Secundi libri poſterioꝝ
non dꝫ capī abſolute vt quid ꝑfectū intrinſece ꝑ ſua ſb̓ſtantialia. vt ſpēs ex gn̄e ⁊ drna ſui p̄dicamēti ꝯſtituta. qꝛſic definit̉ definitione qͥditatīa tm̄ q̄ eſt dialectica ⁊ vanſed dꝫ capi vt quid ꝑſcm̄ extrinſece ꝑ ꝟtutem extrinſecrum cauſaꝝ ordinatem eſſe ipſius ſb̓ſtantiale ad actiones ⁊ paſſiones. pͥmo modo acceptū eſt ꝑfectum in eſſeforme tm̄. ſcd̓o modo ineſſe forme ⁊ finis. quia oꝑatiofinis rei. ⁊ ſic definitur definitione explicante p̄ter eē qͦditatiuū aptitudines cauſales. ẜm exigentiam paſſionisvel actionis in ordine ad quā definitur tanqͣꝫ ꝓpria cauſa. exemplum eſt vt homo quiditatiue ſic definitur. ē aīarōnale. ſed vt eſt cauſa huius paſſionis riſibile addit̉ p̄dicte definitioni aptum ad ridendum. ita vt talis aptitudo intelligatur cauſalis de genere ſb̓ſtantie ⁊ non cauſata ꝑ modū naturalis potentie accidentaliter ⁊ extrinſece ab aptitudine originali. ⁊ he aptitudines ſic ſb̓iectūdefinientes ſtꝭ q̄dam vires quibus fecūdant̉ pͥncipia ſb̓ſtantialia a bonitate ⁊ efficatia efficientis ⁊ finis. ita ꝙ efectiua bonitas illas aptitudines īchoat originaliter. etbonitas finis eaſdem diſtīguit ⁊ ordinat ad determīataspotentias l̓ īpotentias actiones l̓ paſſiones talis ſubiecti. ſicut in ſimili materia poīt ꝑ aptitudinē ſiue inchoationē indiſtīctam ⁊ ꝯfuſam. qd̓ forma trahit ad determinatam ſpēm. Quia ſicut materia ⁊ forma ſehabent ī pͥncipiando ꝑfectionē pͥmā. ita efficiens ⁊ finis in pͥncipiādo ꝑfectionē ſcd̓am. ⁊ pͥmum iſtoꝝ fundatur in dcō philoſophi pͥmo phyſicoꝝ dicentis materia ⁊ forma ſtꝭ cauſe omnium q̄ fiunt. Scd̓m fundatur in hoc ꝙ definitioformalis integratur ex forma ⁊ fine. ⁊ materialis ex materia ⁊ efficiente. De his viribus loquuti ſunt illi qui animam identificant cum ſuis potentijs. q̄ vires cuꝫ ſintin ſimplici ſubſtantia eſſentie. non ſunt diſtincte niſi relatiue diſtinctione finis ad potentias. non āt formalit̓intrinſece. alias preiudicarent ſimplicitati eſſentie. Ꝙͣͣuis ergo definitio ſubiecti pͥmo modo accepti q̄ eſt definitio formalis tm̄ dicens quid non eſt medium demonſtrationis oſtendentis inherentiā ꝓprie paſſionis. tn̄ definitio ſb̓iecti ſcd̓o modo conſiderati eſt tale mediū Primū patet. Quia idem ꝑ ſe non indicat quid ⁊ quale. ſꝫ definitio ſubiecti indicat ꝑ ſe quiditatem eius. ergo non qͣlitatem