De actioni. XCI

actiōesª ipſoᵇ iure minuant̉̉.ſiue in rem ſiue ꝑſonales ſiuealias quaſcūqꝫ excepta ſola d̓poſiti actōe cui aliqͥd cōpēſatiōis noīe opponit̉ ſatꝭ impiūeſſe credimꝰ ne ſub p̄textu cōpēſatiōis depoſitaꝝ reꝝ quisex actiōe defraudet̉ʳ. Pretereaᵍ quaſdā actōes arbitrari/as .i. exᵖ arbitrio iudicis pēdētes appellamꝰ in qͥbꝰ niſi arbitrio iudicis is cuꝫ quo agituractori ſatiſfaciat. veluti rē reſtituatⁱ vl̓ᵏ exhibeat vel ſoluatvelᵐ ex noxali cā ſeruū dedatꝰcōdēnari debeat. Sedᵖ iſte

actōes tā inª rē qͣꝫ in ꝑſonā inueniūt̉. ¶ In rē veluti publiciana ſeruiana de rebꝰ coloni quaſi ſeruiana que etiā hypothecaria vocat̉. ¶ In ꝑſonā veluti cū quibꝰ de eo agit̉qd̓ vi aut metus cā aut dolomalo factū eſt. ¶ Itēˣ cū id qd̓certo loco ꝓmiſſumⁱ eſt petit̉.Ad exhibēdū quoqꝫ actio exarbitrio iudicis pendet. ¶ Inhis em̄ actionibus et ceterisſimilibus permittur iudici exbono et equo ſcd̓m cuiuſqꝫ reide qua actum eſt naturam.extimare quēadmodū actori

