Secudi libri poſterioꝝ
in nubē. At ꝟo facta ſic nube nccē eſt deplutā eſſe t̓rā qͥanube gn̄ata poſtea gn̄ant̉ pluuie q̄ cadūt ſuꝑ terrā. hͦ aūerat qd̓ aſſumptū erat ex pͥncipio ad īferēdū vaporꝭ gn̄stionē. ⁊ ſic ex pͥncipio īfert̉ ꝯcl̓o. ⁊ ex ꝯcl̓one pͥncipiū īfertur ꝓpt̓ qd̓ tl̓is demōſtratō circulo hͦ ē circularit̓ circumiuit cuiꝰ ꝓbatio ē. qͥa cū vnū eoꝝ qͦdlibꝫ ſiue pͥnᵐ ſiue concluſio ē vl̓ eē ponat̉ ſeqͥt̉ alteꝝ eē ex illo. ⁊ cū illud qd̓ ꝯcluſum ē poītur eē iteꝝ ſeqͥtur alteꝝ eē ꝯcluſuꝫ qd̓ pͥus eratpͥncipiū. nō tn̄ vt dctm̄ ē fit tal̓ circulatio ad idē numeroqͥa vt d̓r ſcd̓o de gn̄atōe q̄ hn̄t ſb̓naꝫ corruptibilē motaꝫin circulo n̄ reiterāt̉ ead̓ nūero ſꝫ ſpē. Iſte tn̄ circuitꝰ cauſaꝝ n̄ p̄t reꝑiri ẜꝫ ordīeꝫ qͥ īueītur ī cauſis ꝑ ſe. ſic eī nccēeſt ꝑuenire ad vnū pͥmū ī qͣlibꝫ gn̄e cāꝝ vt ꝓbat̉ ſcd̓o metaphyſice. Ꝙ aūt aqͣ gn̄et̄ ex igne ⁊ ignis iteꝝ ex aqͣ eſtaccn̄s qͥa ēs n̄ gn̄at̉ ꝑ ſe ex ete ī actu. ſꝫ ī potētia vt d̓rphyſicoꝝ. ꝓcedēdo gͦī cauſis ꝑ ſe n̄ erit circulatio. nā cōplutōis t̓re cām agēteꝫ accipiemꝰ calorē aeris qͥ cātur exſole ⁊ n̄ ecōuerſo. Cauſam vero materi alem aque ī cuimateria non eſt vapor. ſꝫ materia ꝯmunis elementorumSūt aūt q̄daꝫ q̄ fiūt vl̓r ſemꝑqꝫ aūt in oīaut ſic ſe hn̄t aut fiūt. alia ꝟ̓o ſꝑ. qͥdeꝫ nō ſedſicut frequēter fiūt. vt nō om̄is hō maſculushabet barbā. ſed eſt ſicut frequēter. Taliuꝫigit̉ ncc̄ē eſt mediū ſicut frequenter eſſeHic ph̓s on̄t qͣliter diuerſimode demr̄etur ꝑ cām inhis q̄ ſunt ſꝑ. ⁊ in his q̄ ſunt frequēter. Et circa hoc duofacit. qͥa pͥmo ꝓponit ītentū. ⁊ cum hͦ ꝓbat ꝓpoſitū ſuuScd̓o epilogat ea q̄ dct̄a ſtꝭ ibi QQuo igit̉) Quo ad primū d̓t ꝙ q̄dā ſtꝭ q̄ vl̓r fiūt ⁊ qͣꝫtum ad tēpꝰ qꝛ ſꝑ ⁊ qͣꝫtū adſb̓ctm̄ qꝛ in om̄ibꝰ ſicꝭ ſtellaꝝ ꝯuerſiones ⁊ orbiū. ⁊ in ill̓vere ſtꝭ ꝑ ſtātem cām demr̄ationes. qꝛ illis nō ꝯuenit ꝓprie fieri. Quedā em̄ n̄ fiūt ſꝑ nec in om̄i fiūt ſꝫ frequēterque n̄ ſꝑ ſil̓ ſtꝭ cū ſuis cauſatis ſꝫ frequenter ſicut in gn̄ationibꝰ phyſicis eſt exᵐ nō om̄is hō eſt maſculꝰ. qͣꝫuis oīspater gn̄ans ſit maſculus qͥ etiā maſculum gn̄are intendit. ⁊ ſic in talibꝰ eſt ſicut frequenter eſſe ꝙ a maſculo inoperibꝰ gn̄at̉. ⁊ gͦ nccē eſt in talibꝰ eſſe mediū a qͦ ſuitur inferentia ſicut