Tractatus

oppoſitam qualitatem in ꝓpōeꝫ que eſt de eod̓ ꝯtingētiſicut ſi ꝯtingit hominem ambulare. ꝯtingit homineꝫ nōābulare et vtraqꝫ taliuꝫ ꝓpōnū eſt de cōtingēti infinitoDiſciplina āt et demonſtratiuus ſyll̓s exinfinitis non eſt eo ꝙ inordinatū eſt. ex hisque nata ſunt eſt ſyll̓s. et pene omnes conſideratōnes ſunt de ſic contingentibus. Exhis āt poſſibile qͥdem eſt fieri ſyll̓m non tn̄ſoli eſt queri. hec gͦ definienturꝭ magis in ſequentibus. nunc autem dicemus quando ⁊quomō ⁊ qͥd erit ſyll̓s ex ꝯtīgentibꝰ ꝓpōibꝰIſta eſt quarta ꝑs iſtius capittuli ī qua ph̓us remouet implicite vnam dubitatōnem que eſt iſta. ex quo inexordio iſtius libri dictum fuit hanc prioriſticam arteꝫordinari finaliter in ſcientiam poſterioriſticā ſiue demoſtratiuaꝫ. poſſet aliquis dubitare. an poſſet ex ꝯtīgentibus talibꝰ fieri demonſtratio Ad quod rn̄det phūsꝙ ſyll̓s demōſtratiuꝰ et diſciplīa demōſtratīa nō p̄t fieride ꝯtingenti infinito. eo ꝙ in tali ꝯtingenti inordinatūeſt mediū in ſb̓ijciendo ſe vni extremitati. et ſb̓ijciendoſibi alterum. ſed ex ꝓpōnibꝰ que ſunt de ꝯtingenti natoeſt ſyll̓s et diſciplina demonſtrutiua. Oratōes em̄ oēset conſideratōes ad queſtiones determinādas et ꝓblemata. pene omnes fiunt de ꝯtingentibꝰ que dicūtur ẜᶠꝯtingens natum. Dicitur āt pene. qꝛ in talibꝰ in quibeſt ꝯtingens natū. inqͣꝫtū eē ⁊ nō eē demōſtrat̉ nec de ip̄iseſt diſciplīa demōſtratīa. ſꝫ potius inqͣꝫtū ſtāt ſub eſſe. etreferūtur ad innatam ſibi cauſam. ſic enim cōſideratatalia ꝯtingentia cōueniūt cum nccārijs. qͣꝫuis defitiantab ip̄is inqͣꝫtū non habent ſtantem cauſam intātū em̄ſūt nccītatis non continue. Ex illis āt ꝓpōibꝰ que ſuntde ꝯtingenti infinito poſſibile quideꝫ eſt fieri ſyll̓m formalem. hic tn̄ non ſolet eſſe queſtio de tali contingentiqꝛ q̄ſtio eſt de aliqͦ determinato. Iſtud āt ꝯtīgēs īdeterminatum et infinitum eſt. et ſi queratur de ip̄o queſtionon p̄t determinari et finiri nec ad eſſe nec ad non eſſehec āt in ſequnetibꝰ magis determinabuntur. Nunc ātnon habemus ẜᵐ ꝓpoſitam intentōem dicere niſi qn̄ etqūo ⁊ quis erit ſyll̓s ex ꝯtingentibus ſiue propoſitōibꝰque ſunt de contingenti. Tunc ibiQuo niam āt cōtingere hoc huic ineē dupliciter eſt accipere aut em̄ cui ineſt hͦ alicuicontingit ipſum ineſſe. Nam de quo. bꝰ acontingere hoꝝ alterum ſignificat. aut dequo dicitur. aut de quo contingit dici. dequo āt. b. a. contingere āt omni. b. poſſibileineē. a. nihil differt. manifeſtum eſt igit̉ qm̄dupliciter dicitur. a. cōt ingere omni. b. ieēPrimum ergo dicemus ſi de quo. c. contingit. b. ⁊ de quo. b. contingit eē. a. qͥs et qual̓erit ſyllogiſmus ſic enim vtreqꝫ ꝓpoſitōnesſumuntur ſcd̓m contingere. Quando autēde quo. b. ineſt contingit. a. hoc quidemeſt ineſſe. illa vero contingens qͣre aſil̓ibus

