Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Secūdi libri poſterioꝝ

noīs que ab om̄ibꝰ alijs q̄ſtionibꝰ ⁊ ab om̄ibus ſciētijspreſupponit̉ ⁊ hͦ ſufficit Ad nonū dctm̄ eſt ſupͣ in exordio pͥmi libri Ad decimū eſt dd̓m licꝫ cōueniāt in illagn̄ali rōne. drn̄t tū̄ in mō ſpēali. qꝛ vna q̄ſtio eſt ſimplicit̓categorica. ⁊ alia hypotetica ⁊ diſiunctiuaCirca textum expoſitū ſūt dubia.Primū eſt pro maiori declaratōne eoꝝ q̄ in queſtione det̓minata ſtꝭ ⁊ in textu dctā An q̄ſtiones ſunt eqͣlesnūero hijs q̄ vere ſcimꝰ .i. vere ſcibilibꝰ Solutio q̄ſtiofit multipl̓r. vnoº in termīs cōmuībꝰ. ⁊ ſic ē queſtio tentatiua. Scd̓o in ꝓbabilibꝰ cū apparētia et intētione fallendi. ⁊ ſic eſt ſophiſtica. Tertio in termīs ꝓbabilibuscū intētione ꝓbādi abſqꝫ circūſtantijs. ⁊ ſic eſt queſtiodialectica Quartoº in t̓minis probabilibꝰ cū circūſtantijs. ⁊ ſic eſt queſtio rhetorica que multipl̓x ē ẜm diuerſitatē circūſtātiaꝝ. ſcꝫ quis. quid. qͥbus auxilijs. cur qūoquādo Quīto eſt queſtio que fit in termīs ſpēalibꝰ. ⁊ ſiceſt queſtio demōſtratīa. ⁊ loquēdo de talibꝰ queſtionibusdicimꝰ ꝙ q̄ſtiones ſtꝭ eqͣles nūero hijs que vere ſcimusEt rato eſt. qꝛ quecūqꝫ ſtꝭ eadem ẜm ſb̓ſtantiā ſtꝭ eadeꝫnūero. queſtiones ⁊ vere ſcibilia ſtꝭ hm̄oi. igit̉ Minorprobat̉. qꝛ illud qd̓ pͥmū eſt queſtio poſtea per demōſtrationem p̄t fieri ſcibile. Etiā vere ſcibilia pͥuſqꝫ ſciunturper demōſtrationē ſtꝭ ignota. ⁊ ergo oportet ea int̓rogare vt notificētur. hoc aūt fit iſtis q̄ſtionibus igit̉ ⁊c̄ Etſic q̄ſtiones multiplicātur ẜm nūerum vere ſcibiliuꝫ. nōquidem ẜm diſtinctōem mat̓ialem ſcibiliū. qꝛ ſic de vnoſcibili poſſunt formari multe q̄ſtiones. ſed ẜm diſtinctōnem formalem ſcibiliū. ⁊ gͦ d̓t alphorabius ꝙ multiplicant̉ ẜm formā ſcitoꝝ. quecūqꝫ em̄ vere ſcimꝰ nō ſtꝭ ſophiſtica vel ꝑ accn̄s ſcita. vel etiaꝫ opinabilit̓ ſcita ſicuttopica. ſed ſunt ſctia vel per demoſtratōnem vt cōplexaſiue cōcluſio. vel per ea que ſunt in demōſtratōe. ſicut permedium qd̓ eſt definitio. vnde quia eſt ſcit̉ ex ꝯcluſionedemōſtrationis. Scīa ꝓpter quid vero habet per mediūdemōſtratōnis potiſſime ẜm ꝙ actu mediat inter extrema Scīa aūt quid eſt habet̉ per definitionem nō inqͣꝫtūmediat ſed uiqͣꝫtū eſt definitio. ⁊ ſcīa ſi eſt relinquitur exiſta. ⁊ ideo