Sermo
¶ Diuini uerbi preconis ⁊ p̄dicatoris. ac ſacraꝝ lr̄aꝝ interpretis ⁊ꝓfeſſoris ſubtiliſſimi ſancti Uincentij confeſſoris de valentia ordinis diui p̄dicatorūſermones vberrimi de ſanctis ꝑ totius annicirculum Incipiunt feliciter.¶ De ſancto Andrea.D.ijjQues eſt inomnes qͥ inuocāt eum.Habetur verbuꝫ iſtudoriginaliter ad Romanos. x. ⁊ recitatū eſt ſtatim in epl̓a p̄ſentis ſolēnitatis. Sicut feſtumX ſolēnitas hodierna tondree apoſtoli. ita etiam et ſerter. Et habebimꝰ bonas doctrinas ⁊multas ꝓ noſtra bona inſtructōe ⁊ animarūſaluatione. Salutet̉ ꝟgo Maria ⁊c̄. Iſtudverbū ſcribit̉ in epiſtola hodierna de beatoAndrea. et dicit ꝙ beatꝰ Andreas ē diues inom̄es qͥ inuocāt eum. ⁊ intus in corde vocāteum. ¶ Pro meliori declaratōe huiꝰ verbi etintroductiōe materie volo hic declarare vnāantiquā queſtionē q̄ fuit inter ph̓os maximeſtoycos ⁊ theologos .ſ. q̄ ſūt illa ꝑ q̄ homo vere poteſt dici diues. Huic queſtioni fuit reſponſū tripliciter ẜm tres opiniones. ¶ Prima fuit antiquorū ph̓oꝝ dicentiū. ꝙ diuitieartificiales faciūt hoīem diuitē. q̄ ſunt moneta de auro vel de argento. que arte humana ſunt inuente ⁊ facte. qꝛ a pͥncipio mundinō erat moneta. ſed gēteſ ꝑmutabāt vnū proalio et viuebant. ſicut bladū ꝓ vino vel oleo.⁊ ecōuerſo. lanā ꝓ carne. agrū ꝓ domo. et ſicviuebant groſſo mō. Iſto modo patriarchaIacob emit agrū a filijs emor. c. agnis Gen̄.xxxiij. ſed poſt ex arte. īgenio ⁊ ſubtilitate hominū inuēta fuit moneta auri vel argēti. Iōdicunt̉ artificiales. Dixerūt gͦ illi ph̓i. ꝙ hr̄emultas pecunias eſt eſſe diuitē. Ratio. quiacum illis homo habet om̄ia abūdanter. Pecunie obediūt om̄ia Eccl̓s. x. Sed iſta opinio eſt falſa. vt ꝓbabo etiā ꝑ regulaꝫ philoſophie di. Ab extrinſeco nō fit vera ⁊ abſolutadenominatio. Verbi gr̄a. de famelico habēte coram ſe menſam opulentam ⁊ plenā eſcisniſi comedat nō d̓r ſatiatus. quia ab extrinſeco ⁊c̄. Modo diuitie artificiales vbi ꝯſiſtūt
in taxia vel burſa. Ideo nō ſatiant. qꝛ nō intrāt intus ī corde vbi eſt fames. ſed ſi poſſentcomedi vel potari liquefacte tūc ſatiarent.Sed ſicut epule nō ſatiant mēſam nec eſurientē niſi comedat. ſic diuitie ſatiant taxiā vl̓burſam quā implēt ⁊ faciūt diuitē nō hoīemquia ab extrinſeco. Sic ergo nō dicor pranſus d̓ prādio alterius. nec albus de albedinealterius. nec magnꝰ d̓ magnitudine. nec pulcer de pulcritudine alterius ⁊c̄. Ecce rō clara. Et ꝯcordat ſcpͥtura dicens de quodā homine habēte pecunias. Eſt quaſi diues cumnihil habeat .ſ. intra ſe. ⁊ eſt quaſi pauꝑ cū inmultis diuitijs ſit. Prouer. xiij. Patet ꝙ prima reſpōſio nō eſt vera .ſ. ꝙ ex moneta artificiali nō d̓r homo vere diues Licet tamē multi hodie ſunt iſtiꝰ opinionis. Alij aūt volentes corrigere primā opinionē. dixerūt ꝙ diuitie naturales faciūt hominē vere diuitē. Diuitie naturales dicunt̉. quia non arte humana inuente ſunt ſed naturaliter fiūt. vt bladūvinum. oleum. poſſeſſiones. ⁊ hmōi. dicūt ꝙiſte diuitie faciunt hominē diuitē. Sed iſtaopinio etiā eſt falſa. nō ſolum ꝑ theologiam:ſed etiam ꝑ regulā philoſophie dicētē. ꝙ nulla res naturalis ſimul in eodē inducit effectꝰꝯtrarios. quia nulla res ſimul calefacit et frigefacit. nulla res ſimul inducit ſanitatē ⁊ infirmitatē. vel leticiam ⁊ triſticiam. Mō diuitie naturales cauſa ſunt indigētie. ergo nonſunt cauſa diuitiarum. quia effectꝰ ſunt ꝯtrarij. Si em̄ habetis agrum: oportet hr̄e animalia ad arandū. ⁊ ſtabulum ꝓ animalibꝰ. etpaleas ⁊ annonā. Itē iugum. vomerem. aratrum. ſemen. falcē. meſſores. horrea. molendinum. furnū ⁊c̄. Ecce quot indigētias trahūtſecum diuitie naturales. Idē ſi habetis vineam: oportet etiā habere inſtrumēta. vaſa. cellaria. torcularia. famulos ⁊c̄. Ecce quot indigētie. qui non habet vineā eſt liber. Itē ſi habetis gregē: neceſſario habebitis terram vbipaſcat̉. paſtores. tōſores. lauet̉ lana. cardet̉ ⁊c̄.Si gͦ nulla res naturalis ē ſimul cauſa ꝯtrarioꝝ. et diuitie naturales ⁊c. ergo res naturales nō faciūt diuitē. Et concordat ſcpͥtura dicēs. Et ē quaſi pauꝑ cum in multis diuitijsſit .ſ. naturalibꝰ. Prouer. xiij. ¶ Contra iſtasopiniōes nota quattuor rationes. Prima ēiſta. Nullꝰ debet dici verꝰ dn̄s ideo qͥa tractatmultas pecunias de quibus ipſe nō eſt dn̄svt famulus feneratoris. quia fenerator ē dominꝰ pecuniaꝝ. Ita diuites de diuitijs arti-