de pecu. l. ſi creditor. §. j. Sꝫ nōne ſtatim hic ſubijcit ꝙ actōiī rē pōt obijci cōpēſatio. gͦ videt̉ fieri de ſpē ad qͣntitatē. Sdic ꝙ ſit rei vē. quādo re nō reſtituta iurat̉ in litē vel in veraeſtimatōe. vt. ff. de reiuē. qͥ reſtituere Itē qͥd ſi hincinde debitū eſt in genere vt debeo tibi hoīem ⁊ tu mihi hoīeꝫ. Rn̄.ſit cōpenſatio. vt. ff.ſi ꝑs here. pe. l. j. §.item cuꝫ me. ⁊. ff. dehere. inſti. qͥ nō militabat i. rn̄. ⁊. ff. d̓ le.ij. vnū ex fa. §. ſed ſivno. item quid ſi abvna ꝑte debituꝫ eſtꝯfeſſatū ab altera negatū. Rn̄. nō pꝫ aꝑto iure. vn̄ nō ſit cōpenſatio. vt. C. d̓ cōpē. l. fi. §. pe. īmo fitcōpēſatio ſi infra duos mēſes debitū prius negatuꝫ probaripoſſit ſic̄ de fiſco d̓rff. de iur. fiſ. l. aufert̉§. qui compenſationem. Accur.a ¶ Ut actōes. accuſatiui caſus eſt. Ac.b ¶ Ipſo iure adeovt dixerūt qͥdam eſt neceſſe voce hoīs opponi cōpenſatiōeꝫvt hic. ſꝫ certe īmo ē neceſſariū vt opponat̉ qd̓ ꝓbo tribusrōnibꝰ. nā fideiuſſor ꝯuētꝰ eligit. vt vel qd̓ ſibi vl̓ qd̓ reo debet̉ cōpenſet q̄ electio ſibi nō daret̉ ſi ius cōpenſaret. vt. ff.de cōpen. ſi quid. Item ⁊ reus ꝯuentꝰ eligit in quā cauſamcōpenſat. ſi debeat ex pluribꝰ cauẜ vt. ff. d̓ cōpen. l. ꝙ labeoitē lex dicit eū male agere cui obijci pōt cōpenſatio. vt. ff. decōpen. l. veꝝ. ſꝫ qui male agit habꝫ actionē ſꝫ elidit̉ exception. vt. ff. qn̄ di. vſufru. le. ce. l. j. in fi. Sed ẜm hāc opi. quidadijcitur in actiōe ſtricti inr̄. ad id qd̓ erat olim. Rn̄. qꝛ dolimali tm̄ obijciebat̉ exceptio. ſed nūc etiā cōpenſatiōis exceptio opponit̉ vt hic. ⁊. jͣ. e. §. penul. et nihilominꝰ doli cū generalis ſit. vt. ff. de excep. doli. l. ij. §. et generaliter.c ¶ Minuant̉ .ſ. cōpenſatōe.d Siue alias .ſ. actōes vt mixtas q̄ ſūt qͣttuor vt. sͣ. e. §. q̄ham actōes. itē ꝑſecutio fideicō. iteꝫ officio iudicis ⁊ ſil̓ia q̄actōes ſūt largiſſime accepto vocabulo. vt. ff. de ac. ⁊ ob. l.actōes ꝟbo. vn̄. ⁊ petitōes cautionū occaſiōe damni infecticōpenſant̉. vt. ff. de dā. infec. l. j. ſi qͥs. §. ſi qͦs qꝛ.e ¶ Depoſiti. qd̓ tu intelligas qn̄ pecunia nō ſignata eſt depoſita quo caſu etiā aliā ſimilē reddere pōt. vt. ff. depo. l. lucius ⁊. l. die ſpo. §. j. ſi autē eſſet depoſitio facta in ſpē vel inpecunia vt in ſpē qd̓ eſſe pōt. vt. ff. d̓ le. j. plane. §. ſꝫ hoc ita.tūc etiā alia rōe nō obijciet̉ cōpēſatio. qꝛ ī ſpē nō fit cōpeſatōItē qd̓ h̓ dic̄ in actiōe depoſiti. idē dicūt quidā in actiōe cōmodati. vt. C. cōmodati. l. ſub p̄t extu. ſꝫ certe īmo eſt ibi. rōqꝛ in ſpē fieret naͣm ſole ſpēs cōmodant̉. non quātitates. niſiquātitas vt ſpēs cōmod t̉. vt. ff. cōmo. l. iij. §. fi. Item ceſſatal̓s cōpenſatio vt qn̄ ꝑ violentiā mihi rē abſtuliſti. vt. C. decōpen. l. fi. in fi. item ⁊ fiſco non opponit̉ in quibuſdā caſibꝰ.quos dic vt. fr. de iure fiſ. aufert̉. §. qui cōpenſat̉. itē in curatore qͥ fraudauit publicā annonā. vt. ff. de cōpē. ob negociū.f ¶ Defraudet̉. ſꝫ nōne hec rō vbiqꝫ pōt habere locū. Rn̄. nōita qꝛ ſi reſtitutio denegat̉ ē dolus vt. ff. mā. ſi ꝓcuratorē. §.dolo. itē depoſitarius de dolo tantū al̓s tenet̉. vnde ſi hicmagis grauet̉ nō eſt miꝝ. vt ar. ff. d̓ iureiurā. eū qͥ in pͥncipiog ¶ Preterea arbitrarias. Sed nunquid ſunt bone fi. velſtricti iuris. Rn̄. quidam ꝙ bone fi. ſunt. quia in iudicis arbitrio ſunt. vt. jͣ. proxi. §. in fi. et. sͣ. e. §. in bone fidei iudi. Sꝫhoc non valet. quia officium iudicis quod in bo. fi. iudi. ve-