inherentie paſſionis ẜm ꝙ huiuſmodi. niſi forteex conſequenti ⁊ ꝑ accidens Ad obiecta in oppoſituꝫAd pͥmum patuit ex declaratione ꝯcluſionis ꝙ definitio formalis q̄ eſt eadem cum paſſione non eſt mediumſed definitio materialis q̄ dicit quid ſb̓iecti ⁊ ꝓpter quidpaſſionis Ad ſcd̓m eſt dd̓m eodē modo Ad tertiuꝫdd̓m eſt ꝙ pͥmus terminus ſyllogiſticus eſt maior extremitas. ſicut vltimus mīor extremitas ẜm modū loquēdi philoſophi pͥmo pͥoꝝ qͥ dicit definiendo pͥmam figuram. qn̄ tres termini ſic ſe habent ꝙ poſtremus eſt in toto medio. ⁊ medium in toto pͥmo id eſt maiore extremitate. ⁊ ſic maior ē pͥmꝰ terminꝰ in ordīe ſyllogiſtico qͣꝫuisſit vltimꝰ in concluſione/ quia p̄dicatum. Ad quartuꝫeſt dd̓m ꝙ ꝑ definitionē formalem ſcitur paſſionē eē. nōaūt paſſionē ſb̓cō ineē. ſic āt eā ſcire nō eſt eā ſcire inqͣꝫtūeſt demōſtrabil̓. ſꝫ inqͣꝫtū ē res aliqua ī ſe. ⁊ hn̄s ſe ꝑ modū ſb̓ſtantie. vn̄ cum d̓r idem eſt paſſionem eſſe ⁊ ipſamſubiecto ineſſe. verum eſt qͣꝫtum ad mathematicum ſiueſpecialem philoſophum qui paſſionem conſiderat inqͣꝫtum eſt accidens inherens. non autem verum eſt qͣꝫtumad logicum qui ꝑ intellectum abſoluit accidens a ſb̓cō
⁊ ip̄m ꝯſiderat ſicut aliqͥd ī ſe ens p̄ter ſb̓n̄am Sꝫ forte diceres mathematicꝰ abſtrahit a materia ⁊ ita nō definit ꝑ materiā Ad qd̓ dd̓m eſt qͣꝫuis abſtrahit a materia ſenſibili ſicut rem̄ curuū par ⁊ īpar abſtrahit ab ere l̓ ligno. nō tn̄ abſtrahit a materia ītelligibili. qꝛ n̄ abſtrahit rcm̄ ⁊ curuū a linea. nec par ⁊ īpar a numero.Circa textū nūc expoſitum ſūt dubia. Primū eſt. Vtꝝ ip̄m qd̓ quid eſt p̄t on̄di de eo cꝰ eſtꝑ demōſtrationē ſupple formal̓r ⁊ ſb̓ rōne pͥncipij. Etvidet̉ pͥº ꝙ id qd̓ ē definitio p̄t demōſtrari de definito. ꝓbatur qꝛ ē q̄dā definitio formal̓ ⁊ q̄dā material̓. ſꝫ ī his q̄ ſuntꝓt̓ aliqͥd materia ē ꝓpter formā vt d̓r ſcd̓o phyſicoꝝ. gͦ īhn̄tibꝰ vtrāqͣꝫ definitionē definitio formal̓ eſt cā definitōnis material̓. gͦ in talibus formalis eſt mediū ad demōſtrādū. ſic patet hic cuicunqꝫ ineſt appetitus cōtrarij doloris eidem aſcendit ſanguis circa cor. ſed irato inē appetitus ꝯͣrij doloris. gͦ irato ineſt aſcenſus ſanguinis circa cor. ergo id qd̓ eſt definitio poteſt demonſtrari. 