pus qd̓ nocuit .i. ſeruus. Noxiaⁱ ip̄m maleficiū veluti furtū dānū rapina iniuria. Sūma aūt rōne ꝑmiſſum eſt noxededitōe fungi. Nāqꝫ erat iniquū nequitiā eoꝝ vltra ip̄oꝝcorꝑa dn̄is dānoſam eſſe. Dominus noxali iudicio ſerui ſuinoīe ꝯuētus. ſeruū actori noxie dedendo liberat̉ˣ. ¶ Necminusʸ in perpetuū eius ſeruidn̄m a dn̄o trāſfert̉. Sin autēdānū ei cui deditus eſt ſeruꝰreſarcierit queſita pecunia auxilioᶻ pretoris inuito dn̄o manumittet̉. Suntª aūt cōſtitutenoxales actiōes aut legibusaut edicto p̄toris. Legibus.veluti furti ex lege. xij. tabu.dāniᵇ iniurie ex lege aquilia.Edicto p̄toris veluti iniuriaꝝet vi bonoꝝ raptorū. Omnisaūt noxalis actio caput ſequitur. nam ſi ſeruꝰ tuus noxiamcōmiſeritᵉ. qͣꝫdiu in tua poteſtateº ſit tecū eſt actio. ſi auteꝫin alterius poteſtatem peruenerit cū illo incipit actio eſſe.aut ſi māumiſſꝰ fuerit directoip̄e tēet̉. ⁊ extīguit̉ noxe d̓ditōEx diu̓ſo qͦꝫ īdirecā actō noxal̓eſſe incipit. Nam ſi liber homo noxam cōmiſerit. et is ſeruus tuus eſſe cepit quod quibuſdam caſibus effici primolibro tradidimus ¶ Incipittecum eſſe noxalis actio queante directa fuiſſet. Siᵍ ſeruuſdn̄o noxiam commiſerit actio

nulla naſcit̉. Nāqꝫ inter dn̄met qui inʰ eiꝰ ptāte eſt. nll̓a obligatio naſci pōt. Ideoqꝫ ⁊ ſiin alienā ptātē ſeruꝰ ꝑueneritaut manumiſſus fuerit. neqꝫcū ipſo neqꝫ cū eo cuiꝰ nūc inptāte ſit. agi pōt. vn̄ ſi alienſeruus noxiā tibi cōmiſerit. etis poſtea in ptāte tua eſſe ceperit interdicit̉ actio. qꝛ in eūcaſum deducta ſit. in quo cōſiſtere nōᵐ potuit. Ideoqꝫ lꝫexierit de tua ptāte agere nonpotes. quēadmodū ſi dn̄s inſeruū ſuū aliquid cōmiſit. necſi manumiſſus aut alienatusfuerit ſeruꝰ. nullā actōeꝫ contra dn̄m hr̄e pōtⁿ. Sꝫ vetereſquidem hoc in filijſfamiliasmaſculis ⁊ feminis admiſcere. Noua āt hoīm ꝯuerſatōhmōi aſperitateꝫ recte reſpuendā eſſe exiſtimauit ⁊ abuſu cōi hoc penitus receſſit. qͥſenim patiatur filium ſuum etmaxime filiam in noxam alijdari. vt peneª per corpus filiepater magis qͣꝫ filiuſ periclitetur. cum in filiabus etiam pudicitie fauor hoc hn̄ excludit.Et ideo placuit in ſeruos tantūmō noxales actōes eē preponendas. cū apud vetereslegū cōmentatores inuenimꝰſepius dictum ipſos filioſfamiliasº ꝓ ſuis delictis poſſecōueniri.Si quadrupes pauperiemfeciſſe dicatur.

