Primi libri poſterioꝝ
cōcluſio nccāria vt ſupͣ dctm̄ eſt. Et ſil̓iter ex ꝓpoſitionibus veris vt frequēter ſequit̉ ꝯcl̓o vera vt frequēter veetiā nccāria ẜm ꝙ ex cōtingēti pōt ſequi nccāriū ⁊ ex falſo veꝝ. vn̄ nūqͣꝫ ex ꝓpōnibus q̄ ſunt vere vt frequēter ſequit̉ ꝓpō q̄ eſt tm̄ vera vt in paucioribꝰ. quia ſeq̄retur ꝙaliqn̄ ꝓpōnes eſſent vere ⁊ ꝯcluſio falſa qd̓ eſt impoſſibile igitur nccē eſt ꝙ cōcluſio ſyll̓i demōſtratiui ſit neceſſaria vel ꝙ ſit vera vt frequent̓. Sed mīor pꝫ quia illd̓ qd̓eſt a fortuna non eſt veꝝ vel neceſſariuꝫ ſimplicit̓ nec vtfreq̄uent̓. ſꝫ accidit vt ī paucioribꝰ vt d̓r ī ſcd̓o phyſicoꝝNeqꝫ ꝑ ſenſum eſt ſcire. Si em̄ eſt ſenſustalis ꝙ eſt huiꝰ ⁊ nō huiꝰ alicuius. ſꝫ tm̄ ſentire ncc̄ē eſt hͦ aliquid ⁊ vbi ⁊ nūc. Uniuerſaleaūt ⁊ in om̄ibꝰ impoſſibile eſt ſentire. Nō eīhic̄ eſt neqꝫ nūc. nō em̄ vtiqꝫ eſſet vl̓e. Qd̓ eīſemꝑ eſt ⁊ vbiqꝫ vl̓e dicimus eſſe. Qm̄ igit̉demōſtrationes vniuerſales ſunt. Has aūtnō ē ſentire. Maīfeſtū ꝙ neqꝫ ſcire ꝑ ẜſū eſtHic ph̓s ꝯſequent̓ oſtendit ꝙ ſcientia non eſt eorūq̄ cognoſcūtur ꝑ ſenſum. ⁊ circa hoc duo facit. pͥmo facihoc ꝙ dictū eſt. ſcd̓o ꝯꝑat ſenſum ad intellectū ibi (Sūttn̄ quedā) Circa pͥmū oſtendit ſcientiam non eſſe ꝑ ſenſum. ſcd̓o p̄fert ſciētiam ſenſui ibi) Uniuerſale āt honorabile) pͥmo adhuc oſtendit veritatem. ſcd̓o excludit errorem ibi Sꝫ maīfeſtū) Quo ad pͥmū dicit ſicut ſcientia nō eſt eoꝝ q̄ ſunt a fortuna ita nō ꝯſiſtit in ꝯgnitione eoꝝ q̄ eſt ꝑ ſenſuꝫ. pͥᵐ patet qꝛ ſcnſus cognoſcit aliqͥdtale hoc eſt qͣlitates ⁊ nō hoc id eſt ſb̓ſtātia. qꝛ obiectuꝑ ſe ip̄iꝰ ſenſus nō eſt ſb̓ſtātia ⁊ qd̓ quid eſt. ſꝫ aliqͣ ſenſibilis qualitas ſcꝫ calidū frigidum humidum ⁊ ficcū. Sꝫhmōi qͣlitates afficiūt ⁊ informant ſb̓ſtātias ꝑticularesexiſtentes ī det̓mīato loco ⁊ tꝑe. qꝛ nccē eſt hoc qd̓ ſentiteſſe hoc adaliquid. id eſt ꝑticulare. aut ſingulareꝫ ſb̓ſtātiā. ⁊ qd̓ ſit alicubi ⁊ nūc id eſt in determinato loco ⁊ tēpore. ergo vniuerſale non poteſt ſentiri vel non poteſt cadere ſb̓ ſenſu. qꝛ vniuerſale non determinatur ad hͦ ⁊ nūcqꝛ ſic nō eēt vl̓e cū tale eſt vbiqꝫ ⁊ ſemꝑSed manifeſtū eſt ꝙ ⁊ ſi eēt ſentire triāgulum ꝙ duobus rectis eqͣles haberet āgulos. q̄reremus vtiqꝫ demōſtrationē. ⁊ nō ſicut fatentur quidā ſciremꝰ. Sentire quideꝫeī ncc̄ē eſt ſingulariter. Scientia autem eſt īcognoſcendo vl̓e. Un̄ ⁊ ſi in luna eſſemus etvideremꝰ obiectā terrā nō vtiqꝫ ſciremꝰ cāmdefectus. Sētiremꝰ eī quō deficit nūc. Snō ꝓpter quid ōnino. Nō em̄ vniuerſalis eſſet ſenſus. Sꝫ ex ꝯſideratōne multociens hͦaccn̄te vl̓e venates demrātōeꝫ hēmꝰ. Ex ẜgularibꝰ eī pl̓ibꝰ vl̓e maīfeſtum.Hic. p. excludit errorē quorūdā credētiū ſcīaꝫ ꝯſiſtere inTꝑceptione ip̄iꝰ ſenſus. ⁊ qd̓ id̓ eēt ſcire ⁊ ſentire. ⁊ videturptinere iſta opīo ad eos qͥ nō diſtīxerūt ītellectū a ſenſu⁊ ꝑ conſequēs non eſſe aliam cognitionē ſenſitiuā. ⁊ adexcludendum illud dicit ph̓s dato ꝙ ꝑ ſenſum poſſemcognoſcere ꝙ triangulus habet tres angulos equaleduobus rectis. aut aliquaꝫ aliam ꝯcluſionem adhuc tn̄
