Quartus
ſeqͥt̉ ꝯcluſio negatīa de nō ineē qꝛ ſic ſe hn̄tibꝰ t̓mīs ſedtur ꝯº de nccē in eē et ad nccē ineē ſeqͥt̉ ineē. ⁊ ſic nō poteſtſtare ꝯº de nō ineēnꝫ ſeqͥt̉ etꝭ ꝯº dcōnū ſiue affirmatōnūiſtꝭ negatōibꝰ oppoītaꝝ. que ſtꝭ̓ꝯtīgēt̓ ineē l̓ in eē ſimpl̓ihͦ ē ſine mō ſicꝭ ptꝫ ꝙ nulla ſeqͥt̉ ꝯº nec affirmatīa nec negatīa Et ſicꝭonſū ē īutilē eē ꝯiugatōeꝫ iuxͣ modū pͥᵐ ⁊ᵉ figure ita eꝯͣ ē īutil̓ ꝯiugaº qn̄ maior ē vl̓is affirmatiade neceſſario. ⁊ mīor vl̓is negatīa de ꝯtīgēti Si ī qͣlitate fuerit ꝓpōes ſil̓is figure ſiue forme tūc ad huc erunt īutiles ꝯiugatōes ⁊ utiles iuxta vtrūqꝫ modū pͥᵐ ſcꝫ ⁊ 2ᵐ vn̄pͥmo ē ꝯiugaº vtilis ẜm pͥmū modū ſi ābe p̄miſſe ſint pͥuatīe ſiue negatīe. tūc em̄ ex eis fit ſyll̓s qn̄ mīor q̄ eſt deꝯtīgēti ꝯuertit̉ ẜm cōtīgere ī oppoītā qͣlitatē. ⁊ fit ſyll̓sꝑ oīa ſicꝭ ī prioribꝰ ⁊ eodē modo ꝑficitur ⁊ reducitur. ⁊cōcludit duas cōcluſioēs de nō ineē ſcꝫ. ⁊ de nō cōtīgereineſſe. ſumatur em̄ iuxta pͥmū modum iſta ex ncc̄itateuullū b eſt a. ⁊ cōtīgit nullū c eſſe a. gͦ cōtīgit nullū c eē bꝘ aūt iſte ſyll̓s boꝰ ſit ſic em̄ oſtenditur qꝛ maiore conuerſa ī termīs ſiue ſimpliciter ⁊ minore ad oppoſitā qͣlitatē ſic oēcꝯtīgit eē a ſeqͥtur ī 2º modo pͥme figure ꝙ nl̓lumc cōtingit eſſeb oīno ꝑficitur ſicut pͥmꝰ ſyll̓s huiusmixtionis Inutiles vero coniugationes ex ꝓpoſitionibus ſimilibus ī qualitate ſunt. ſi ambe p̄miſſe ponātureſſe p̄dicatiue ſiue affirmatiue tūc nō erit ſyllogiſmushuius mixtionis ad aliquam cōcluſionem. vnde nec ērit ſyllogiſmus cōcluſionis q̄ eſt de non ineſſe. nec etiāeius q̄ eſt ex neceſſitate non ineſſe. qꝛ tales cōcluſionesex ambabus affirmatiuis non ſequūtur. Vnde manifeſtum eſt ꝙ non erit talis concluſio qꝛ in tali coniugatione nulla eſt ſumpta priuatiua propoſitio nec in eo ꝙeſt ineſſe ſumpte ſunt priuatiue. neqꝫ etiam in eo ꝙ eſtex neceſſitate non ineſſe priuatiue alique ſumpte ſunt.Unde manifeſtum eſt ꝙ nō erit talis cōcluſio Nec etiam ſequitur cōcluſio eius ꝙ eſt contingere non ineſſequia ſic ſe habentibus terminis patet ꝙ non ſequiturin hijs terminis album cygnus homo ſic arguendo. qnis cignus de neceſſitate eſt albus. omnem hominemcontingit eſſe album. quia contingit et nullum. et patꝫꝙ ſequitur concluſio de neceſſe non ineſſe ſcilicet ꝙ nullus cygnus eſt homo. Cum autem ſtet iſta vniuerſalisnegatiua. q̄ repugnat tam affirmatiue qͣꝫ negatiue. dcontingenti repugnat etiam affirmatiue de neceſſarioPatet igitur ꝙ nulla ſequitur affirmatiua dicte negatiue de neceſſario repugnans. et ſic nulla ſequitur affitmatiua q̄ ſit oppoſita ad illam. Omnes autem preinducte concluſiones ſunt oppoſitarum affirmationumad negatiuam de neceſſario q̄ inducta eſt In illa enimnegatiua. oſtenſum eſt b maiorem extremitatem ex neceſſitate non ineſſe c minoriCirca textum expoſitum ſūt dub̓Primum eſt An minore exiſtente ſub maiore extremitate poteſt medium contingenter ineſſe. maioriextremitati et ex neceſſitate minori Et videtur ꝙ nōQuia ſi medium contingenter ſe habet. ad maioremextremitatem ⁊ vniuerſaliter predicat̉ de ipſo. ſic contingit omneb eſſe a. contingenter ſe habebit ad omne ꝙeſt b. ſed ceſt aliquid eorum q̄ ſunt b. ergo etiam contingenter ſe habebit ad c Solutio. Alberti hoc ſequeret̉ſic eſſentialiter contineretur ſub b. nunc autem accidētaliter cōtinetur ſub ipſo et eſt pars accidentalis ip̄iꝰ