nō dicit alphorabius ꝙ queſtio an eſt ſiue ſieſt ꝓpōne categorica terminari nō p̄t. eo ꝙ nō ſupponitvel ſcit̉ ſb̓iectū ꝓpōnis ad qd̓ p̄dicatū referat̉ īmediatappōne ⁊ ideo cōdicionalit̓ t̓minat̉ queſtio an eſt. ſi enimſcit̉ qͥd eſt etiā relinqͥt̉ ꝙ ſciat̉ ſi ē. hoc igit̉ mō queſtiones eoꝝ que demoſtrāt̉. hoc ē ꝑ temōſtrationem. ⁊ pͥncipia demoſtrationis ſunt eqͣles nūero ſpecie et formahis que vere ſcimꝰ. hoc eſt ꝑ demōſtrationem accipimꝰvel ea que ſunt in demonſtrationeSecūdum dubium eſt.Que q̄ſtio dicitur ponere in nūeruꝫ et que nō Solutio. Alberti ſicut dictū eſt. illa dicit̉ ponere in nūerumque q̄rit de ſb̓iecto in ordine ad p̄dicatū poſitū in ꝓpōnede eſt tertio adiacēte. tale aūt p̄dicatū. vel eſt differentiaſubſtātialis. vel accn̄talis reſpectu ſb̓iecti. illud auteꝫ qd̓facit differre eſt cauſa nūeri. qꝛ om̄is nūerus ex diſtīctione cauſat̉. ⁊ ſic q̄ſtio qꝛ et ꝓpter qͥd dicūt̉ ponere in nūerum ⁊ nō q̄ſtio ſi eſt et qꝛ eſt. Et ille ſtꝭ q̄ q̄rūt de veris ſcibilibꝰ cōplexis. Duplicia em̄ ſunt vere ſcibilia. ſcꝫ ꝯplexaet incōplexa. Cōplexū vere ſcibile eſt duplex. ſcꝫ inherentia p̄dicati in ſb̓iecto. ⁊ cauſa inherētie. ⁊ illa duo q̄runt

queſtio quia ⁊ ꝓpter quid. Quia queſtio quia eſt q̄rit deinherentia vniꝰ in alio vt vtꝝ hoc inſit illi l̓ nō. Queſtioaūt ꝓpter quid q̄rit cām inherētie ꝓpter quā ſcꝫ inſit illi.vt q̄rere ꝓpter quid luna deficit nō eſt aliud q̄rere qͣꝫ cāmꝓpter qua defectus ineſt lune. Scibilia īcōplexa ſtꝭ duoſcꝫ eſſe rei abſolutū. ⁊ quiditas rei. ⁊ illis duobꝰ corrn̄dētſi eſt ⁊ quid eſt. Terminātur āt vt dctm̄ fuit iſte q̄ſtiōesdiuerſimode ꝑ demōſtrationē. qꝛ q̄ſtio quia eſt t̓mīaturꝑ demōſtrotionē qn̄ p̄dicatū ꝯcluſionis on̄dit̉ ineē ſb̓iecto. quia ipſa q̄ſtio quia ē q̄rit de inherētia p̄dicati ad ſb̓iectū. Sꝫ queſtio ꝓpter quid t̓mīatur qn̄ ī demōſtratōnep̄dicatū oſtēdit̉ ineſſe ſb̓ctō ꝑ cām ꝓpter quid q̄ eſt mediū demōſtrationis ⁊ ſic iſte due dirctē ⁊ īmediate t̓minātur ꝑ demōſtrationē. Sꝫ q̄ſtio quid eſt t̓minat̉ ꝑ definitionē q̄ ponitur in demōſtratione. ⁊ ſic ſolū indirecte ⁊ elicitiue t̓minatur ex quo ꝑ aliquid ingrediēs demōſtrationē inqͣꝫtum reſoluit eā in q̄ſtionē ꝓpter quid.Tertium dubium eſt.Quō q̄ſtio ſi eſt q̄rēs eē p̄t demōſtrari Qoº q̄ſtio