Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Tractatus

tradcōria ſcꝫ ꝙ idē ſit ꝑſcm̄ ⁊ īꝑſcm̄. Sꝫ ad hͦ rn̄dēt aduerſarij ꝟitatꝭ tenētes ꝯuerſiōeꝫ eē ꝯn̄aꝫ enthymēaticāqd̓ nō eſt incōuciens. ꝙ ſyll̓s ꝑficiat enthymema qd̓ eſtcōuerſio. ⁊ eꝯͣ ꝯuerſio ꝑficiat ſyll̓m. Qꝛ n̄ eſt in vna rōeſumpta tal̓ ꝑfectio. qꝛ ſyll̓s ꝑficit ꝯuerſionē q̄ voͣt̉ enthymema qͦ ad nccītatē ꝯn̄di ⁊ īferēdi ꝯcl̓onē. qꝛ hac nccītatē enthymoma de ſe nō hꝫ. ſꝫ ꝯuerſio ꝑficit ſyll̓m. nō qͦ adnccītatē. qꝛ illā de ſe hꝫ ſyll̓s. ſꝫ qͦ ad euidētia nccītatis.qꝛ hāc nō hꝫ niſi reducat̉ ꝑ ꝯnerſionē ad pͥmā figurā. ⁊ſic cū nō ẜꝫ idē ꝑficiāt̉ a ſe inuicē. nō ē incōueīens ꝙ vtrūqꝫ ꝑficiat alid̓ ⁊ ꝑficiat̉ ab alio. Sꝫ iſtd̓ vt inqͥt Albertꝰ nō videt̉ poſſe ſtare. qꝛ cū ſyll̓s ꝯfert enthymemati nccītatē n̄ p̄t ꝯferre nccītatē quā n̄ hꝫ. ſꝫ nō hꝫ nccītatēniſi ꝑ ꝯuerſionē ꝑ quā reducit̉ ad ꝑfectōem. gͦde ſe ſyll̓snō hꝫ nccitatem ſicut ꝑfcūs. gͦ perfectōnem non ꝯferienthymemati qd̓ ē ꝯuerſio. ſꝫ ꝑ ꝯnerſionē. gͦ oꝫ ꝙ ꝯuerſio ẜm ſe ꝑfcā ſit ⁊ euidētis nccītatis: ⁊ ſic nō accipit ꝑfectōem a ſyll̓o illud enthymema qd̓ ē ꝯuerſio. Si ꝟodiceret̉ ꝙ ꝯuerſio ꝑficiēs ſyll̓m imꝑfectū nō de ſe hr̄etnccītatē. ſꝫ acciꝑet eā ab alio. oporterꝫ qd̓ eēt ꝓceſſus ininfinitū. relinqͥt̉ igit̉ ꝙ ꝯuerſio nō ſit enthymema. autaliqͣ alia ſpēs argumētatōis. ⁊ nihil ꝓbat. ſꝫ ſuīt ꝯuerſaꝫnec īter ꝯuerſas ſimpl̓r ē diuerſitas. ſicut īter ꝓbans ⁊ꝓbatū. ſed ꝯuerſio ſumptio ē eiuſdē ẜm ſitū trāſmutatiet ꝓpter hͦ dd̓m eſt ꝙ ꝯuerſio eſt ꝓprietas ⁊ hītudo eorundē termīoꝝ ꝑ eē ⁊ nō eē in affirmatīa ⁊ negatīa ẜmſitū diuerſum. ⁊ huic vt videt̉ ꝯſonat Ariſto. dicens ꝙꝓpō cōuertit̉ in termīs ſic eī videt̉ attribuere ꝯuerſionē termīs pͥº ⁊ ꝑ ſe vt in ſcd̓o dubio tactū fuit Ad obiecta ī oppoᵐ Ad pͥmū ē dd̓ꝫ. ꝙ enthymema accipitdupl̓r. vnoº ꝓprie. ⁊ ſic ꝓbtaū ē ꝙ ꝯuerſio n̄ ē enthymēaAlioº accipitur cōit̓ ꝓ quacūqꝫ ꝯn̄a ī qͣ eſt vnū an̄s ⁊ vnū ꝯn̄s. ⁊ ſic q̄libꝫ ꝯn̄a q̄ nō ē ſyllogiſtica inductīa vl̓ exemplaris p̄t dici enthymematica ſꝫ tūc ē abuſus in termīo Sꝫ forte diceres qͥcqͥd eſt in gn̓e eſt in aliqͣ ſuaſpēꝝ. ſꝫ ꝯuerſio vt in ſeptīo dubio dcm̄ fuit ē ī gn̄e qͦd eſtꝯn̄a. gͦ erit in aliqͣ ſpe con̄e. ſꝫ n̄ ē ſyllogiſtica īductīa vexēplaris. gͦ enthymematica. Soº Con̄a nō eſt