Et iſtud ſatis manifeſtum eſt ī termīs vigilās eſt ſubaīali ſicut pars accidētalis ⁊ non ſicut pars eſſentialis⁊ ideo nihil ꝓhibet motum contingereōni aīali. et nulli. ⁊ tamē ex neceſſitate ineſſe omni vigilātiSecundum dubium eſtQuare in mixtione contingentis et neceſſarij opꝫillam de neceſſario eſſe vl̓em negatiuā cū tn̄ hͦ nō oporteat. ī prima figura in eadem mixtione Solutio qꝛ ſiilla de neceſſario eſſet affirmatiua. ⁊ illa de cōtingentinegatīa tūc ille due valerēt duas affirmatōnes. ut ptꝫꝑ ꝯuerſionē illiꝰ de cōtingenti ī oppoītas qͣlitates ſedex puris affirmatis nō fit ſyllogiſmꝰ ī ſecūda figura qͣꝫuis ex eis fiat in pͥma figuraTertium dubium eſtUtꝝ hec ꝓpō de ncītate oē vigilās ē mouēs ſit va ſicꝭſuppoīt p. Et videtur ꝙ non. Quia tūc bn̄ ſeq̄ret̉ ꝑꝯuerſioēꝫ De ncītate ōne vigilās eſt mouēs. ergo de neceſſitate aliqd̓ mouēs ē vigilās. ſꝫ hͦ ꝯn̄s ē fl̓m igitur etetiā an̄s Et hoc poteſt īꝓbari ſic. omne vigilās de ncītate mouet̉ ⁊ omne vigilas eſt aīal. ergo aliqd̓ aīal de neceſſitate mouetur ꝑ pͥmū modū tertie figure. ſꝫ illa nonpoteſt ſtare cū maiore hͦ ſcꝫ. ōne aīal cōtingit moueri. etex illo poſſet inferri etiā ꝙ poſſet ſtare aliqua cōcluſio deineſſe ex quo illa de nccō nō pōt ſtare cū ea Secundoſic. ſi de ncītate omne vigilās ē mouens. aut ergo motu locali ā motu cōmuniter dicto Nō motu locali. qꝛvigilans poteſt quieſcere ẜm motum localem Nō motu cōmuniter dicto qꝛ tūc eadem ratione erit aīal de neceſſitate mouens cū aīal aliquo mō trāſmutet̉ Soºhec eſt vera de neceſſitate vigilās eſt mouens nō qꝛ vigilia eſt motus ẜm directā p̄dicatōeꝫ. ſꝫ qꝛ ſubiectū ſubiacens vigilie de neceſſitate ſubiacet motui ſcꝫ alteratōnis qui fit ſentiendo Ad imꝓbatōnem vero dd̓m eſtẜm dn̄m Alb̓tū ꝙ in mixtione ncārij ⁊ ineſſe ī tertia figura. cui īnititur p̄dicatio illa q̄ eſt de nccō. appropͥat ſibi ꝯuerſam illius de ineſſe ſi accipiatur p̄dicatū eſſentialiter ſub ſubiecto ſicut poſtea patebit O portet ergo ꝙin tali mixtione accipiatur illa de ineſſe ſic ꝙ ſit de ineēſimpliciter. ⁊ non ꝙ qͣlitercūqꝫ ſe habeant termini adinuicem. ſꝫ ꝙ een̄r ſe habeāt ad ſe īuicem. ⁊ vnus ſit eſſentialiter ſub alio. ſed hec propoſitio omne vigilans ēanimal non ſic ſe habꝫ. ⁊ iō nec ſua ꝯuerſa vtilis eſt adtalem mixtionem et ſic deficit ſyllogiſmus mixtus addeſtruendum maiorē adductus ex ꝑte illius de ineſſe q̄ſi cōuertitur nō erit in pͥma figura. maior extremitaseſſentialiter ſub medio. Non em̄ ē aīal een̄r ſub medionec etiā ecōuerſo. maxime ſi vigilās ẜm actū accipiat̉.Ad 2ᵐ eſt dicendum. ꝙ omne vigilans mouet̉ motu alterationis 2º intelligendum eſt de illa alterationeꝑ quam alteratur ſenſus a ſenſibilibus ſuisQuartum dubiū eſtAn maiore exiſtente affirmatiua de neceſſarioſit coniugatio vtilis ad concluſionem. de contingentipro poſſibili negatiuam. ⁊ ad concluſionem negatiuāde neceſſario Et videiur pͥmo ꝙ ſequitur concluſiode contingenti. ſic arguendo. De neceſſitate omneb eſta. contingit nullumc eſſe a. ergo contingit nullūc eē bq̄ eqͥualet iſti neceſſe eſt aliqd̓ ceſſe b. cum ſit de ꝯtīgenti
iiij