Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De proennalibꝰ libri priorū

et inuentiuā ſiue topicā diuiſa Et videt̉ pͥmo ꝙ nōqꝛ oīs ſcīa ē iudicatiua ſiue reſolutoria. igit̉ nō dꝫ diuidi in iudicatiuā ⁊ inuētiuā. An̄s ꝓbat̉. qꝛ ſi eēt aliqͣ iudicatiua tm̄ illa eēt logica tradita in pͥoꝝ ⁊ poſteriorūlibris. ſꝫ hͦ nō. Mīor ꝓbat̉. qꝛ ſcīa libri topicoꝝ ē reſolutoria ſiue iudicatiua ⁊ ſil̓r libri elēchoꝝ. patꝫ. qꝛ in octquo topicoꝝ docet reſoluere iudiciū ſyll̓i dialectici: etmaxīe in illa ꝑte: Quare palā. ⁊c̄. vbi ſic d̓t ad hͦ ꝙ ſoluatur orō flā ꝯſiderādū eſt vtꝝ ꝯcludit vl̓ nō. ſcd̓o vtrūillud qd̓ ꝯcludit ſit veꝝ vel flm̄. tertio ex qͣlibꝰ ꝯcluditurſcꝫ vtꝝ ex veris vel ex falſ. ex ꝓbabilibꝰ vel īprobabilibꝰIudiciū v̓o ſyll̓i ſophiſtici docet̉ in ſcd̓o elēchoꝝ Secūdo ſic. Scīa libri pͥoꝝ eſt inuētiua. ⁊ ſil̓r libri poſteriorū. igr̄ nō tm̄ ſcīa topica. An̄s ꝓbat̉ qꝛ in pͥmo pͥoruꝫdocet̉ inuētio medij ſyll̓i ſimpl̓r dicti. ⁊ in ſcd̓o poſteriorum medij ſyllidemōſtratiui. qꝛ ibi dicit̉ ꝙ mediuꝫ eiuseſt definitio primi et vltimi termini Solutio Sic.qꝛ iudiciū certū hr̄i nō p̄t: niſi reſoluēdo effectū in pͥncipia pͥma. ⁊ iō hͨ ꝑs logice vocat̉ iudicatiua: analytica ſiue reſolutoria. Certitudo aūt iudicij q̄ ꝑ reſolutōeꝫ habetur eſt dupl̓x. qꝛ q̄dā eſt ex forma ſyll̓i. q̄ tūc eſt qn̄ ſyllogiſmꝰ docet reſolui in pͥncipia formalia ſiue ꝯn̄e. ⁊ ideſt qn̄ docet̉ gn̄al̓r ꝑ pͥncipia gn̄alia. ꝙ ꝯcluſio ſeqͣturex p̄miſſis. ita ꝙ ncītas ꝯn̄e nō eſt alid̓ qͣꝫ ncāria hītuºillatōis ꝯn̄tis ex an̄te. ⁊ ad iſtā reſolutōem ordinat̉ liber pͥoꝝ. Alia ꝟo eſt certitudo iudicij ex ꝑte materię. qꝛſcꝫ ſumūtur ꝓpōnes vere ⁊ncārie: ⁊ ꝑ illā ſcīam docet̉reſolutio ſyll̓i in pͥncipia mat̓ialia ⁊ ꝯn̄tis .i. in ꝓpōnesveras ⁊ncārias: q̄ in ſe ex materiali hītudīe ſuoꝝ terminoꝝ ex qͥbus ꝯponūtur ſunt ncārie: etiāſi nūqꝫ ponerētur in ſyll̓o. ⁊ de tali reſolutōe ē liber poſteriorumInuētiua ꝑs vocat̉ q̄ docet inueīre media ad aliquamcōcluſionē ſyllogiſandā ⁊ ꝓbandā. iſta aūt inuētio nonſꝑ habetur cū certitudīe. qꝛ ad ea q̄ inuēta ſunt iudiciūreqͥritur ad hoc ꝙ certitudo hēatur. ⁊ ſic iſta inuētio veritatis alicuiꝰ ꝓponis nō p̄t hr̄i ꝑ ꝓpria ⁊ intrīſeca ſiueeſſentialia. ſed ꝑ accn̄tia ⁊ ſigͣ exteriora. ꝑ ꝯiecturas ⁊per cōes hītudīes intētionū cōiuꝫ. qͣlis