Druckschrift 
Commentaria in quattuor libros nove logice se[cundu]m processus burse laurentiane Coloniensis
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De proemnalibꝰ libri priorū

ce. Cōtractus ꝟo ſyll̓s ad materiā ⁊ nō vl̓iter ꝯſideratus ē ſb̓iectū in diuerſis libris noue logice ẜm diuerſūmodū ꝯtractōis vt in ſequētibꝰ libris patebit Concluſio ſeqͥtur ex p̄miſſis. Et pꝫ rōe ſic. qꝛ ad ſcīam reqͥrunt̉ tria .ſ. ſb̓cm̄. dignitas. ⁊ paſſio. ſꝫ hͦ tria eſt reꝑirein ꝓpoſito. qꝛ paſſio eſt eē illatm̄ ꝯcl̓onis ex p̄miſſis. ſb̓iectū vt iā patuit eſt ſyll̓us ſimpl̓r dcūs. cui tal̓ paſſioon̄ditur in eē ꝑ definitōem ſyll̓i: vn̄ p̄t ſic formari demōſtratio O īs orō in qͣ qͥbuſdā poſitis ⁊c̄. neceſſe ē aliudaccidere ꝑ ea q̄ poſita ſunt eo ꝙ hec ſunt. eſt illatiua concluſionis. ſꝫ ſyll̓s ſimpl̓r d̓cūs ē hmōi. ergo eſt illatiuconcluſionis ex premiſſisAd obiecta in oppoſitum.Ad pͥmū eſt dd̓m. ꝙ ſcīa de ſyll̓o ſimpl̓r dicto. pͥmo eſtacqͥſita ꝑ ſyll̓m. ⁊ ſi acqͥrat̉ ꝑ viā doctrine. tūc p̄t acqͥriper ſyll̓m ꝯpletū ⁊ artificialit̓ ſcm̄: qͥ nō ē ꝑfecte ꝯgnitab addifcēte: ſꝫ eſt notꝰ a doctore ſiue docete: cui ncāriohꝫ addiſcēs credere. Si ꝟo acqͥrat̉ ꝑ viā inuētōis. tūcacqͥrit̉ ꝑ ſyll̓m naturalē: ⁊ nō artificialē: ꝓpt̓ qd̓ d̓t Alb̓tus: ꝙ oīs hō in ꝑſuadēdo in ip̄a ſua rōe. ꝗdā ſemīariahꝫ ad ſyllogiſandū ⁊ ꝑſuadendū. tum ꝓpt̓ exꝑimēta. tūper cōes aīmi ꝯceptōes: q̄ ſtꝭ apd̓ aīam. Et ex illo ſyll̓equi qͣſi ꝑ naturā inē: pͥmo inuēta ē oīs ars ſyllogiſādet alie artes. ⁊ iō nō eſt ꝓceſſus in īfinitū: ꝓpt̓ qd̓ dicitTulliꝰ poſt Pl̓onē ꝙ a naͣ inſunt nob̓ q̄dā ſemīaria: q̄ſi in nob̓ adoleſcerēt: vtiqꝫ ad btm̄ finē ꝑducerēt. illa atſunt ſeīa ſcīaꝝ qͦ ad ītellcm̄ ⁊ ꝟtutū qͦ ad affectū Adſcd̓m eſt dd̓ꝫ. ꝙ ſyll̓s ſimpl̓r dictꝰ nō pͥuat̉ boītate ⁊ opratōe ſyll̓i: qꝛ oꝑaº ⁊ boītas illiꝰ ē ncaria illaº ⁊ bonū eincārio īferre ꝯcluſionē. Ad ꝓbatōem ꝟo dd̓m eſt ꝑ interēptionē. qꝛ illa nō eſt boītas ſyll̓i ſimpl̓r dcī. ſꝫ ꝯtractiad materiā ꝓbabilē ⁊ncāriā. ⁊ ſic etiā ſyll̓s ſimpliciterdictꝰ. applicatꝰ materie ncārie vel ꝓbabili. cauſat ſcīaꝫet fidē. Uel dd̓m eſt. Ꝙ aliqͥd p̄t duʳ facere aliqͥd auſicut cā ſufficiēs ſui eē. aut ſicut ꝯcauſa ſui eē. licꝫ ergoſyll̓s ſimplicit̓ dictꝰ nō faciat fidē vel opīonē vel ſcīaꝫ ſicut cauſa ſufficiēs ſui eē. facit tn̄ eā ſicut ꝯcauſa. eo eniip̄o qͦ ꝯplet ſyll̓os ſpēales quo ad formā ſyllogiſticā. ecōcauſa fidei vel opīonis in ſyll̓o dialectico. ⁊ cōcauſaſcīe in ſyll̓o demr̄atio Ad tertiū dcm̄ ē in declaratōemaioris et mīoris ꝓpōnū. Ad qͣrtū eſt dd̓m. ꝙ ſyll̓sſimpl̓r dictꝰ nō eſt genꝰ ad ſpēs ſyll̓i: ſꝫ ſyll̓s in vl̓i ⁊ ī cōiacceptꝰ hꝫ rōem gn̄is: ⁊ ille diuidit̉ in ſyll̓m incōtractūet ꝯtractū. Incōtractꝰ eſt ſyll̓s ſimpl̓r dictꝰ. qͥ vt ſic ſolū reſpicit maͣm gn̄alē .ſ. tres t̓mīos ⁊ duas ꝓpōes. iſtetn̄ bn̄ ꝯͣhitur ad maͣm ncāriā. ꝓbabilē vel apparēter ꝓbabilem lꝫ hͦ nō ſit de eiꝰ rōe Ad qͥntū eſt dd̓ꝫ ꝙ ſyll̓sſimplicit̓ dictꝰ accipit̉ dupl̓r. vnoº pͥme intētionalit̓. ⁊ſic eſt qͥd ꝯplexū nec p̄t eē ſb̓cm̄. Alioº accipit̉ ſcd̓e intētionalit̓ ⁊ ſic eſt qͥd incōplexū ẜm rē. eo ꝙ illa determinatio ſimpl̓r dictꝰ. ponit̉ loco drn̄e diſtinguent̉ ſyll̓m īꝓpoſito ꝯſideratū ab oībꝰ alijs ꝑtibꝰ logice. Ad ſextum eſt dd̓m ꝙ de ſb̓iecto p̄ſupponi debet qͥd eſt. ⁊ qꝛ ēin actuali demr̄atōe qꝛ definitio dicens qͥd ſubiecti. ⁊ ꝓꝓter qͥd paſſioīs eſt mediū demr̄atōis: ſꝫ in pͥncipio ſcieet an̄ actualē demr̄atōem bn̄ p̄t qͥd eſt ſb̓iectī inueſtigari: quēadmodum ph̓us facit in pluribus libris ſuis. etfere in omnibusCirca exordiū huiꝰ libri ⁊ ea

que dicta ſunt mouent̉ quedā dubia Primū eſt. Ancōgruo ordine logica noua ſequit̉ veterem SolutoSic. qꝛ ordo ꝑtiū logice ſumēdus eſt penes ordinē operationū intellectꝰ que ſunt tres. ſcꝫ ſimpliciū apprehēſio. cōpoſitio ⁊ diuiſio. ⁊ diſcurſus ſyllogiſticꝰ. ſicut gͦprima p̄cedit ſcd̓am. ⁊ ſcd̓a tertiam. ita logica que tractatur in libro p̄dicabilium ⁊ p̄dicamentorum p̄cediteam que tractatur in libro peri hermenias. ⁊ illa totālogica nouam. quemadmodū ꝑticulariꝰ patuit circaprincipiū libri peri bermeniasSecundum dubium eſtQuomodo differēter determinat̉ de ꝑtibus argumentationis in veteri logica ⁊ in noua Sol̓o. Argumētationis ꝑtes ſunt duplices. q̄dam ſunt ſb̓iectiue. ⁊ q̄dam integrales. Subiectiue ſunt ſpēs eiꝰ que ſunt qͣttuor ſyll̓us. inductio. enthymema ⁊ exemplū. de qͥbusph̓s determīat in noua logica. Partes ꝟo integralesſunt noꝰ verbū enūciatio termīꝰ ⁊ ꝓpō. Et