Tranſlatores biblieTranſlatores ſeu interp̄tesBiblie fuerunt multiplices.Notandū ꝙ trāſlatores ⁊ int̓p̄tes biblieml̓ti fuerūt. ſicut dicit mgr̄ in hiſtorijs. quiaan̄ incarnatōꝫ dn̄i annis. cccxli. tꝑibꝰ Ptolomei philadelphi regis egypti ſeptuagīta īterp̄tes floruerūt. qͥ leges ⁊ ꝓph̓as hoc modo tranſtulerūt. Ptolomeus ſtudioſus et librorum cupidus ꝑcipiens apud iudeos lenta. ene. jj.gem eſſe ore dei editam. ⁊ digito illiꝰ ſcriptāmiſſis epiſtol̓ ⁊ muneribus rogauit eleazaꝝpontificem iudeorum vt ſibi viros ſenioreshebraice ⁊ grece lingue ꝑitos qͥ interp̄tari ⁊tranſferre valerent dirigeret. Etem̄ ſua deſideria eſſent eā in greco trāſlatā habere. ⁊ arciuis regalibus intereſſe. Eleazarus autemannuens eiꝰ petitioni. de vnaqͣqꝫ tribu ſex legiferos vel legiferētes deſtiauit. Hi ſunt ſeptuagintaduo īterpretes. qͥ licet ſeptuagītaduo fuerūt more ſacre ſcripture. tn̄ cōmuniter dicit̉ ſeptuaginta. qꝛ ſi duo ſuꝑſunt hoceſt modicū reſpectu ſeptuaginta. Qui veniētes ad regem pentateucū ⁊ ꝓphetas tranſſerentes corā rege diſputauerunt de vno deocolendo. ⁊ ꝙ nulla creatura eſſet deꝰ. Indeeſt ꝙ vbicūqꝫ occurrebat eis in tranſferēdode trinitate vel ſub ſilentio p̄teribāt vel enigmate trāſtulerunt ne tres deos colēdos tradidiſſe viderent̉. Sil̓r de incarnatiōe verbifaciētes. Un̄ tranſlatio ſeptuagintaduū qn̄dqꝫ eſt ſuꝑflua. qn̄qꝫ diminuta. Poſt īcarnationem aūt domī ⁊ paſſioneꝫ annis. c. xxiiij.Aqͥla quidam iudeus ad fideꝫ ꝯuerſus. ſedpoſtea in hereſim lapſus. pͥmus int̓pres fec̄aliam tranſlationē de hebraico in grecū tꝑeHadriani imꝑatoris. Deinde pꝰ annos. liij.Theodotion fecit tertiā tranſlatōeꝫ ſub Comodo. Deinde poſt annos triginta Symmachus interpres claruit ſub Seuero Deinde poſt annos octo inuenta eſt q̄daꝫ tranſlatio hieroſolymis. cuiꝰ autor ignorat̉. que dicta eſt vulgata tranſlatio vel quinta editio.Deinde poſt annos. xviij. tꝑe Alexandri ſuperuenit Origenes videns iſtas trāſlatōesimꝑfectas. incepit corrigere tranſlationemlxxij. interp̄tū ꝑ poſteriores iam dictas trāſlatōnes. vel ẜm aliquos ſolum tranſlationēTheodotionis correxit. ⁊ miſcuit .ſ. ſupplēsdiminuta. ⁊ reſecans ſuꝑflua. Ubicūqꝫ igit̉ad tranſlationē. lxxij. interp̄tum aliqͥd addidit ex tranſlatōibus ſequentibꝰ. vel vbi addidit q̄ deerant ibi ponebat aſtericū vl̓ aſteriſcuꝫ .i. ſtellam vel formam aſtri ꝑ quod innuit ꝙ ꝑ additionem illā eluceſcebant q̄ pͥusdeerat. Et dicitur aſtericus ab aſter et icon.quod eſt imago vel ſignum. quia apud grecos icon ſcribitur per ei dipthongon. et dicitur aſtericus ẜm modernos vel aſteriſcusẜm antiquos. ⁊ tunc dicit̉ ab aſtris .i. ſtella.⁊ icon. Ubi ꝟo erat̉ ſuꝑfluum ponebat obelum. Obelos em̄ grece dicitur ſagitta latinevel verū. ſignās per hoc que lr̄a ibi ſuꝑfluaerat. Deinde ip̄e Origenes fecit aliam tranſlationē ꝑ ſe plenā ſine his ſignis. Hi omnestrāſtulerūt de hebraico in grecū. Deinde qͦdam volentes habere oēs iſtas trāſlatōnesſimul ſcribebant libros. ſic eos ordinantes.ꝙ in medio cuiuſlibet folij ponebant ſex columnas a ſummo deorſum deſcendētes. ponentes in pͥma vba tranſlatōis pͥme. in ſecūda ſecunde. ⁊ ſic de alijs. Et iſti libri dicti ſūthexapla ab hexa grece quod eſt ſex latine. qͣſi ſexcupla. vel dicit̉ hexapla. quaſi liber habens ſex tranſlatōnes rectas vel rectificatasQuidam tamen hexapla exponunt ſimpliciter ꝓ exemplaria. Et his temporibus multivtriuſqꝫ lingue ſcioli fecerunt alias trāſlatōnes de p̄dictis grecis tranſlatōnibus in latinum. Nouiſſime ſuꝑueniens beatus Hieronymus. ꝑitus ī tribus linguis hebraica greca ⁊ latina: pͥmo correxit tranſlationē. lxxij.interpretum cum in latino aſtericis ⁊ obelispoſtea v̓o tranſtulit immediate bibliam dehebreo in latinum ſine aſtericis ⁊ obelis. Ethac tranſlatione nunc vbiqꝫ vtitur tota rhomana eccleſia. licet non in omnibus libris:Et ip̄ius trāſlatio merito ceterꝭ antefert̉. qꝛeſt vetuſtate verborū tenatior ⁊ ꝑſpicuitateſentētie clarior. Et trāſlatio pͥma. ſcꝫ. lxxij. īterpretum facta eſt in Alexandria ciuitate q̄metropolis eſt egypti. Alie autem trāſlationes in diuerſis partibus mundi vbi tūc magiſtri polluerunt. Nota ꝙ vbicunqꝫ in libris veteris teſtamenti mendoſitas reperit̉currendum eſt ad volumina hebreorum. qͥavetus teſtamentum primo in lingua hebreaſcriptum eſt. Si ꝟo in libris noui teſtamentirecurrendum eſt ad volumina grecorum. qꝛnouum teſtamentum primo in lingua grecaſcriptū eſt preter euangeliū Matthei ⁊ epiſtolas pauli ad Hebreos.