intētio gn̄is etſpēi ⁊ ſil̓es. Sicut igr̄ in rebꝰ naturalibꝰ q̄ vt in pluribagūt. gradꝰ quidā attēduntur. qꝛ qͣꝫto ꝟtus nature ē fortior. tato rariꝰ deficit a ſuo effcū. ita etiā in ꝓceſſu rōisqui nō eſt cū oīmoda certitudīe: gradꝰ aliqͥ inueīunturẜm ꝙ magis vel minꝰ ad ꝑfcām certitudinem accedit.Un̄ ꝑ hmōi ꝓceſſum qūqꝫ lꝫ nō fiat ſcīa. fit tn̄ fides velxopinio vel ꝓbabilitas. ꝓpt̓ ꝓbabilitatē ꝓpōnum: ex qͥbus ꝓceditur. qꝛ rō total̓r declīat ī vnā ꝑtē ꝯͣdcōis. lic.cū formidīe alteriꝰ. ⁊ ad hͦ ordinatur topica ſiue dialectica. Qn̄qꝫ ꝟo nō fit ꝯplete fides vel opinio: ſed ſuſpitio q̄dam. qꝛ nō totaliter declinatur in vnam partemcōtradcōnis. licꝫ magis declīetur in hāc qͣꝫ in illā. ⁊ adhoc ordīatur rhetorica Qn̄qꝫ ꝟ̓o ſola exiſtimatio declinat in aliquā ꝑtem ꝯͣdcōis ꝓpt̓ aliqua repn̄tationemalicꝰ delcābil̓ vel abominabil̓. ⁊ ad hͦ ordīatur poetriaqꝛ poete ē inducere aliqͥd virtuoſum. ꝓpt̓ aliquā p̄cedentē repn̄tatōem ꝓut diffuſe ſatis in cōmētarijs Ptri hiſpani dcm̄ fuit Ad obiecta in oppoſitumAd pͥmum eſt dd̓m. ꝙ argumentum ꝓbat veꝝ. ſcꝫ ꝙ invno qͦqꝫ p̄dcōrum libroꝝ traditur aliqͥd de iudicio ſedaliter ⁊ aliter. Quia inuētio ⁊ iudiciū oppoſito mō ſehabēt circa ſyll̓m demr̄atm̄ ⁊ dialecticū. qꝛ ſyll̓i demonſtratiui eſt vnicū mediū ẜꝫ ſpēm ſcꝫ definitio. dicēs cau

ſam. ⁊ ideo parū habet de inuētione. illud tamē quodhabet determīatur in ſcd̓o poſterioꝝ vt aſſumptū fuit.Sell̓i aūt demōſtratiui multe ſunt cōditiones. ſcilꝫ ꝙſit ex veris pͥmis immediatis. ⁊ ideo difficile eſt iudicare: vtꝝ ſyll̓us ꝓpoſitꝰ ſit demōſtratiuꝰ vel nō. ⁊ iō multum habꝫ de iudicio Sil̓i mō ē de ſyll̓o ſimpl̓r dicto. adip̄m em̄ habēdum: ſufficit inuenire qd̓cunqꝫ mediū vniens extrema: ⁊ iō parū habet de inuētōe medij. ſed quisad ip̄m exigūtur multe ꝯditōes. ſcꝫ ꝙ ſit ex tribꝰ terminis ex duabꝰ ꝓpōnibus. ⁊ ꝙ p̄miſſe debito mō ordinantur penes qͣlitatē ⁊ qͣꝫtitatem. iō multū hꝫ de iudicio. ⁊ideo duo pͥmi libri dn̄r eſſe de arte iudicandi. qͣſi de eoqd̓ magis abundat in eis De ſyll̓o vero dialectico ꝯͣriomō ſe hꝫ. qꝛ ad eandē cōcluſionē ī dialecticꝭ p̄ſūt adhucml̓ta media ⁊ ml̓tꝭ mōiſ fieri p̄t. ⁊ ml̓tꝭ ꝯditōibꝰ. iō multū eſt ibi de inuētione. Quia vero ſyll̓i vnica eſt cōditiohabet det̓mīat̉ ī octauo topicoꝝ vt aſſumptū fuit. Siſcꝫ vt ſit ex ꝓbabilibus