutis q̄impoſſibile eſt eſſe in alio qͣꝫ in his ad q̄ ſunt dicta. Eſtem̄ habitus habentis habitus. ⁊ diſpoſitio diſpoſiti diſpoſitio. ⁊ mediocritas omnino in nobis ⁊ ideo id qd̓ eſtin nobis eſt menſura medij virtutis. ⁊ ſic ſunt in his acq̄ dicuntur. Alia vero q̄ ſunt de tertio membro. non neceſſe eſt eſſe in eo ſubiecto ad qd̓ dicuntur. Quia contingit qn̄qꝫ ꝙ ſcibile ⁊ ſcientia ſunt in anima. ⁊ tunc ſcibileeſt aīa. ⁊ ſic ſcibile ⁊ ſcīa ſtꝭ in aīa. qꝛ aīa ſuijpſius ſciētiaꝫhabere poteſt. nō tn̄ ē ſcibile ī aīa ſicꝭ reltm̄ ī ſuo correlatiuo. ſꝫ vt ī ſb̓ctō. p̄t etꝭ in alio eē. hꝫ etꝭ aīa ſcīaꝫ. qn̄ ſcibilenō eſt ī aīa. ⁊ tūc nō erit ſcīa ī ſcibili vt ī ſb̓ctō. ſꝫ ī alio qͣꝫ īſcibili. ⁊ tūc ſcīa ē in aīa q̄ tūc non ē ſcibile Alia vero q̄ſtꝭ de ſcd̓o mēbro ſimpl̓r ⁊ vl̓r non ꝯtingit ī illis eſſe vt inſb̓ctō ad q̄ dicuntur. vt ꝯtrariū d̓r ad ſuuꝫ ꝯtrariuꝫ. ⁊ nōeſt in illo qꝛ contrarium non eſt in contrario vt in ſubiecto. nec poteſt eſſe. nec ſcientia poteſt eſſe. in ſcibili niſi

G i