Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Tractatus

et quibus conſequēs eſt nā ex ꝓblematibꝰque plerūqꝫ ſunt fit ⁊ ſyll̓us ex ꝓpōnibus q̄plerūqꝫ ſequent̉ aūt ex om̄ibꝰ aūt ſumptisplerūqꝫ aut aliquibꝰ Syll̓us em̄ eſt vniuſcuiuſqꝫ ꝯcluſio principijs.Hic poīt ſextā. cōſideratōem dicēs ꝙ ſumēda ſunt illa ⁊ eligēda ea q̄ plerūqꝫ ⁊ nō ſemꝑ ad ſb̓iectū ſequuntet etiā ea ad que ſequit̉ aliqd̓ plerūqꝫ. qꝛ talia valēt adconcludēdum concluſionem vt in pluribꝰ id eſt ꝯcluſionem ꝓbabilem. Cū em̄ ꝯcluſio dehet eē ſimil̓ alicui. premiſſaꝝ ⁊ concluditur cōcluſio qn̄qꝫ ꝓbabilis nccariūeſt etiā tali mō ſumere media.Ampliꝰ que om̄ibus ꝯn̄a ſunt nō eligendum. nō em̄ erit ſyll̓s ex ip̄is. ob quā gͦ cāmin ſequētibus erit manifeſtumHic ponit ſeptimā cōſideratōem dicēs. ꝙ in eligēdocōſequens ſb̓iecti vel p̄dicati quōuis vel concluſionisponit̉ ꝓbanda nūqͣꝫ eſt eligēdum cōſequēs trāſcēdēs .ſ.ꝙ om̄ibus eſt ꝯn̄s. id eſt ꝙ ad oīa eſt cōe. qꝛ ſi tale ꝯn̄seligit̉ tūc nō fit ſyll̓s ad cōcluſionē ꝓpoſita ⁊ fit hͦ modoſyllogiſmꝰ ex puris affirmatīs qui nō valꝫ in ſcd̓a figura tn̄ ꝓpter quā cām iſta nō ſunt eligenda erit manifeſtum in ſequentibusConſtruere aūt volētibus de aliquo toto eiꝰ quidē quod cōſtruit̉ inſpicienduꝫ adſubiecta. de qͥbus ip̄m d̓r. de quo aūt oportet p̄dicari quecunqꝫ hoc ſequunt̉. ſi em̄ aliquod hoꝝ ſit idē nccē eſt alteri alteꝝ ineſſeIſta eſt ſcd̓a ꝑs pͥncipalis huiꝰ capl̓i. in qua poītvram artem inueniēdi mediū idoneū ad qd̓libet genꝰ cōcluſionis ſyllogiſandū. Et pͥmo poīt qͣttuor regulas ſiue cōſideratōes. ſcd̓o declarat eas. ibi Magis auteꝫ)tertīo infert correlariū. ibi (Manifeſtū eſt gͦ) Primecōſideratio ſiue regula eſt ꝙ volentibꝰ cōſtruere de aliſb̓iecto toto vl̓iter ſumpto. id eſt volentibꝰ concludereꝓpōnem vl̓em affirmatiuam. neceſſarium eſt inſpiceread ſb̓iecta id eſt an̄cedētia. de quibꝰ ip̄m d̓r. ⁊ de quo opꝫpredicari. id ē ad ꝯn̄tia. qꝛ ſi aliquid hoꝝ ſit idē. id ē ſi tale inuenit̉ mediū ſcꝫ ꝙ ſit an̄s ad p̄dicatū ⁊ cōſeq̄ns adſubiectū cōcluſionis ſyllogiſande tale eſt idoneū ⁊ conſequens. In quibꝰ verbis phūs vult ꝙ ad ſyllogiſandūvl̓em affirmatīam ſumendū eſt mediū qd̓ ſit an̄s p̄dicati ⁊ cōſequens ſubiectī ipſiꝰ cōluſionis ꝓbande. Uebi grā. ſi cōcluſio ꝓbauda ſit iſta. Oīs bomo eſt aīmal.mediū qd̓ eſt an̄s ad ſb̓cm̄ ⁊ cōſequēs ad p̄dicatuꝫ eritrationale ꝑ qd̓ cōcluditur aīal vl̓iter de hoīne Et ſi concluſio ſyllogiſanda vl̓is affirmatīa ſit iſta. Oīs hō eſtſubſtantia. medin̄ cōuenēis erit aīal. qꝛ hoc eſt an̄s adpredicatū ⁊ cōſequēs ad ſb̓iectū ⁊ ſignat petrꝰ hiſpanusiſtā regulā ꝑ hanc dictionē fecanaSi aūt nō qm̄ om̄i ſed qm̄ alicui que ſequitur vtrūqꝫ Si em̄ aliquid hoꝝ ideꝫ neceſſe eſt alicui ineſſeHic ponit ſcd̓am regulā obſeruandā ⁊ eſt iſta. ſi qͥsvult cōſtruere aliqd̓ p̄dicatū de aliquo ſb̓iecto nō qꝛ ineſt om̄i. ſꝫ qꝛ ineſt alicui ꝑticulariter. oportꝫ reſpicere in