genad qͣttuor noīatas ſpēs ſꝫ ē genꝰ ad conͣaꝫ argum̄tatīaꝫet nō argumētatīam. ⁊ conͣa argumētatīa dīditur ī qͣttuor ſpēs. ſꝫ cōuerſio cōtinetur ſb̓ con̄a nō argum̄tatiuaer gͦ ſi cōuerſio eēt argum̄tāº. argumētū ꝓcederet nuncnō eſt argum̄tatio ſꝫ tm̄ conͣa. Et ꝑ idē pꝫ ſoº ad ſoqꝛ nō q̄libet con̄a nccāria ē ſpēs argumētatōis ⁊ ꝓb-biliū. ſꝫ tm̄ illa in cuiꝰ an̄te poītur aliqͥs termīꝰ nō poſitꝰcon̄te. Oīs āt conͣa argumētatīa hꝫ reduci ad ſyll̓ꝫ. qd̓nō p̄t fieri de cōuerſiōe. ⁊ gͦ cōuerſio vt d̓t Alb̓. ē cōuertētie con̄a. q̄ voͣtur qn̄ aliqͥd ſb̓ vno ſitu poītū ſeqͥtur ad ſeip̄m ſb̓ alio ſitu poſitū. ⁊ hoc mō vna ꝓpō infert aliā. vtcirca textū petri hiſpani dictum fuitDecimū dub̓ eſt. Cū tres autquattuor ſtꝭ vie ſiue inſtrum̄ta ꝑficiēdi ſyll̓os īꝑfectosſcꝫ cōuerſio expō ⁊ deductio ad īpoſſibile ⁊ p̄miſſaꝝ trāpoſitio. qͣre. p. ſolū p̄mittit h̓ determīatōem de cōuerſione Soº Alb̓ti. qꝛ expō eſt ꝑ aliqd̓ ſignificabile det̓minatio ẜſus āt innob̓ ſunt. gͦ nō oꝫ facere ſignificabiliūijdoctrinā q̄rere eī rōeꝫ vbi eſt aliqͥd ad ſenſuꝫ maīfeſtū ēq̄dā īfirmitates ītellcūs Deductio āt ad īpoſſibile ē qͥdā modꝰ ſyllogizādi. ⁊ iō an̄ ſyllogizādi artē doceri n̄ potuit. ſed potiꝰ ex ip̄a arte tradita docēdꝰ eſt tal̓ ſyllogiſan1

di modꝰ. Quartū trāſpoſitio p̄miſſaꝝ que ponitur qͣrtū facileꝑ exēpla q̄ in his reductionibꝰ afferūturVndecimum dubium eſtPropt̓ qͥd nō facit hͨ mēſionē. p. de cōuerſione ꝓpōis intefinite ⁊ ſingularꝭ Soº. qꝛ cōuerſionē ꝓpōis īdefītedat ītelligere ꝑ cōuerſionē ꝓpōis ꝑticl̓arꝭ. eo ꝙ ꝑticl̓arꝭ⁊ īdefinita cōuertūtur. nec tagit cōuerſionē ꝓpōīs ẜrisqꝛ tal̓ ꝯuerſio n̄ hꝫ meᵐ ꝑ qd̓ on̄dat̉ ſꝫ eiꝰ on̄ſio ē ẜſibil̓. etiō inqͣꝫtū ē ſingl̓arꝭ n̄ cadit on̄ſio ſua ſb̓ arte Cōſiderāⁿtn̄ ē ꝙ oīs ꝓpō ſingl̓aris ſi pͣtū eiꝰ ſit t̓mīꝰ ſingl̓arꝭ ꝯuertit̉ ſimpl̓r ſiue ſit affirmatīa ſiue negatīa. vt ſor̄s ē iſtebo. gͦ iſtebō ē ſor̄s Sꝫ ſi pͣtū ſit t̓mīꝰ cōis ⁊ ſit negatīa tc̄cōuertit̉ ī vl̓eꝫ negatiua. qꝛ pͣ̄tū vl̓is negatīe ſꝑ diſtribuitur ⁊ gͦ bn̄ ſeqͥt̉ ſor̄s ē n̄ lapꝭ̓. gͦ nullꝰ lapꝭ eſt ſor̄s. ſꝫ ſi ſitaffirmatīa ſolū ꝯuertit̉ ī ꝑticl̓arē affirmatiuā ⁊ nō invl̓eꝫ. qꝛ alias argueret̉ a nō diſtributo ad diſtributū. ⁊qꝛ vl̓is negatīa infert ꝑticularē negatiuā. ideo quādoeſt negatiua p̄t etiā conuerti in ꝑticularē negatiuāXij dub̓ ē An ſufficiēter enuerathic. p. ſpēs ꝯuerſioīs ponēs tm̄ duas .