ſi eſtin rebꝰ ꝯpoſitis correcta ⁊ trāſſūpta ī q̄ſtionē ꝓpt̓ quid eſtdemōſtrabil̓ ꝑ definitionē īdicātē quid rei. q̄ ē ꝓpria cauſaip̄iꝰ ſi ē. ſicꝭ ꝓpt̓ quid ip̄iꝰ quia ē. ⁊ ꝑ materiā ⁊ formam q̄ſtꝭ ītrīſeca elemēta tal̓ rei vt d̓r ſeptīo metaphyſice. Exᵐ ēvt ſi q̄rat̉ ꝓpter quid domꝰ eſt hͨq̄ſtio ſic determīatur lapides ligna ⁊ eoꝝ ꝯpago ſtigͣ domꝰ eſt. hec eī ſtꝭ ꝓprie eteēnales cē domꝰ. Sil̓r ſi q̄rat̉ ī natura ꝓpter quid hō eſt.ſic det̓mīatur corpꝰ organicū ⁊ aīa rōnalis ſtꝭ. ſꝫ hec ꝯſtituūt naturā hominis ergo hō eſt. vel ſic aīal rōnale l̓ humanitas q̄ eſt forma tocius ⁊ natura tocius hominis ēergo homo eſt. ſed forma ad rationē pͥncipij ꝯgnoſcenditranſſumpta eſt definitio. igitur q̄ſtio ſi eſt vere demōſtratur ꝑ definitionē qͥditatiua ipſius eſſe qd̓ q̄ritur vt iā exemplificatū eſt. vbi an̄s ẜm naturā ⁊ cālitatem notiꝰ eſtet pͥus concluſione licet forte nobis ignotius. Hinc dicit ph̓s ꝙ idem eſt quid ⁊ ꝓpter quid. qd̓ veꝝ eſt tā reſpectu quia eſt qͣꝫ reſpectu ſi eſt demōſtrabilis. Dicitur notanter (demōſtrabilis) qꝛ non ōe ſi eſt definibile eſt. quare nec ſcibile illo modo. ſicut eſt ſi ē de ſb̓ſtātia in genere generaliſſimo qd̓ caret medio definitiuo ꝓpter eqͥuocationē ipſius entis. Etiam nec eſſe illoꝝ pͥncipioꝝ qͥditatiuoꝝ ipſum ſi eſt rei ꝯpoſite demōſtrātiū. vt ſi q̄raturꝓpter quid animal rōnale ē ⁊ de ſil̓ibꝰ vt de humanitatecorꝑe ⁊ oīa ẜm ꝙ pͥncipia eēnalia hoīs q̄ſtio non poteſtdeterminari ꝑ cauſam ītrinſecā. exquo cauſe non eſt cauſa in eodem genere cauſalitatis. ⁊ he ſole ſunt cauſe eſſendi. poteſt tn̄ demōſtrari ꝑ cauſam extrinſecam ſcꝫ efficiētem vel finalem. vt ſi de his q̄ritur fieri aut intentio fiendi. qꝛ efficiens eſt pͥncipium vnde motus ⁊ fieri. ⁊ finis ēpͥncipium cuius cauſa fieri aliquid intenditur. vnde ſi q̄ratur ꝓpter quid domus fit. aut ꝓpter quid ſunt pͥncipiadomus in fieri ⁊ moueri ad eſſe domus. determinat̉ queſtio ſic domificans eſt ergo domus eſt in fieri. Et ſi q̄ratur ꝓpter quid domus intenditur vt fiat reſpōdetur ꝙ finis intentionis defendēdi a caumatibus ⁊ imbribus ēergo domus eſt. non em̄ poteſt aliter cauſa pͥncipiare cognitionem ⁊ rei ſcīam qͣꝫ pͥncipiat eſſe.Quartum dubium eſtAn q̄ſtio ſi eſt q̄rit eſſe exiſtentie Solutio ē duplex