nit eſt inre actōis. ſꝫ hoc qd̓ eſt in arbitrarijs meꝝ eſt ⁊ in iudice tm̄ eſt. vt. ff. de eo qd̓ cer. loc. l. in bo. fi. Alij dicūt ꝙ necſunt bene fidei nec ſtricti iurꝭ. īmo eſt tertia ſpēs ad illā diuiſionē q̄ eſt. sͣ. e. §. actionū. ⁊ fa. ꝓ eiſ. ff. d̓ in litē iu. l. videamꝰal̓s in actōibꝰ. §. plane. ⁊. ff. de vſu. l. in fideicō. §. in his hācetiaꝫ reproba. qꝛ dicta diuiſio eſt ꝑfecta⁊ īmediata. Alij dicūt ꝙ veriꝰ eſt ꝙ ſintſtricti iur. cū bo. fi. n̄inueniant̉ vt. sͣ. e. §.actionū.h ¶ Ex arbitrio. bn̄dicit ex arbitrio necem̄ obligatꝰ eſt remreſtituere vl̓ ſil̓e qͥdfacere qd̓ ꝓmpte dices eſſe veꝝ in actōe in rē̄. In ꝑſonalibꝰ aūt ⁊ arbitrarijs q̄hic enumerant̉ dices. ꝙ licet exhibitio vl̓ reſtitutio ſit in obligatōe pena tn̄. i. int̓eſſe vl̓ qͣnti in litē iuratū eſt nō niſi ꝑ officiū iudicis p̄ſtat̉. ⁊ iō arbitrarie dicunt̉.i ¶ Reſtituat. vt ī rei vē. qͣ ē ab arbitraria cū pͥmo rē reſtitucndo liberaret̉. al̓s iudicꝭ arbitrio in litē iurat̉. vt. ff. d̓ ī litēiurā. l. in actōe. ⁊. ff. de rei vē. l. qͥ reſtituere. vl̓ hypothecariavt. jͣ. ꝓximo. §. vbi hec oīa exempla diligētiꝰ dicūt̉.k ¶ Uel exhibeat. cum ad exhibendum agitur.l ¶ Uel ſoluat .ſ. cū certo loco eſt ſoluendū.m ¶ Uel noxiali. cū noxaliter agit̉.n ¶ Dedat .i. det.o ¶ Cōdēnari. diuerſis modis fiet ꝯdēnatō ſic̄ diuerſe ſuntiſte arbitrarie. vt dicemꝰ. jͣ. ꝓxi. §. in fi.p ¶ Sꝫ iſte actōes .ſ. arbitrarie.q ¶ In rē .ſ. ſeꝑatim. nā vna ⁊ eadē actio nō poteſt in rem etin perſonam eſſe niſi in quattuor caſibus mixtis. vt. sͣ. e. §.quedam actio.r ¶ Publiciana. de qͣ habes. sͣ. e. §. alie.g Seruiana. de his duabꝰ ſpeciebꝰ habes. sͣ. e. §. item ſeruiana.t ¶ In ꝑſonā. lꝫ ſit in ꝑſonā vt hͦ. tn̄ ī̓rē eſt ſcpͥta vt. ff. ꝙ me.ca. l. metū. §. aīaduertendū. al̓s cū aūt ⁊ d̓ hac dic. vt. sͣ. e. §.itē actio.v ¶ De eo dolo. actio d̓ dolo eſt arbitraria vt hic qd̓ eſt iō.qꝛ liberat̉ doloſus veꝝ int̓eſſe p̄ſtādo ſi reſtituere nō poſſital̓s iudicꝭ officio iurat̉ ī litē. vt. ff. d̓ dolo. l. ī abitrio. ī pͥn.x ¶ Itē certo loco .ſ. pecunia petit̉.y ¶ Promiſſuꝫ. idē etiā ſi legatū ſit relictū certo loco dādū⁊ idē ſi mutuū ſit datū certo loco reddēdū. nā his tribus caſibus locū hꝫ certi ꝯditio arbitraria .ſ. in ꝓmiſſiōe ⁊ legato⁊ mutuo. ⁊ al̓s nō. vt. ff. de eo qd̓ certo loco. l. ij. §. hic aūt. ⁊l. ſi heres. ⁊. l. aut. Et qd̓ hic d̓r petitur .ſ. aliter qͣꝫ vbi fueratpromiſſum. dari. ⁊ venit in ea vtilitas tam agentis qͣꝫ rei. vtjͣ. e. §. loco.z ¶ Actionibꝰ .ſ. ꝑſonalibꝰ.a ¶ Similibꝰ .ſ. in rem. ⁊ ſunt. x. de quibꝰ dixerat. sͣ. vel dicꝙ alie ſunt arbitrarie. que hic nō numerant̉. vt ecce actio infactum que datur contra nautā cauponem ſtabularium. vtff. neu. ca. ſta. l. j. ī pͥn. Sed quod dicunt eam non eſſe arbi-

in in i ij