Secundi libri poſterioꝝ
Ad quartū rn̄det Albertꝰ ꝙ aliud eſt ꝓbare ꝙ hoc ſitdefinitio hꝰ ⁊ aliud ꝙ hͦ inſit huic vt definitio ⁊ ẜm modūdefinitionis. ⁊ pͥmū docetur ī topicꝭ. Scd̓m ꝑtinet ad demōſtratorem ⁊ ꝓbari nō poterit. Qui em̄ pͥmū ꝓbat fūdat intentionē ſuā ſuꝑ id qd̓ eſt definitū. ſꝫ qͥ intēdit ꝓbare ſcd̓m fundat ſuā intentōeꝫ ſuꝑ hītudinē q̄ eſt int̓ definitōeꝫ ⁊ definitū. ⁊ ī tali ꝓbatione īcidit peticio pͥncipij. ꝓpt̓qd̓ antiqͥ dixerūt ꝙ eſt dupl̓x peticio pͥncipij. ſcꝫ ẜꝫ opīonē ⁊ ẜm veritatem. ẜꝫ opīonē nō eſt hic peticio pͥncipij. tn̄eſt ẜꝫ veritatē. ⁊ qꝛ ī demōſtratīs ꝓceditur ẜm veritatemideo eſt hic peticio principijSextum dubiū eſtAn ſola ſb̓na careat demōſtratione certificāte q̄ſtioneꝫquia Soº ſic. qꝛ q̄ſtio quia ē poīt ī nūeꝝ. ſꝫ p̄dicata ſubſtātialia nō ponūt ī nūeꝝ cū ſb̓n̄a. Etꝭ dato ꝙ poſſit formari q̄ſtio qꝛ ē de ſb̓n̄a. puta q̄ſtio ſi ē q̄ ſolꝫ etꝭ vocari qꝛin gn̄e ſb̓n̄e. tn̄ caret medio definitio ꝓpt̓ eqͥuocatōem entis. ē tn̄ definibil̓ aliquoº ꝑ intētōeꝫ entꝭ ⁊ ꝓpriū modumſb̓n̄e. ſic (cū d̓r ſb̓ſtantia eſt ens ꝑ ſeSeptimū dubium eſtAn veꝝ ſit qd̓ d̓t p. ī textu ꝙ nō ſeqͥt̉ eſt aīal ⁊ ēbipes. gͦ ēaīal bipes Et videt̉ ꝙ ſic. Quia in ſcd̓o ꝑihermeniasvult p. ſi duo p̄dicata ſic ſe habeāt ꝙ nō ſtꝭ vtraqꝫ accn̄avni nec vnū alteri in his bn̄ ꝯtīgit ex diuiſis īferre ꝯiunetū. ſic āt ē in ꝓpoſito Soº p. d̓t illū ꝓceſſuꝫ nō tenerenō quia pͥncipia nō īferūt ꝯcl̓onē. ſꝫ qꝛ ꝯcl̓o petit̉ ī ſuis ꝑtibꝰ qꝛ aſſumit̉ qd̓ erat ꝓbādū. l̓ nō intēdit p. dicere illuꝫꝓceſſum fallere. ſꝫ ſolū ꝙ in ꝯcl̓one ſic ꝯcluſa nō ē vnitasdefinitionis ſicꝭ ſatꝭ innuitur in expoſitione tertusOctauum dubium eſtUtꝝ q̄ſtio ſi ē ſit t̓mīabil̓ ꝑ definitōeꝫ Soº ſic. qꝛ ꝓpriacā ip̄iꝰ eē eſt forma. eo ꝙ materia ē pͥnᵐ ⁊ radix ꝯtigētie etnon eēndi. iō tal̓ q̄ſtio ꝓprie t̓mīat̉ ꝑ cāꝫ formaleꝫ. ſꝫ for̄aad rōeꝫ prīcipij ꝯgnoſcēdi trāſſūpta ē definiº. iō q̄ſtio ſi ēꝟe demoſtrat̉ ꝑ definitōeꝫ qͥditatīaꝫ ip̄iꝰ ſi ē qd̓ q̄rit̉. exᵐ ēvt ſi q̄rat̉ ſi ē hō ⁊ arguat̉ ſic aīal rōnale l̓ ꝯpoᵐ ex aīa rōnali ⁊ corꝑe organico ⁊ phyſico eſt. ſed hō ē hmōi. gͣ hō eſt.Maior ē ẜꝫ naturā ⁊ cālitatē notior ⁊ pͥor ꝯcl̓one. licetforte nobis ignotior. ⁊ mīor eſt ſuppō p̄cognitionis neceſſarie an̄ t̓mīatōeꝫ q̄ſtionis ip̄iꝰ ſi ē ꝑ demōſtratōeꝫ ꝓpt̓qͥd. licꝫ eī ſi ē ſimpl̓r ⁊ ẜꝫ ſe p̄t ſciri ſine qͥd ē. tn̄ ſi ē nō pōtſciri ꝯgnitione ꝓpt̓ qͥd ſine qͥd ē ꝑ d̓mōſtratōeꝫ. qꝛ vt dcm̄eſt idem eſt quid ⁊ ꝓpter quidNonum dubium eſtAn eoꝝ q̄non ſtꝭ poſſet eē definitio demrāº l̓ ſcīa SoºAlberti īpoſſibiliū nulloº ern̄tiā hn̄tiū. nec in ſe nec in ſuis cauſis. nec ī ſuis prīcipijs p̄t eē definitio l̓ demōſtraºvel ſcīa demonſtratiua. ſꝫ poſſibiliū ⁊ hn̄tiū eſſe ī ſuis cauſis ⁊ ordine ſuoꝝ pͥncipioꝝ eēnalium poteſt eſſe definitōdemōſtratio ⁊ ſcia. vt de eclipſi futura ⁊ ortu ⁊ occaſu ſtellaꝝ ⁊ alioꝝ ſil̓iū. ⁊ ita qn̄ dcm̄ eſt ꝙ qͥd eſt p̄ſupponit ſi ēnon eſt ītelligendū hoc de eſſe actualis exntie rei in natura exn̄tis. ſꝫ ſufficit ꝙ eſſe hꝫ in ſuis cauſis ⁊ prīcipijs eſſentialibus. ⁊ ex hoc patet ꝙ nullo homine exiſtente adhuc hec eſt vera homo eſt animal.Decimum dubiū eſt.
An definitio formalis p̄t demonſtrare materialemde definito Et videtur ꝙ non. Quia ſi definitio materialis poſſet oſtendi de definito ꝑ formalem oporteret ꝙdefinitio materialis p̄dicaretur de formali ī maiori. ſꝫ hͦ ēfalſum. quia materia non p̄dicatur de forma. ergo necdefinitio materialis de formali Scd̓o ſic ſupra oſtenſum eſt ꝙ ipſum qd̓ quid eſt non poteſt demōſtrari de eocuius eſt. ſed ip̄m qd̓ quid eſt ē illud qd̓ ꝑ definitōeꝫ explicatur. ergo defiº material̓ n̄ p̄t on̄di ꝑ d̓finitōeꝫ formalēTertio in demōſtratione vt inquit p. on̄ditur ſolumpaſſio de ſb̓iecto. ergo nō vna definitio ꝑ aliam. An̄s ꝓbatur. qꝛ ꝯditiones prīcipioꝝ demonſtrationis ſolū illiꝯueniunt Quarto ſi definitio materialis demōſtraretur ꝑ definitionē formalem vel hͦ eēt ꝑ definitōeꝫ formalem ſubiecti l̓ paſſionis. Nō pͥᵐ qꝛ definitio formal̓ ſb̓iecti ē caſſa ⁊ vana ⁊ īutil̓ ad d̓mrātōeꝫ. Nō ſcd̓ꝫ qꝛ definitōformal̓ paſſionis dat̉ ꝑ illa q̄ ſibi ſtꝭ eēnalia īꝓprio gn̄etal̓ āt ē minꝰ efficax ad dirāndū qͣꝫ definitio formal̓ ſubiecti. gͦ ꝑ d̓finitōeꝫ formalē nō p̄t on̄di d̓finitio material̓de definito Soº ſic. Quia oīs demōſtratio eſt ex notōribꝰ ⁊ prioribꝰ. ſꝫ definitio formal̓ eſt notior ⁊ pͥorqꝫ material̓. ergo hꝫ on̄di ꝑ formalē. Mīor ꝓbatur. qꝛ formaeſt cā materie nō