3videtur definitio ſub ītentione definitionis poſſe demonſtrari. ꝓbatur quia definitio formal̓ vt dictum eſt cauſaeſt definitionis material̓. igit̉ addita vtrobiqꝫ hac intentione in eo ꝙ quid eſt adhuc remanebit definitio formaſis cauſa definitionis materialis. ergo definitio ſb̓ intentione definitionis poterit demōſtrari. Scd̓o ſic q̄ſtioquid ē termīatur ꝑ mediū demōſtrationis. igr̄. ꝓbat̉. qͥamediū demōſtrationis ē definitio ⁊ illa ē qͥd Sol̓o no.Quia ī demōſtratione definiº dꝫ eē mediū. ſi ergo qd̓ qͥdeſt d̓mrāt̉ d̓ eo cꝰ ē hͦ erit ꝑ aliā definitōeꝫ q̄ d̓mrābit̉ īeē ꝑaliā ī eo qd̓ qͥd ē. ⁊ ſic ī tl̓i ꝓceſſu eēt petiº prīcipij. qd̓ ſic pꝫqꝛ maior extrēitas .ſ. qd̓ qͥd ē. ead̓ eēt cum medio qd̓ dicetet qͥd ē mīoris extremitatꝭ. exqͦ mediū eēt id̓ cū maiori extrēitate. tūc illud peteret̉ ī mīore qd̓ ꝯcluderet̉ ī cōcl̓oneScd̓o ꝓʳ id̓ qꝛ ſi defiº d̓mrāret̉ d d̓finito hͦ eēt ꝑ aliqd̓mediū qd̓ mediarꝫ īt̓ d̓finitōeꝫ ⁊ d̓finitū. ſꝫīt̓ ꝓpria d̓finitōeꝫ ⁊ ſuū d̓finitū nullū ē mediū. gͦ ip̄ꝫ qd̓ qͥd ē qd̓ ꝑ d̓finitōeꝫ explicat̉ nō p̄t īueſtigari d̓ eo cꝰ ē ꝑ d̓mrātōeꝫ Eſt ātīueſtigare qd̓ qͥd ē d̓ eo cꝰ ē ꝯcludere aliquā ꝯcl̓onē d̓mrātīe ī qua definitio denotat̉ ineē definito ſuo. Drn̄t āt definitio ⁊ qd̓ qͥd ē ẜꝫ rōeꝫ. Quia illud qd̓ explicat̉ ꝑ d̓finitōnē vocat̉ qd̓ qͥd ē. ſꝫ illud qd̓ explicat vocat̉ definitio. ⁊ illud cꝰ ē d̓r definitū Ad obca ī oppoᵐ. Ad pͥᵐ ē dd̓ꝫ ꝙ īhis q̄ ſtꝭ ꝓpt̓ aliqͥd ē materia ꝓpt̓ formā. vt ī naturalibꝰ⁊ ī his ꝯtigit demōſtrare definitōeꝫ materialē de definitoꝑ formalē. ſꝫ demōſtrare qd̓ qͥd ē ꝯtingit dupl̓r. Unoº cōtingit demōſtrare definitōeꝫ de definito vt eī iheret. Aliomodo vt terminatꝭ hanc queſtionem quid eſt. Primomodo poteſt definitio demonſtrari de definito. Secundo modo non. ſed ſolum ſecundo modo ſumitur definitio ſub intentione definitionis. Ad ſcd̓m eſt dicendum ꝙ non ſeqͥtur. licet em̄ ad vtranqꝫ definitionem addatur eadem determinatio ſiue idem modus. non tamen demōſtratur definitio inqͣꝫtum definitio. licet eī d̓finitiones ſint diuerſe. tamen quia eſt idem modus ⁊ nōeſt ſuijpſius cauſa non poteſt vna definitio aliam ſb̓ tali modo demonſtrare Ad tertium eſt dicendum. Ꝙꝑ medium demonſtrationis p̄t aliqͥd dupl̓r ſciri. Unoºſimpl̓r ⁊ abſolute. Alioº īqͣꝫᵐ eſt medium demonſtrationis. ꝑ hoc dd̓m eſt ꝙ ipſum ꝙ quid eſt bene ſcitur ꝑ medium demoſtrationis. ſed non inqͣꝫtum eſt medium. ſedinqͣꝫtum eſt definitio abſolute. Exēplum eſt vt ſi q̄ratur.