iō parte̓ hꝫ de iudicio: ⁊ illd̓ qd̓mili mō dd̓m eſt de ſyll̓o ſophiſtico. Uel dd̓m eſt. ꝙ ſcientia libri topicoꝝ ſi cōſideratur vt docēs: eſt reſolutoria. qꝛ vt ſic docet reſoluere ſyll̓m dyalecticū in ſua principia ⁊ cauſas. ⁊ ſil̓r ſcīa elenchoꝝ docet reſoluere elenchum. Sed ſi conſiderentur ſcīe iſte. quātum ad vſumſic ſunt inuentiue. quia docent ꝑ cōes habitudīes intētionū cōium: in omī mat̓ia veꝝ a flō diſcernere vel verevt dialectica vel apparēter vt ſophiſtica. Sciētia verolibri pͥorum eſt reſolutoria vtroqꝫ mō ⁊ ſil̓r poſterioꝝ Ad ſcd̓m patuit ex ſolutōne ad pͥmum. Uel dd̓m ꝙph̓s nō determīat de inuentione medij principalit̓ inhoc libro ſed ſolū incidētaliter ⁊ ex ꝯn̄ti in qͣꝫtum ordinatur in cognitōem reſolutoriā: habito em̄ medio facilius poſſumꝰ ꝯgnoſcere reſolutionē cōcluſionis. autſyllogiſmi in ſua pͥncipia. mō determinatio debet fieriab eo: quod eſt principale in ſcientia.Quintum dubium eſt. Quoſcīa iudicatiua ſiue reſolutoria p̄cedit inuētiuā quū tn̄inuentio ſit prior reſolutōe Sol̓o Alberti. licet inuētio pͥor ſit reſolutōe. eo ꝙ non p̄t reſolui ⁊ iudicari niſiquod iam inuētum eſt. tamē qꝛ oīs reſolutio ē ad pͥoraſcd̓m naturā. eo ꝙ nō reſoluitur niſi vel poſteriꝰ in prius. vel cōpoſitū in ſimpl̓x. vel materiale in ſuū formaleprincipiū. iō ars iudicādi ẜm rōem reſolutōis. eſt anteartē inueniēdi. nec p̄t eē reſolutio niſi dupl̓x. ſcꝫ rei concluſe in pͥncipia ⁊ cās ꝑ quas ꝯcluditur: ⁊ ſyll̓i iā collecti et ꝯſtituti in principia formalia ſyll̓mi inqͣꝫtum ſyllogiſmꝰ eſt. ⁊ ideo non pn̄t eſſe niſi due ſcīe reſolutorie.Et quia pͥor eſt reſolutio in pͥncipia formalia ſyllogiſmi. qꝫ rei cōcluſe in prīcipia rei: p̄cipue in logica q̄ ſcīarōis ē. iō h̓ liber p̄cedit libꝝ poſterioꝝ. vt ſupͣ tactū fuit. Sextum dubium eſtQuis ſit titulꝰ ſiue inſcriptio huiꝰ libri Sol̓o. Incipit lib̓ prioꝝ analyticoꝝ Ariſtotel̓ .i. lib̓ de priori reſolutōne. Analyſis analyſios breuiādo y grecā apd̓ eosvocatur reſolutio. ⁊ analyticos vocatur reſolutoriusſicut analyo reſoluo. Et ꝯponitur ab ana ⁊ lyſis. Anavero apud grecos pl̓a ſignificat. Prīo idē qd̓ ſurſum.et tūc qn̄qꝫ cōpoītur cū ſtaſis. ⁊ d̓r anaſtaſis. id ē ſurſuꝫſtatio: ⁊ ſimili modo anagoge: ⁊ d̓r ſurſuꝫ ductio. Secūdo ſignificat idē qd̓ re vt anapeſtꝰ grece d̓r reꝑcuſſus

a iiij