ẜm materie ſb̓nam. ſꝫ ē cā eꝰ ẜꝫ ꝙ ē tal̓ l̓tal̓ ẜꝫ ſpēꝫ. qꝛ forma dat materie eē ſpecificū. ē etꝭ ꝭ id ꝑ qd̓materia ſic l̓ ſic diſpoīt̉. Defiº āt ī cōi ē dupl̓x. q̄dā ē qͥd nomīs ⁊ q̄dā qͥd rei. De fiº qͥd nōis ē illa q̄ ſolū explicat qͥdꝑ noꝰ ẜcat̉ ⁊ illa ꝯueīt figmētꝭ ⁊ nō entibꝰ. Defiº qͥd rei ſb̓diuidit̉. quia q̄dam eſt formalis ⁊ q̄dā material̓. ⁊ q̄damꝯſtituta ex vtriſqꝫ. Definitio materialis dicitur illa q̄ datur ꝑ materiam efficientem. Sed formalis qͥ datur perfinem. Definitio vero conſtituta ex vtriſqꝫ eſt illa q̄ in ſecontinet tam materialem qͣꝫ formalem. ⁊ illa dicit̉ totademonſtratio pōne differens vt dicit p. in prīciº huius.Alij dicunt ꝙ definitio formalis eſt illa q̄ data eſt exgn̄e ⁊ drā. ⁊ materialis ē dupl̓x. q̄dā ē ſb̓iecti ⁊ ē illa q̄ dat̉ꝑ prīcipia q̄ ꝯcernūt materia ſb̓iecti. Alia ē materialispaſſionis ⁊ illa eſt duplex. qꝛ q̄dam eſt q̄ datur ꝑ ea q̄ ſtꝭꝓprij generis. Alia eſt q̄ cum hoc datur ꝑ eius ſubiectuꝫ⁊ qͣꝫuis prima haꝝ definitionum non ſit materialis tn̄ ērei exiſtentꝭ in materia. ⁊ ideo dicit̉ material̓. qꝛ res illanon poteſt habere eſſe neqꝫ ſpeciem niſi ẜm ꝙ eſt in ſb̓cō.ſed de definitione paſſionis data ꝑ ſb̓iectum non eſt diſficultas quin ſit material̓. qm̄ ſubiectū eſt materia paſſionis ſiue accidentis. ⁊ ſic patet ꝙ prima eſt materialisẜm quid ⁊ imꝓprie. tamen eſt formalis in ordine ad ſecundam. quia eſt formalior ſcd̓a. exquo datur ꝑ ea q̄ conueniunt paſſioni in ſuo genere ſicut riſibile qn̄ definiturꝑ ea q̄ conueniunt ſibi inqͣꝫtum ponitur in genere qualitatis. Ad obiecta in oppoſitum. Ad primum eſtdicendum. ꝙ dupliciter aliqua definitio dicitur materialis. Uno modo quia datur de materia. ⁊ talis definitiomaterialis non p̄dicatur de formali definitione ſcꝫ forme. Alio modo dicitur aliqua materialis quia ex principijs materialibꝰ definiti ꝯplectitur. ⁊ ꝑ oppoſitū dicit̉formalis. quia conplectitur ex principijs formalibusdefiniti. Et illo modo capiendo definitionem materialem vel formalem. definitio materialis bn̄p̄t̉ d̓ formaliſicut ſatis patebit ex his q̄ ī d̓finitionibꝰ anime in ſcd̓ode anima dicentur Ad ſcd̓m eſt dd̓m ꝙ ipſum qd̓ qͥdeſt non poteſt demonſtrari. eo ꝙ illud ſolum oſtenditur