matione. vt. ff. de re iudi. miles. §. decē. quō dādo ſeruū liberat cū aliud ꝓ alio inuito creditore ſolui nō pōt. vt. ff. ſi cer.pe. l. ij. §. j. Rn̄. ſpāle eſt. qꝛ iniquū eſt ſerui neqͥ: iā vltra ip̄icorpus extendi. vt. sͣ. e. §. ſumma.y ¶ Minꝰ. q. d. lꝫ det̉ ꝓ alio .ſ. ꝓ delicto vel eſtimatiōe delicti tn̄ dn̄ium tranſfertur.z ¶ Auxilio. Sꝫ nōne iniquuꝫ ē auferriqd̓ ꝑpetuo ſibi q̄ſitū eſt vt mō dixerat⁊ ꝓbat̉. ff. reꝝ amo.l. nō em̄. Sꝫ certe ēſpāle fauore libertatis ſic ⁊ al̓s C. d̓ pa.qͥ fi. d. l. ij. ⁊. ff. ſi inge. eſ. di. l. ij. ſic ⁊. ff.de here. inſti. l. pig.nori.a ¶ Sūt furti .ſ. nonmanifeſti. naꝫ actiofurti manifeſti eſt p̄toria. vt. jͣ. de perpe.ac. §. j.b ¶ Dāni .ſ. actio.c ¶ Cōmiſerit .ſ. extraneo.d ¶ Ptāte. vel dolo feciſti. qͦ minꝰ fit.nā tūc vtilis noxal̓locū hꝫ. ff. e. ſi bo. fidei. ⁊. l. electio. §. ſiis.e ¶ Directo. diſtingue an ſeruꝰ delinqͥt an̄ ꝯtraxit. primocāu ſi in dn̄m nō tenet̉ pꝰ ea factꝰ libervt. sͣ. de obli. ex delic. §. hi qui. ⁊. jͣ. ꝓx.§. ⁊. ff. de fur. l. ſerui ⁊ filij. ſi extraneotenet̉ directa vt hicSi aūt ꝯtrahat ⁊ fuerit cōnexa geſtio illa qͣꝫ geſſit in ſeruitute cū ea quā in libertate fecit tenet̉ n̄ al̓svt. ff. de neg. geſ. eūactū. ⁊. C. an ſeruusex ſuo facto. l. iij. ī fi.niſi in caſu. vt. C. dehere. pe. l. fi. §. pe.f ¶ Libro. vt. sͣ. deiu. ꝑſo.g ¶ Si ſeruꝰ obligatio .ſ. ciuilis. ſed naturalis ſic. vt. sͣ. d̓ fideiuſſo. §. j.h ¶ In ptāte. cū alienatꝰ ē. ⁊ facit. ff. de pecu. ⁊ ancillarū. §.ſꝫ ſi alieno.i ¶ Manumiſſo. vt hic. ⁊. C. c. l. j. in fi.k ¶ In ptāte. an̄ litꝭ ꝯteſta. nā poſt litis ꝯte. nō interdicit̉. vtff. e. ſi alienꝰ ſeruꝰ. Et ē rō. qꝛ imputat̉ ei quare alienauerit.vt. ff. c. l. quemadmodū. in prin.l ¶ Interdicit̉. fac̄. ff. de minor. l. veꝝ in fi. j. rn̄. ⁊. ff. de leg. j.legatarius in fi.m ¶ Non potuit .ſ. noxal̓ actio. Et no. rē impediri ſi deducit̉in eū caſū a qͦ inciꝑe nō pōt. ar. sͣ. de lega. §. eꝯͣrio. .ij. §. j.n ¶ Pōt. ar. ff. de capi. ⁊ poſtli. re. l. ij. §. j. al̓s de capi. di. l.

o ¶ Admiſere. iure veteri dabat̉ filiꝰ ꝓ noxa vt ſeruꝰ vt h̓.Itē occidebat̉ licite a pr̄e ſicut ſeruus a dn̄o. Sꝫ hodie nonſic. vt. sͣ. de iu. ꝑſo. §. ij. ⁊ de libe. ⁊ poſthu. l. in ſuis. in fi.p ¶ Exiſtimauit. vt h̓ ⁊. C. de fur. ⁊ ſer. cor. l. apd̓ antiqͦs ī fi.q ¶ Pene .i. iere vl̓ pene nominaliter .ſ. ꝓ corꝑe pene. ⁊ tūcdypthōgat̉. q. d. tcorpus filij patientꝭpenā.r In ſeruos .i. ꝓpter ſeruos.g¶ Filios. nō etiaꝫpr̄es vt ſi filiuſfa. iudex litē ſuam feceritmale iudicando. vtff. de iudi. ſi filiuſfa.vel ſi dānū alicui dederit ꝓijciendo eoſeꝑatim habitāte apre. vt. sͣ. de obl. exqͣſi d̓lic. §. ſi filiuſfa.⁊. ff. de eiect. vel eff.l. j. §. filiuſfamili. etde his legi. dicit hiccū dicit antiqͥs commentatores.t ¶ Cōueniri .ſ. directo. vt. ff. e. noxali. ⁊l. ſe. qͥbꝰ filijs cōdēnatis dat̉ in pr̄cꝫ actio in factū de re iudicata in peculiū. vtff. eo. l. ſꝫ ⁊ ſi cōdēnat̉. ⁊. ff. de pecu. l. iij. §. itē ſcribit. Sed qͥdſi iudiciū filiꝰ accipere noluit. īmo cōtumaciter nō venit. anmitti actor dꝫ in poſſeſſionē peculij ꝓfecticij. videt̉ ꝙ nō. qꝛex delicto nō dꝫ cōueniri pr̄. vt hic dicit̉. Ecōtra videt̉ ꝙ ſicqꝛ al̓s dicit lex ꝙ pōt cedere bonis in peculio tali. vt. C. quibo. cede. poſſ. cū ⁊ filij. in eo ꝙ dicit. vel a pr̄e ⁊cͣ. Sꝫ huic ꝟbo reſpondet Aldricus. ꝙ dicta lex cū filij loquit̉ de caſtrēſi. vel eo ꝙ hꝫ a pr̄e ſibi eunti in caſtra donatum. qd̓ etiā caſtrenſe dicit̉. vt. C. fa. herc. ſi filius.a ¶ Si quadrupes.De maleficijs ſeruoꝝ dictū eſt. nūc de maleficijſ irrōnabiliūaīaliū. nā aut dānū dat hō liber. ⁊ tūc locū hꝫ. sͣ. ad. l. aqͦ. ꝑ