de illis determinat̉ in veteri logica. ⁊ noua. ſꝫ differēter. qꝛ in veterilogica determīatur de eis vt ſunt ꝑtes potentiales quepoſſunt ſubſtare forme. ſyllogiſmi. ⁊ nō trahūt nomenab eo ꝙ actu ſubſtant: ꝓpter qd̓ vocātur nomen ꝟbuꝫet enūciatio. In noua vero logica ꝯſiderantur vt ſuntpartes actual es. q̄ rōem ab hͦ trahūt ꝙ ponūtur in ſyllogiſmo: nō eī d̓r termīꝰ niſi qꝛ termīat reſolutōeꝫ ꝓpōnis. nec ꝓpō niſi qꝛ poʳ ī ſyllō ꝓ alio ad īferēdū ꝯclōnemTertium dubium eſtQuare iſte lib̓ pͥoꝝ p̄cedit libꝝ poſterioꝝ Soº. Ꝙꝛpriꝰ ē ꝯſiderare aliqͥd ſcd̓m ſe: ſimplr̄ ⁊ abſolute: ſiue incōtracte qͣꝫ vt iā ꝯtractū ē ⁊ determīatū ad certā maͣmſed in iſto libro determīat̉ de ſyll̓o ſimpl̓r dicto: nō contracto ad aliquā materiā ncāriā. In libro v̓o poſteriorū de ſyll̓o ꝯtracto ad maͣꝫ ncāriā. gͦ iſte liber p̄cedit librū poſterioꝝ: ⁊ nedū eū: ſꝫ etiā alios .ſ. topicoꝝ ⁊ elenchoꝝ: Nec ſunt pl̓es logice noue ꝑtes. Cuiꝰ rō ē. qꝛ ſic̄eſt in actibꝰ nature: ita etiā ꝑ aliquē modū ē in actibꝰrōis. eo ꝙ actꝰ rōis: ꝑ aliquē modū ſtꝭ ſil̓es actibꝰ nat̉einqͣꝫᵐ ars imitaʳ naturā īqͣꝫtū p̄t In actibꝰ āt nature reperit̉ tripl̓x diuerſitas In qͥbuſdā eī natura agit de neceſſitate. ita ꝙ nō poteſt deficere. in quibuſdam operat̉vt frequentius. licet poſſet deficere quādoqꝫ a proprioactu. ita ꝙ eſt duplex actus. vnus qui fit vt in pluribꝰſicut ex ſemine generatur animal perfectum. Et aliusquum natura deficit ab eo quod eſt ſibi conueniens.ſicut quum ex ſemine generatur monſtrum ꝓpter corruptionem alicuius principij. Sic per ſimilitudinemin actibus rationis eſt aliquis proceſſus neceſſitateminducens in quo non eſt poſſibile eſſe defectum rationis: ⁊ per hunc acquiritur certitudo ſcientie. Ilius eſtproceſſus rationis in quo vt in pluribus verum concluditur non tamen ſemꝑ neqꝫ ex neceſſitate. Tertiusvero eſt in quo ratio deficit propter defectum alicuiusprincipij: quod in ratiocinando eſſet obſeruandum.primo proceſſui deſeruit pars logice que dicitur iudicatiua. eo ꝙ iudiciū ẜm Tulliū ē cū certitudīe ſcīe. Secūdo ꝟo ꝓceſſui deſeruit alia ꝑs logice q̄ d̓r inuētiua: q̄cōtinet ſub ſe libꝝ topicoꝝ ⁊ elenchoꝝQuartum dubiū eſt Antota logica noua ſit ꝯueīent̓ ī iudicatiuā ſiue reſolutoriā