Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Topicoꝝ

Et ſumitur iſta ꝯſideratio pͥma pēs hoc ꝙ eſt p̄dicari poſitum in definitione gꝭ. Maxīa em̄ eſt ꝙ genꝰ de omnibus ſpēbꝰ ⁊ īdiuiduis q̄ ſb̓ eadeꝫ ſpē gꝭſtꝭ p̄dicat̉. Dico ātſb̓ eadē ſpē qꝛ gn̄aliſſima ſtꝭſpēs entis. vt dicit. p. in pͥmaph̓ia. ⁊ alia ſpes gͦ eſt qͣlitas. alia qͣꝫtitasDeinde ſi nō in eo ꝙ quid ē p̄dicat̉. ſed vtaccn̄s. velud albū de niue. de aīa mobile ꝑ ſeneqꝫ em̄ nix eſt qd̓ albū. Quaꝓpter nō eſt genus albū niuis. neqꝫ anima ē quidē qd̓ mobile. accidit em̄ ei manere quēadmodū ⁊ aīali ⁊ambulare frequēter ⁊ ābulans eē. Ampliusmobile nō quid eſt. ſed quid faciens vel patiens ſignificare videtur. Similiter autem⁊ album. non em̄ quid eſt nix. ſed quale quidindicat. Quare neutꝝ horum in eo ꝙ quid ēpredicatur.Hic poīt ſcd̓aꝫ ꝯſideratōem q̄ eſt iſta. Si aliquid afſignetur ineſſe alicui vt genus. videndū eſt ſi p̄dicatur deomnibꝰ cognatꝭ in quid. vel nō. Exᵐ eſt ſi albuꝫ aſſignegenus niuis. vidēdū ē ſi p̄dicat̉ de niue ī quid ⁊ ſi nō ſꝫ inquale ꝯcludēdū ē ꝙ albū nō ē geꝰ niuis. Sil̓r ſi mobilemotiuū aſſignet̉ genꝰ aīe. ſicꝭ plato aſſignauit vidēdū eſtan p̄dicat̉ ī quid de aīa. ⁊ ſi nō tūc nō ē ger eiꝰ. vn̄ neꝫ niẜꝫ quid ſuſcipit albi p̄dicatōeꝫ. nec aīa ẜꝫ quid ē qd̓ mouet. ⁊ ꝓpt̓ hͦ albū nō ē genus niuis. ſicut dixit. Empedocles. Nec motiuuꝫ genus aīe. Quia mouere accidit anime ⁊ non p̄dicatur de ea in quid quēadmodum accidit animali frequenter mouere. ſicut accidit ſibi ambulare vel ambulans eſſe Sed forte diceres. Plato poſuit animam numerū. ergo non poſuit ꝑ ſe mobile. hͦ eſtqd̓ mouet ſeipſum pro genere. Solutio. Alberti plato poſuit mobile ꝑ ſedram anime. ⁊ qꝛ differentia generalis cum genere collocanda eſt. mobile a ſe etiā poſuitgenus anime Mauteꝫ mobile non ſit genꝰ anime ꝓbat ph̓s qꝛ mobile eſſe a ſe non ſignificat in ipſo de quop̄dicatur quid eſt. ſꝫ ſignificat aliquid faciens vel patiēsMouere em̄ ſignificat quid faciens in genere actiōisA ſe moueri ſignificat quid patiens in genere paſſionisSimiliter aūt ⁊ albū. non em̄ albū ẜᵗ quid eſt nix. ſꝫ indicat qͣle ſit illud quid. ſiue aliqͥd de qͦ p̄dicat̉. ꝓpt̓ qd̓ neutꝝboꝝ ī eo qd̓ quid eſt p̄dicatur de eo de quo p̄dicatur.Maxīe āt ī accn̄tꝭ definitōe ꝑſpiciēduꝫ. ſiaptat̉ ad dcm̄ geꝰ vt ī his q̄ nūc dcā ſtꝭ Contigit eī aliqͥd id̓ mouere ſeip̄ꝫ ⁊ n̄. ſil̓r ⁊ albuꝫeē ⁊ n̄ Quare neutꝝ hoꝝ genꝰ. ſꝫ accn̄s eo ꝙaccn̄s diximus eidē ineſſe ⁊ non ineſſe.Hic poīt. p. t̓tiā ꝯſideratōeꝫ dicēs ſi aliqͥd fuerit aſſigͣtuꝫalicui ꝓ gn̄e tūc maxīe īſpiciēdū ē in definitōne accn̄tis. ſidefinitio accn̄tꝭ ⁊ ea q̄ ſtꝭin definitōne ꝯuenient̉ aꝑtēt̉ adid quod aſſignatuꝫ eſt vt genꝰ. ſic ipꝫ in his q̄ nunc dictaſunt album ⁊ mobile. ꝯtingit em̄ vt accn̄s idem mouereſeip̄ꝫ ⁊ aliqn̄ nō mouere. Sil̓r ꝯtīgit aliquid albū aliqn̄eſſe album. ⁊ aliqn̄ non. ⁊ ſic non erit album genus. ſꝫ ineſt vt accidens cuius definitio eſt ꝙ contingit eidem ineſſe ⁊ non ineſſe ꝓpt̓ qd̓ neutꝝ iſtoꝝ eſt genꝰ reſpectu p̄dictoꝝ ſꝫ accn̄s. eo ꝙ vtrūqꝫ illoꝝ ꝯtīgit in eē ⁊ nō ineſſe