ſ. ꝯuerſioēꝫ ī t̓mīs⁊ ī ꝑte Et videt̉ ꝙ n̄. qꝛ ē aliqͣ ꝯuerſio ī opooītā qͣlitatē ⁊ illā n̄ enūerat igr̄ ſtꝭ pl̓es 2º ſic. Eſt aliqͣ ꝑ ꝯͣpōeꝫ etillā n̄ enūerat cū iſtꝭ igr̄ ⁊t Soº Sic qꝛ h̓ ſolū intēditenūerare ſpēs ꝯuerſioīs in qͣꝫtū ē īſtr̄m r̄ducēdi īꝑfctōsſyll̓os ad ꝑfcōs. ſꝫ ad hͦ ſolū deẜuiūt due ſpēs igitur ⁊c̄Ad obiecta ī oppoᵐ Ad pͥᵐ ē dd̓ꝫ. ꝙ. p. loqͥt̉ h̓ de cōuerſione q̄ ē ī t̓mīs. ita ꝙ de ſb̓cō fit pͣtū ⁊ t̓mī mutāturẜm ſitū. ſꝫ in ꝯuerſioē in oppoītā qͣlitatē manꝫ idē ſitustermīoꝝ. igr̄ n̄ ẜuit ſuo ꝓpoīto Ad ſcd̓ꝫ rn̄dꝫ Alb̓tꝰ ꝙcōuerſio ꝑ ꝯͣpōem nō ē cōuerſio nīſi valde extēſa ⁊ cōi ſignificatōe hꝰ noīs cōuerſio. īqͣꝫtū videlꝫ oīs reflexio ꝓpōnis cōuerſio dicat̉ qͣ ſiue ī t̓mīs ſiue ī oppoītꝭ t̓mīoruꝫ.pͣtū reflectit̉ ī ſb̓cm̄ ſꝫ hͦº n̄ ē h̓ ẜmo de cōuerſione. ſꝫ tm̄ q̄eſt in eiſdē t̓mīs illa ꝟo ſola d̓r cōuerſio. ī cōuerſioē ꝟop ꝯͣpōeꝫ mutāt̉ t̓mī finiti ī t̓mīos īfinitos. ⁊ ſic nō vꝫ adreductōeꝫ ſyll̓oꝝ īꝑfcōꝝ ad ꝑfcōs. qꝛ ī tali reductōe dn̄tmanere ijdē t̓mī qd̓ on̄r ex d̓finitōe ſyll̓i īꝑfcī ī qͣ d̓r ꝑ ſūptos termīos non āt ꝑ ſumptas ꝓpones. termī vero finiti ⁊ infiniti non ſunt ijdeꝫ termini.Decimunitertium dubium ē.An phūs ī textu bn̄ ꝓbat has ſpēs cōuerſionū Sol̓oSic. qꝛ cōuerſionē vl̓is negatīe in t̓mīs ꝓbat ꝑ expōeꝫſed cōuerſionē vl̓is affirmatīe ꝑ accn̄s. ⁊ cōuerſione ꝑticularꝭ affirmatīe ſimpl̓r ꝓbat ꝑ vnā rl̓am conͣaꝝ q̄ ē ꝙin oī boā con̄a ex oppoīto conͣtis īfert̉ oppoītū an̄tis. ⁊virtual̓r etiā ꝓbat ꝑ vnā maximā fundatā ī pͥº pͥnº ⁊ īlege ꝯͣdcōrioꝝ. q̄ ē ꝙ d̓ qͦlibꝫ alteꝝ vl̓ oppoītū eiꝰ Et ꝑ eādē etꝭ p̄t ꝓbari cōuerſio vl̓is negatīe. ꝑ accn̄s ī ꝑticl̓arē.negatiua Ctiā p̄t ꝓbari ꝑ legē ſb̓alternaꝝ qꝛ vl̓em negatiuam ſeqͥtur ſua ꝑticularis ⁊ qͥcquid ſeqͥtur ad conſequēs bone cōſequētie ſeqͥtur ad an̄cedens eiuſdem. etquia hoc eſt facile cōſiderare. ideo phūs de hoc in textunō facit mēſionem. Patet ergo ꝙ due conuenienter ponuntur ſpēs conuerſionis ſcꝫ cōuerſio in terminis queeſt ſimplex mutatio predicati in ſubiectum ſine mutatione alicuius accidentis. et conuerſio per accidens q̄eſt quando de ſubiecto fit predicatum ⁊ ecōtra manente eadem qualitate ſed non quantitate. Et vocatur in

38