aliqd̓ an̄s qd̓ vtrūqꝫ ſeqͥtur ſcꝫ tam ſb̓cm̄ qͣꝫ p̄dicatumcōcluſionis. ſi em̄ an̄cedit vtrūqꝫ hoꝝ ꝑ illud ꝯcludeturp̄dicatū de ſb̓iecto ꝑticulariter. vt ſi cōcluſio ſyllogiſanda ſit iſta. quoddā corpꝰ eſt aīmal. mediū idoneū eſt illeterminꝰ homo. qͥ eſt an̄s id eſt inferius reſpcū vtrīuſqꝫ ⁊ſyllogiſatur ſic in darapti. Om̄is homo eſt aīal. omnishomo eſt corpꝰ. gͦ quoddā corpꝰ eſt aīal. ⁊ ſignificat̉ hecregula ꝑ hanc dictionem cagetiQuādo aūt nulli oportet in eē cui quideꝫnō oportet ineē ad ſequētia qd̓ aūt oportetnō in eſſe. ad ea que nō ꝯtingūt eidem ineſſeAut ꝯuerſim cui quidē oportet nō ineē adea que nō contingūt eidē ineſſe. qd̓ ꝟo nonineſſe ad ſequētia. Nā ſi hec ſunt eadem adalterutrū nulli cōtingit alterū alteri ineſſefit em̄ quādoqꝫ quidem in prima figura ſyllogiſmus quādoqꝫ aūt in mediaHic ponit tertiā regulā dicēs ꝙ ad concludendumvl̓em negatiuā ſi maior debet eſſe negatīa ſumendumeſt mediū qd̓ eſt extraneū ad p̄dicatū cōcluſionis. ⁊ conſequēs ad ſb̓iectū. Cuiꝰ exemplū eſt vt ſi cōcluſio ſyllogiſanda ſit iſta. Nullꝰ hō eſt lapis. mediū idoneū ē animal. qꝛ hoc eſt ꝯn̄s reſpcū ſb̓iecti illius cōcluſionis. ⁊ extraneū reſpcū p̄dicati. ⁊ fit hoc mō ſyll̓s. Nullū aīal eſtlapis Om̄is bomo eſt aīal. gͦ nullꝰ homo eſt lapis Uelin ſcd̓a figura in ceſare ſic. Nullꝰ lapis eſt aīal Oīs hōeſt aīal. ergo nullꝰ homo eſt lapis. ẜcat̉ hec diſpō p̄miſſarū ꝑ hāc dcōem dafenes q̄ ſignificat ꝙ mediū dꝫ eſſeextraneū ad p̄dicatū cōcluſionis ⁊ cōſequēs ad ſb̓cm̄.qꝛ ſi eēt extraneū ad vtrūqꝫ tūc argueret̉ ex puris negatiuis qꝛ extraneū nō p̄dicat̉ de extraneo niſi negatiue.Quarta regula eſt ad cōcludendū cōcluſionē negatiuā qn̄ mīor eſt negatīa. ⁊ maior affirmatīa. tūc accipiendū eſt mediū qd̓ eſt extraneuꝫ ad ſb̓cm̄ cōcl̓onis etconſequēs ad p̄dicatū ſyllogiſando in cameſtres hͦ mōOīs lapis eſt inaīatꝰ. nullꝰ hoͣ eſt inaīatꝰ. igit̉ nullꝰ hōeſt lapis. Has aūt duas regulas dari opꝫ de medio ꝑqd̓ cōcludit̉ vl̓is negatīa. qꝛ aliqn̄ cōcludit̉ in pͥma figura. ⁊ aliqn̄ in ſcd̓a. Et aliter in pͥmo mō ſcd̓e ⁊ aliterin ſcd̓o. ꝓpter qd̓ nō potuit mediū vna regula regulariet ſiguificat̉ iſta qͣrta regula ꝑ hāc dcōem hebareSi aūt alicui nō ineē cui quidē oporteat nō ineſſe. quibꝰ ꝯn̄s eſt. quod ꝟo non ineſſe que nō poſſibile eſt eidē ineē. ſi em̄ aliqͥdhoꝝ ſit idē nccē eſt alicui nō ineſſeHic ponit qͥntā regulā q̄ eſt iſta ad cōcludendū ꝑticularē negatiua ſumēdum eſt mediuꝫ in pͥma figura qd̓eſt an̄s ad ſb̓cm̄ cōcluſionis. ⁊ extraneū ad pͣtū. Exemplū vt ſi ꝯcl̓o ſyllogiſanda ſit iſta. qd̓dā aīal nō eſt homo. mediū idoneū eſt iſte terminꝰ aſinꝰ. qͥ eſt an̄s ſb̓iecti id eſt inferior ad hoc ſb̓cm̄ aīal. ⁊ extraneū hnic t̓mīohō ſic arguēdo. Nullꝰ aſinꝰ eſt hō. qd̓dā al̓ ē aſinꝰ. igit̉qd̓dā al̓ nē hō. Et iſtd̓. p. intricatis verbꝭ dicit ſic in textu. ſi aliqͥs vult cōcludere p̄dicatū alicui ſb̓iecto ꝑticulariter nō ineſſe oportet ꝙ cōſideret an̄cedētia illius ſb̓iecti. quibꝰ ſeqͥtur ip̄m ſb̓cm̄ cui oportet nō ineē p̄dicatūin ꝯcluſione Et oportet ꝙ ꝯſideret repugnās p̄dicato