oporteret q̄rere demōſtrationē ad habendū ſcientiā illiꝰqꝛ ex ꝑ̄ceptione ſenſus nihil ſciremꝰ. qd̓ ptꝫ qꝛ ſenſus eſtſingularium. ſcientia at conſiſtit in cognoſcendo vniuerſale ſiue vniuerſalem cauſam vt tactum eſt. Exᵐ eſtvt ponamꝰ ꝙ aliquis ſit ſuꝑ lunā ⁊ ſenſu ꝑcipiat interpoſitione terre ꝑ vmbrā ſuam ⁊ viſum noſtrū tal̓ ꝑ ſenſuꝫ ꝑciperet ꝙ luna tunc deficeret ꝓpter vmbrā t̓re. ⁊ tn̄ nō haberet talis ꝓpter hoc ſcientiā de eclipſi lune eo ꝙ nō ſcirettotaliter cauſam eclipſis ꝑ ſe. qꝛ poſſet dubitare an ſitaliqͣ alia illiꝰ cauſa poſſibilis ⁊ ſic illa non eſſet apud eūcauſa ꝑ ſe ipſiꝰ eclipſis. qꝛ illud eſt cauſa ꝑ ſe eclipſis qd̓vniuerſaliter cauſat. ſꝫ vniuerſale non cognoſcitur ſenſuſꝫ intellectu. qꝛ ex ſingularibus pluribꝰ viſis in quibusmultotiens ꝯſideratis inuenitur idē accidere accipimꝰvniuerſalem cognitionē. ⁊ ſic ꝑ cauſam vniuerſalem demonſtramꝰ aliquid in vniuerſali de quo eſt ſcīa.Uniuerſale autem honorabile eſt qm̄ on̄dit cauſam quare de hmōi vniuerſali ſciētiahonorabilior eſt ſenſibus ⁊ cognitione quorūcūqꝫ non cauſa eſt. Sꝫ de primis alia rōqeſt. Maīfeſtū igitur ē ꝙ īpoſſibile ē ſentiendo aliquid ſcire demonſtratiuorum niſi aſitaquis ſentire hͦ. dicat ſcīaꝫ hr̄e ꝑ d̓mrātōnem.Hic ph̓s ꝯꝑat cognitionē ſcientificam ad ſenſitiuā.⁊ ad alias. Dices ꝙ cognitio ſcientifica q̄ eſt ꝑ cām vniuerſalem honorabilior ē cognitōne ſenſitia. ⁊ qͣcūqꝫ aliacognitione q̄ nō eſt ꝑ cām. Ratio eſt. Quia cognitio q̄eſt ꝑ cām nobiliorē nobilior eſt. ſꝫ cognitio ſcientifica eſtꝑ caꝫ nobiliorē qͣꝫ ſenſitīa gͦ eſt nobilior. Mīor ꝓbaturqꝛ eſt ꝑ cām ꝑ ſe id eſt vniuerſalem. ⁊ hmōi cām vl̓em impoſſibile eſt apprehēdere ꝑ ſenſum. Et ex iſto patet ꝙ ſcittia q̄ on̄t cām vniuerſalem non ſolū eſt honorabilior ōni ſenſitiua cognitione. ſꝫ etiā omni alia ītellectiua dūmodo ſit de rebus q̄ habent cām. quia ſcire aliquid percauſam vniuerſalem eſt nobilius qͣꝫ ītelligere qualitercūqꝫ id eſt ꝙ habet cauſam ſine cognitione ſue cauſe ſedde pͥmis q̄ non habent cauſam eſt alia rō. illa em̄ ꝑ ſe intelligunt̉. ⁊ talis cognitio eoruꝫ eſt certior oni ſcia qꝛ extali ītelligentia ſcia hꝫ certitudinē Ex dictꝭ concludit̉phs pͥncipale ꝓpoſitū dicēs ꝙ maīfeſtū eſt ex his ꝙ impoſſibile ē ꝑ ſenſuꝫ cognoſcere aliqd̓ demonſtrabile niſiforte aliquis eqͥuoce vtat̉ nōie ſenſus vocās demrātīaꝫſcīam ſenſuꝫ. ꝓpt̓ hͦ ꝙ demrātīa ſcīa ē det̓mīate vnius ẜmcertitudinē ſicut ⁊ ſenſus ꝓpt̓ qd̓ ⁊ certe exiſtimatōes ſcientie vocātur ſic cum dicimus ſcio ſortem currere.Sūt tn̄ q̄dā reducta ad ſenſus defectū īꝓpoſitꝭ. Quedā eī ſi nos videremꝰ nō vtiqꝫ qͣreremꝰ nō tāqͣꝫ ſciētes ī vidēdo. ſꝫ tāqͣꝫ hn̄tesvl̓e ex eo qd̓ videremꝰ. vt ſi vitꝝ ꝑforatū videremꝰ ⁊ lumē ꝑtrāſſiēs. Maīfeſtuꝫ erit vtiqꝫ ⁊ ꝓpt̓ quid ⁊ ꝓpt̓ id qd̓ videremꝰ qͥd̓ ſeorſūī vno quoqꝫ. ītelligere āt ſil̓ ē. qm̄ ⁊ ī oībꝰ ſic ē¶ Hic oſtendit quō ſenſus ordīat̉ ad ſcīam dicēs qͣꝫuisſcia nō ſit cognitio ſenſitīa. tn̄ ip̄ ſenſus ſiue cogniº ſen Eſitīa multū iuuat ⁊ ꝯfert ad ſcīam. Qd̓ patet qꝛ q̄dā ſūt &de quibus q̄rimus q̄ ſi eſſent reducta ad ſenſum aut adviſum non qͣreremꝰ de eis. non tamē hoc eſt ideo qͣſi per