figuris incipiēduꝫ eſt quēadmodū ⁊ in alijsIſtud eſt ſcd̓m capittulum iſtius tractatus. in quoph̓us. docet diſtinguere ꝓpoſitōnes de ꝯtingenti. dicēsꝙ ꝓpō de contīgenti habet duplicem ſenſum Unus eſtypredicatum contingit illi ineſſe cui ineſt ſubiectumSecundus eſt ꝙ predicatum contingit illi ineē cui ꝯtīgit in eſſe ſb̓iectum. Exemplum eſt. vt huius ꝓpoſitōisb. contingit eſſe. a. primus ſenſus eſt. illud qͦd eſt. b. cōtīgit eſſe. a. Alius ſenſus eſt. cui contingit eſſe. be contīgiteſſe. a. et vt planius fiat ponatur exᵐ in terminis hocAlbum contingit eſſe nigrum. vnus ſenſus eſt. quod ēnigrum contingit eſſe album. Alius ſenſus eſt. illi cuicontingit ineſſe nigrum illi contingit in eē albuꝫ. Iſtudprobat philoſophus ſic. Quia ſcd̓m ꝓpoſitaꝫ intentionem de contingenti et poſſibili idem eſt iuditium. Ex qͦvtrumqꝫ determinatur non neceſſario. ſed propoſito depoſſibili habet duplicem ſenſum. ergo etiam illa de contingenti. hoc autem prouenit ex eo. quia ſubiectum tenetur quandoqꝫ pro ſuppoſitis in actu. quandoqꝫ ꝓ ſuppoſitis in potentia. et ſic datur ſecundus ſenſus. vndecapiendo propoſitionem de contingenti in primo ſēſuſub ea p̄t ſubſumi propoſitio de neceſſario vel de ineſſeet ſecundum hoc formantur ſyllogiſmi mixti ex contingenti et neceſſario vel de ineſſe. Sed capiendo propoſitionem talem in ſecundo ſenſu ſub ea ſubſumit̉ aliade contingenti. et ita ex illis formatur ſyllogiſmus expuris de contingenti. Et ergo primū determinandumeſt de formatōne ſyllogiſmoꝝ ex puris de contingentique ſunt iuxta modum expoſitōnis propoſitionum decontingenti. eo ꝙ vniforme precedit difformeQuando autem contingit. a. omni. b. bautem omni. c. ſyllogiſmus perfectus Quoniam autem. a. contingit omni. c. ineſſe hocautem manifeſtum ex definitione Nam cōtingere omni ineſſe ſic dicebamusHic phūs aggreditur principale propoſitum docēsſyllogiſare ex puris de contingenti dicens primo qn̄ maior extremitas. a. contingit omni. b. medio. formandotalem maiorem. omne. b. contingit eſſe. a. Et. b. mediuꝫcontingit omni. c. minori extremitati. hoc modo. om̄ec. contingit eſſe. b. tunc ſyllogiſmus de contingenti eritperfectus. et ſequetur concluſio de contingenti. ſcꝫ ꝙa. contingit omni. c. id eſt ꝙ omne. c. contingit eē. a. Inquibus verbis ſentētialiter phūs vult ꝙ ex ambabusvniuerſalibus de contingenti. ſequitur concluſio affirmatiua de contingenti in prima figura Et iſtud probatphūs per definitionem dici de omni in contingentibusEſt enim dici de omni in talibus quando predicatumomni ei contingit. cui contingit medium ſiue ſubiectuꝫet ſic iſte ſyllogiſmus eſt bonus quia regulatur perdici de omniSimiliter autem et ſi. a. quidem contingit. b. nulli. b. autem omni. c. et quidem quoniam. a. contingit nulli. c. Nam de quo. b.contingit quidem. a. non contingere hocautem erat nullū dimittere ſub. b. cōtinētiū