freq̄nter eſſe. qͥa aliter ꝯcl̓o diſſimil̓ eſſet p̄miſſis. ſicut em̄ ſe hꝫ in his q̄ ſꝑ ſunt ita ſe hꝫ in his q̄ freq̄nter ſtꝭ ita ꝙ oportet in eis acciꝑe media q̄ freq̄nter inſunt mīoribꝰ ⁊ qͥbꝰ vt frequenter inſunt maioresSi em̄ a de b vl̓r p̄dicat̉ ⁊ b de cvl̓r nccēeſt a dec ſꝑ et de om̄i p̄dicari. hoc em̄ vl̓r deom̄i et ſꝑ. Sed ſuppoſitū eſt ſicut frequētereſſe. nccē eſt gͦ mediū ſicut freq̄nter eē quod ēin quo eſt b. Erūt igit̉ ⁊ eoꝝ que ſunt ſicꝭ frequenter principia ſine medio quecunqꝫ frequenter ſic ſunt aut fiuntHic ph̓s ꝓbat qd̓ dctm̄ eſt ſcꝫ ꝙ ad ꝯcludendū id qd̓eſt ſicut frequēter necr̄ ſit acciꝑe mediuꝫ qd̓ ſit ſicꝭ freq̄nt̉det̉ em̄ oppoītuꝫ ſcꝫ ꝙ accipiat̉ mediū qd̓ ſit vl̓r ⁊ ſꝑ puta ſi a q̄ eſt maior extremitas p̄dicet̉ vl̓r deb qd̓ eſt mediū. ⁊ b de c qd̓ eſt mīor extręītas ex nccitate ſequitur ꝙa p̄dicet̉ de cvl̓r ⁊ qͣꝫtuꝫ ad tempꝰ ⁊ qͣꝫtuꝫ ad ſb̓ctm̄ qd̓ ēſꝑ ⁊ de om̄i p̄dicari. vn̄ ideꝫ nūc dicimꝰ vl̓r p̄dicari qd̓ predicari de om̄i ⁊ ſꝑ. ſꝫ ſuppoſitū erat ꝙ a p̄dicaret̉ de c ſicꝭfreq̄nter nccē eſt ꝙ mediū qd̓ eſt b accipiat̉ ſicꝭ freq̄nterexn̄s. ſic ꝭgͦ ptꝫ ꝙ pūt accipi q̄dam īmediata principiaeoꝝ q̄ ſtꝭ frequēter. ita ꝙ ip̄a principia ſint aut fiāt ſicut
freq̄nter. hmōi tn̄ demōſtratōnes nō faciūt ſimpl̓r ſcireꝟm eē qd̓ ꝯcludit̉ ẜm qͥd ſcꝫ qd̓ ſit ꝟm vt in pl̓ibus ⁊ ſicetiā pͥncipia q̄ aſſumūt̉ vitatē hn̄t vn̄ hm̄oi ſcīe differūta ſcientijs que ſunt de neceſſarijs abſolute quantum adcertitudinem de monſtrationis.Quō igit̉ qd̓ qͥd ē int̓t̓mīos aſſignatū eſtet qͣliter demōſtratio aut definitio ipſiusHic ph̓s epilogat dd̓ns ꝙ iā ſupͣ dictum eſt qūo qd̓qͥd eſt aliqͣliter eſt idem ei qd̓ ē ꝓpter qͥd int̓ t̓minos ſyllogiſticos qd̓ on̄ſum ē circa ſingula gn̓a cāꝝ. ⁊ in ſingul̓diuerſitatibꝰ reꝝ ⁊ etiā on̄ſum que media demōſtratōnūet iteꝝ dctm̄ ē qͣliter ſit demrātio eiꝰ qd̓ qͥd ē ⁊ qͣliter nō⁊ qͣlit̓ ip̄iꝰ ſit definitio ⁊ qualiter nonCirca textum expoſitū ſūt dubia.Primū eſt. An ꝟm ſit qd̓ dicit ph̓s ꝙ in naturalibꝰſit demonſtratio ꝑ cām finaleꝫ ⁊ materialē q̄ eſt nccītasnō aūt ī his q̄ ſunt a ꝓpoſito. qꝛ in ill̓ nō eſt materia queeſt nccītas Et videt̉ ꝙ nō. Qꝛ in illis q̄ ſunt a ꝓpoſitoeſt actio ꝓpter finē ſicut in his q̄ ſunt a natura. ſꝫ finisdat nccītatē materie cuꝫ ſit pͥncipaliter in his q̄ ſunt a ꝓpoſito erit in illis materia q̄ eſt nccītas Solutio ſicquia motꝰ nature determinatꝰ eſt ad vnaꝫ ꝑtem. ⁊ ideoq̄cūqꝫ ſtꝭ ꝑ naturā hn̄t nccītateꝫ ad illaꝫ. ⁊ ideo eſt in eisvniformitas. ſꝫ ꝓpoſitū ē ab aīa. Anima aūt ſe hꝫ ad diuerſa. vn̄ in his q̄ ſunt a ꝓpoſito facimⁿ nobis materias diuerſas et ad diuerſa. ⁊ ideo non ꝓprie dicitur ꝙ inhis q̄ ſunt a ꝓpoſito ſit nccītas ſicꝭ in his q̄ ſtꝭ a naturaSecūdum dubium eſt.An bene ſit demōſtratū ex nccītate materie lumē penitrare pellem lucerne ꝓpter poroſitatem pellis lucerneSolutio Alberti ſic ẜm opinionē erroneā ātiquoꝝ quipoſuerūt lumē eē corpꝰ ſubtile in ꝑua et minuta dīſibileet diaphonū eſſe ꝯpoſitū ex ml̓tis poris vacuis. vel in ipſo eē ml̓tos poros vacuos. ⁊ ita reddebāt cām tā ex nccitate pellis ꝑ quā egredit̉ lumē qꝛ ſcꝫ poroſa eſt qͣꝫ ex nccītate materie luīs qꝛ ip̄m lumē diuiſibile eſt. Ex nccītate pellis ſic. Qꝛ pellis diuidit̉ ꝑ maiores poros. hoc ē ꝙin pelle ſtꝭ maiores pori qͣꝫ terreſtres ſoliditates poris īterpoſite. Et ideo ille ꝯtinuitates īterpoſite nō īpediuntlumīs emiſſionē. ſꝫ ip̄i pori educūt lumē trāſmiſſū. ⁊ ita eregione p̄t ſumi argumētuꝫ ex ſb̓tilitate lumīs qd̓ dīdit̉in ſb̓tiliores radios qd̓ ꝓpter ſue ſb̓ne ſb̓tilitatē dīſibileeſt in ſb̓tiliores radios qꝫ ſint pori lucerne. ⁊ ideo lineeradioſe vbiqꝫ ꝑtrāſſiūt poros et lumē ſic emiſſū diſgreditur et late illumīat. qꝛ a qͦlibet pūcto lumīoſi radij egrediētis a qͦlibꝫ poro dilatat̉ lumē ꝑ moᵐ piramidis. cuiꝰconꝰ eſt in pūcto luminoſi vel in poro pellis et baſis ē locus vbiqꝫ illuīatꝰ. de forma em̄ et natura lumīs eſt ꝙ ſicdiffūdat̉ ⁊ diſꝑgat̉. ⁊ ſic in hoc exº coniuncte ſtꝭ due cauſeſcꝫ formal̓ et material̓ ad idē on̄dendū. ꝑ materiam ſicon̄dit̉. Om̄e corpꝰ diuiſibile ꝑ poros maiores qͣꝫ ſint ſoliditates int̓poſite poris trāſducit lumē. ꝑ cām formaleꝫſic. Om̄e corpꝰ ex ſui forma penitratm̄ ⁊ reflexibile ꝑtrāſſit pellem lucerne ad maiorē illumīationeꝫ forma ignisvel alterius lucētis tal̓ eſt. ergo ꝑtrāſſit pellē lucerne admaiorem illuminationem.Tertium dubium eſtQuō chriſtallus nō p̄t redire a frigiditate in calorē cuꝫdicat ph̓s quarto metheoroꝝ ꝙ q̄ a frigido coagulātur