Amplius ſi nō in eadem diuiſione eſt ge⁊ ſpecies. ſed hoc quidē ſubſtātia illud auteꝫquale. aut hͦ quidē adaliquid illud aūt qualeſignat. vt nix quidē ⁊ cygnꝰ ſubſtātiā. albumaut nō ſubſtātiā ſed quale. qͣre nō eſt genꝰ albū niuis. neqꝫ cygni. Rurſuꝫ qͥdē diſciplinaad aliquid. bonū aūt ⁊ pulchꝝ quale. qͣre noneſt genꝰ bonum vel pulchꝝ diſcipline. nā eorū q̄ ſunt ad aliquid genera ⁊ ipſa adaliquidoportet eē. vt ī duplici. ē etem̄ multipl̓x genꝰduplicis. ⁊ ipſuꝫ eoꝝ q̄ ſūt ad aliquid eſt vniuerſaliter āt dd̓ꝫ eſt ſub eadē diuiſione oꝫ genus eē ſpēs Nā ſi ſpēs ſubſtātia ⁊ genꝰ. ⁊ ſiquale quid ſpecies ⁊ genꝰ qualequid. vt ſi albū qualequid. ⁊ color. ſimiliter aūt ⁊ in alijs.Hic poīt quartā ꝯſideratōeꝫ q̄ eſt iſta. Si aliqͥd aſſignatur tanqͣꝫ genꝰ alteriꝰ. tūc videndū eſt ſi ſit eiuſd̓ p̄dicamēti ſiue coordīatōis cū eo. ſi nō male aſſignatuꝫ eſtei pro gn̄e. qꝛ ī p̄dicam̄tꝭ dcm̄ eſt. Quādo alteꝝ de alterop̄dicat̉ vt de ſb̓ctō tūc q̄cunqꝫ te eo qd̓ p̄dicat̉ dicūt̉ omnia de ſb̓cō dicūtur. Exᵐ eſt. ſi albuꝫ aſſignatū fuerit ꝓ genere niui ⁊ cygno ſicꝭ empe. facit mala erit aſſignatio ꝓpt̓hoc. qꝛ albū ē de gn̄e qualitatꝭ. ⁊ nix ⁊ cygnꝰ de p̄dicamētoſb̓ſtātie. Sil̓r ſi boᵐ aſſignetur genꝰ ad diſciplinā. malaeſt aſſignatio. qꝛ diſciplina ē adaliquid. hͦ eſt ad diſciplinatū l̓ diſciplinale. boᵐ autem l̓ pulchꝝ d̓t quale. ꝓpt̓ qd̓neqꝫ boᵐ neqꝫ pulchꝝ ſunt genꝰ diſcipline. qꝛ nō ſtꝭ eiuſd̓coordinationis ⁊ diuiſionis. qꝛ eoꝝ q̄ ſunt ad aliquid ẜꝫſpēm. genera oꝫ eē adaliquid. vtꝫ in duplici qd̓ eſt ſpēs denūero eoꝝ q̄ ſtꝭadaliquid. ⁊ multiplex qd̓ eſt genus eiꝰetiā eſt adaliquid. Uniuerſal̓r igitur pro maxīa tenēduꝫeſt ꝙ ſub eadeꝫ diuiſione ⁊ coordiatōe p̄dicabiliuꝫ oportꝫgenꝰ eſſe cuꝫ ſpē ẜꝫ rectam lineā. nā ſi ſpēs eſt ſubſtantia ⁊genꝰ p̄dicatuꝫ de ipſa ſpē eſt ſb̓na. ⁊ ſi ſpēs eſt qualequid ⁊genꝰ eſt qualequid. vt ſi albuꝫ eſt qualequid ⁊ color qualequid erit. Et eodem modo eſt in alijsRurſuꝫ ſi nccē ē l̓ ꝯtīgit geꝰ ꝑticipare. qd̓poſitū eſt ī genere Definitio āt eius qd̓ eſt ꝑticipare eſt ſuſcipere ꝑticipati rationeꝫ Manifeſtum ergo qm̄ ſpēs quidē ꝑticipāt genera. genera aūt ſpēs non/ Nā ſpēs ſuſcipit generis rōem genꝰ aūt ſpeciei nō Cōſiderāduꝫgͦ ſi ꝯtīgat aſſigͣtū geꝰ ꝑticipare ſpēꝫ. vt ſi aliqͥs qͥd geꝰ ē tꝭ l̓ vniꝰ aſſigͣuerit qͥd accidꝫ eī geꝰꝑticipare ſpēꝫ. nā de omnibus q̄ ſunt ens ⁊vnū p̄dicatur. quare ⁊ ratio eoꝝ.Quīta ꝯſideraº ē ſi aliqͥd ē aſſigͣtū alteri vt geꝰ vidēdū ēan illd̓ ꝑticipꝫ illd̓ qd̓ illi ꝓ ſpē ē aſſigͣᵐ ⁊ ſi ſic ml̓e aſſigͣē geꝰ qꝛ geꝰ p̄tͣ de pl̓ibꝰ ſpēbꝰ eēnal̓r. gͦ ſpēs ꝑticipāt geꝰ Eſtāt ꝑticipare ꝑticipati ſuꝑiorꝭ rōeꝫ ſuſciꝑe ⁊ noꝰ ⁊ gͦ manifeſtū ē ꝙ ſpēs ꝑticipāt gn̓a ẜꝫ nōis p̄dicatōeꝫ. ſꝫ gn̄a hͦº nōꝑticipat ſpēs Si eī ſpēs ſuſcipᵗ gl noꝰ ⁊ rōeꝫ. tūc geꝰ n̄ ſuſcipit rōem ſpeciei. ⁊ ergo ſi aſſignatum pro gn̄e ꝑticipatſpēꝫ ẜꝫ noꝰ ⁊ rōnem tunc nō erit genꝰ qd̓ ꝓ gn̄e aſſigͣtū eſtExemplum eſt. vt ſi aliqͥs aſſignet aliquid pro gne entꝭ